އެމެރިކާ، އީރާން އަދި އޮމާން އިން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވުމާ ގާތަށް، މިއިން ކޮންމެ ބަޔަކު ބޭނުންވަނީ ކޮންކަމެއް؟
5 އޯގަސްޓު 2026 | ބުދަ 14:02ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވުމާ ގުޅޭގޮތުން އެމެރިކާ އާއި އީރާނުން ވަގުތީ އެއްބަސްވުމަކާ ގާތަށް ޖެހިލާފައިވާއިރު، ކުރިއަށް އޮތް 48 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި މީގެ ނަތީޖާ އެނގޭނެ ކަމަށް ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ ވިދާޅުވެފައި. އޮމާން މެދުވެރިވެގެން ކުރިއަށްދާ މި މަޝްވަރާތަކުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބަލަނީ ދަތުރުފަތުރުގެ ކޮންޓްރޯލާއި ފީ ނެގުމުގެ މައްސަލަތަކަށް ހައްލެއް ހޯދައި، ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ބާޒާރަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ނުތަނަވަސްކަން ކުޑަކުރުމަށް

އޮމާންގެ މުސަންދަމް ސަރަހައްދުގައި ހިމެނޭ ސްޓްރެއިޓް އޮފް ހުރްމުޒްގައި ދަތުރުކުރަމުންދާ ޑައިވިންގ ބޯޓެއް | އެލަމީ
ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވުމަށް އެމެރިކާ އާއި އީރާނުގެ އިތުރުން އޮމާނުން ވަގުތީ އެއްބަސްވުމަކާ ގާތަށް ޖެހިލާފައިވާ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވި، މެދުއިރުމަތީގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއް ސަރަހައްދުގައި އުފެދިފައިވާ ނުތަނަވަސްކަމަށް ހައްލެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމުގެ އުންމީދު ވަނީ ބޮޑުވެފަ އެވެ.
ވޭތުވެދިޔަ ހަފުތާތަކުގައި މަޝްވަރާކުރެވެމުންދާ މި އެއްބަސްވުމުގެ މަގުސަދަކީ، ޖޫން މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު ވޮޝިންޓަނާއި ތެހެރާނާ ދެމެދު ގާއިމުކުރި ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން އަލުން އިއާދަކުރުމެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި އާންމު ހާލަތްތަކުގައި އުފުލާ މި މުހިންމު ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުފަތުރު ކުރުމުގައި ހުރި ހުރަސްތައް ނައްތާލުމާއި، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމާއި އެހެނިހެން މައްސަލަތަކާ ގުޅޭގޮތުން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޝްވަރާކުރުމަށް ފުރުސަތު ހޯދުމަކީ ވެސް މި އެއްބަސްވުމުގެ ބޭނުމެކެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭ ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަދައްކަވަމުން ވިދާޅުވީ، އީރާނާއެކު ކުރެވޭ މަޝްވަރާތައް ދަނީ "ވަރަށް ރަނގަޅަށް" ކަމަށެވެ.
އެއްބަސްވުމަކާ ގާތްވެއްޖެތޯ ނޫސްވެރިން ސުވާލުކުރުމުން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، ކުރިއަށް އޮތް 48 ގަޑިއިރު ނުވަނީސް މީގެ ނަތީޖާ އެނގޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި ވަރަށް އަވަހަށް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވޭނެ ކަމަށާއި، އެހެން ނޫންނަމަ އީރާނަށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް އަމާޒުވާނެ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ޓްރަމްޕް މި މޭރުމުން ވާހަކަދެއްކެވީ، ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައަށްފަހު އެމެރިކާއިން ދޭނެ އެންމެ ވަރުގަދަ އަސްކަރީ ހަމަލާ އީރާނަށް ދޭނެ ކަމަށް އިންޒާރު ދެއްވުމަށްފަހު، މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އެ ނިންމުން ބަދަލުކުރެއްވި ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގަ އެވެ. މިއީ ހަމަލާދޭނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދިނުމަށްފަހު، އެންމެ ފަހު ވަގުތު ޑިޕްލޮމެޓިކް ހައްލަކަށް ބާރުއެޅުމުގެ ޓްރަމްޕްގެ އާންމު އުސޫލުގެ ތެރެއިން ނިންމެވި ނިންމުމެއް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.
މި ދަނޑިވަޅުގައި ވެސް އީރާނުން ދަނީ ވޮޝިންޓަނާއެކު ސީދާ މަޝްވަރާތަކެއް ކުރަމުންދާ ކަމަށް އިންކާރު ކުރަމުންނެވެ. އީރާނުގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބެލެހެއްޓުމާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރަމުންދަނީ ހަމައެކަނި އޮމާނާއެކުގަ އެވެ. އޮމާނަކީ އެ ގައުމުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގެ ތެރެއިން މި ކަނޑުއޮޅި ހިމެނޭ ގައުމަކަށް ވުމާއެކު، އެމެރިކާ އާއި އީރާނާ ދެމެދު މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރާތާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވެފައިވާ ގައުމެކެވެ.
އީރާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު އިސްމާއީލް ބަޣާއީ ވިދާޅުވީ އޮމާނާއެކު ކުރެވޭ މަޝްވަރާތައް "އެދެވޭ" ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުގެ ސެޕާ ނިއުސްއަށް މައުލޫމާތު ދިން އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ އިންޒާރުތަކަކީ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ހުރަސް ކަމަށެވެ.
މި ޑިޕްލޮމެޓިކް މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްދަނީ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ސަރަހައްދުގައި ނުތަނަވަސްކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައިވާ ވަގުތެއްގަ އެވެ. އަންގާރަ ދުވަހު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މެރިޓައިމް ޓްރޭޑް އޮޕަރޭޝަންސް (ޔޫ.ކޭ.އެމް.ޓީ.އޯ) އިން ވަނީ އޮމާން ކައިރިން މުދާ އުފުލާ ބޯޓަކަށް ގޮތް ނޭނގޭ އެއްޗަކުން ހަމަލާދީފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްކޮށްފަ އެވެ.
މި ސަރަހައްދުގެ ވިޔަފާރި ދަތުރުފަތުރުތަކަށް އަދިވެސް ވަނީ ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެފަ އެވެ. ފެބްރުއަރީ 28 ގައި އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ފެށި ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން ދުވާލަކު 130 އެއްހާ ބޯޓު މި ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރި ނަމަވެސް، މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު ދަތުރުކުރީ އެންމެ އަށް ބޯޓެވެ. މި ހާލަތު ދިގުލައިގެން ގޮސްފިނަމަ، ތެލުގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލިދާނެ ކަމުގެ ބިރު ވަނީ ހީވެފަ އެވެ.
މި ހާލަތާ ގުޅިގެން، މެދުވެރިން ދަނީ ޖޫން މަހު އީރާނާއި އެމެރިކާއިން ސޮއިކުރި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގެ އެއްބަސްވުން (އެމް.އޯ.ޔޫ) އިއާދަކުރުމުގެ ކުރިން، ކަނޑުއޮޅިއާ ގުޅޭ ވަގުތީ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.
މި މުހިންމު މައްސަލަ އާ ގުޅިގެން މިހާތަނަށް އެނގިފައިވާ މައުލޫމާތުތަކަކީ:
މަޝްވަރާ ކުރެވެނީ ކޮން ކަމަކާ؟
މަޝްވަރާތައް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބިނާވެފައިވަނީ ދެ ކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ކޮންޓްރޯލް ކުރާނީ ކޮން ބައެއްތޯ އާއި، އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރާ ވިޔަފާރި ބޯޓުތަކުގެ އަތުން ފީއެއް ނެގުމުގެ ހުއްދަ އީރާނަށް އޮންނާނެތޯ އެވެ.
މި މައްސަލަ އުފެދުނީ އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ފެށުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އީރާނުން އެކަމަށް ރައްދުދިނީ ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްގެންނެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބާރުބޮޑު އެއް ކަނޑުގެ މަގު ބަންދުވެ، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ހަކަތައިގެ އަގުތައް އުފުލިގެން ދިޔަ އެވެ.
އީރާނުން ފަހުން ކަނޑުއޮޅީގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތައް ހުޅުވާލިއިރު، ވިޔަފާރި ބޯޓުތަކަށް އެންގީ އީރާނުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައިވާ ލާރަކް ރަށާ ކައިރިން އުތުރުގެ މަގު ބޭނުންކުރުމަށެވެ. އޭގެ ފަހުން އެމެރިކާއިން ވަނީ އީރާނުގެ ބަނދަރުތައް ބަންދުކޮށް (ނޭވަލް ބްލޮކޭޑް)، އީރާނަށް އިގްތިސާދީ ގޮތުން ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކުރުވާފަ އެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން ދިޔައީ އެ ގައުމުގެ ތެޔޮ އެ ކަނޑުއޮޅި މެދުވެރިކޮށް ބޭރުކުރަމުންނެވެ.
އޭޕްރީލް މަހުގެ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށްފަހު، ވޮޝިންޓަނުން ހުށަހެޅީ އޮމާންގެ އައްސޭރިފަށުން ދެކުނު މަގު ބޭނުންކުރުމަށެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން އެކަން ގަބޫލެއް ނުކުރި އެވެ. އީރާނުން ބުނީ އެއީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައިވާ އެމް.އޯ.ޔޫއާ ހިލާފު ކަމެއް ކަމަށެވެ. އަދި އޮމާންގެ މަގު ބޭނުންކުރި ބައެއް ބޯޓުތަކަށް އީރާނުން ހަމަލާވެސް ދިނެވެ.
މެދުވެރިން މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަމުންދަނީ އީރާނާއި އޮމާންގެ ސަލާމަތީ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ހައްލެއް ލިބޭނެ ފަދަ ގޮތަކަށް، ވިޔަފާރި ދަތުރުތައް އަލުން ފެށުމަށް ދެފަރާތް އެއްބަސްވާނެ ގޮތެއް ހޯދުމަށެވެ.
ތިރީގައި އެވަނީ ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ދަތުރުކުރުމުގެ ހުއްދަ އީރާނުން ދިން ބޯޓުތަކަށް ބޭނުންކުރުމަށް އެ ގައުމުން ކަނޑައެޅި މަގުތަކުގެ ޗާޓެވެ.
އީރާނުން ބޭނުންވަނީ ކޮން ކަމެއް؟

ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު އީރާނުން ދަތުރުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދީފައިވާ އުޅަނދުފަހަރަށް، އެ ގައުމުން ދޫކޮށްފައިވާ ޗާޓެއް | އައިއާރުޖީސީ
އީރާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު ވިދާޅުވީ އޮމާނާއެކު ކުރެވޭ މަޝްވަރާތައް ބިނާވެފައިވަނީ، ގައުމުގެ އިސްތިގުލާލާއި ސަލާމަތީ ކަންކަމަށް އުނިކަން ނާންނާނެ ގޮތަކަށް، ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބޯޓުފަހަރަށް ވަދެނިކުމެވޭނެ މަގުތަކެއް ކަނޑައެޅުމުގެ މައްޗަށް ކަމަށެވެ. ބަޣާއީ ވިދާޅުވީ ސިޔާސީ އަދި ފަންނީ ފެންވަރުގައި މި މަޝްވަރާތައް ކާމިޔާބު ނަމަވެސް، ދަތުރުފަތުރު ކުރާނެ ގޮތާ މެދު އަދިވެސް ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް އެބަހުރި ކަމަށެވެ.
އީރާނުގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ހައްލުނުވެ ހުރި މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާނެ އުސޫލާއި، މެރިޓައިމް ސާވިސް ފީ އަދި ސަލާމަތީ ކަންކަން ބަލަހައްޓާނެ ގޮތް ހިމެނެ އެވެ.
ތެހެރާނުން އަދިވެސް ބުނަމުންދަނީ އެ ގައުމުން މަޝްވަރާ ކުރަނީ ހަމައެކަނި އޮމާނާއެކު ކަމަށެވެ. އަދި ކަނޑުއޮޅި ބަލަހައްޓަންވާނީ އީރާނާއި އޮމާންގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުތަކާ އެއްގޮތަށް އެ ދެ ގައުމުން ގުޅިގެން ކަމަށާއި، ދަތުރުފަތުރުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް އޮންނަންވާނީ އެ ގައުމުތަކަށް ކަމަށް އީރާނުން ގަބޫލުކުރެ އެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ބޯޓުފަހަރުގެ އަތުން ފީއެއް ނެގުމުގެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމަށް އީރާނުން ވަނީ އިޝާރާތްކޮށްފަ އެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ގާނޫނުތައް ބުނާގޮތުން ހުރްމުޒް ފަދަ ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުއޮޅިތަކުން ދަތުރުކުރާ ބޯޓުތަކުން "ޓޯލް" ނުވަތަ މަގު ފީއެއް ނުނެގޭނެ އެވެ. ނަމަވެސް، ދަތުރުފަތުރަށް އެހީތެރިވުމާއި، ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުން ފަދަ ދޭ ހިދުމަތްތަކަށް ފީ ނެގުމުގެ ފުރުސަތު އައްސޭރިފަށުގެ ގައުމުތަކަށް އޮވެ އެވެ.
އެމެރިކާއިން ބޭނުންވަނީ ކޮން ކަމެއް؟
އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ޓްރަމްޕް ސަރުކާރުން ބޭނުންވަނީ އީރާނަށް އެއްވެސް ފީއެއް ދައްކަން ނުޖެހޭ ގޮތަށް އަދި އީރާނުގެ ހުއްދައެއް ހޯދަން ނުޖެހޭ ގޮތަށް، މި ސަރަހައްދުން މިނިވަންކަމާއެކު ވިޔަފާރި ބޯޓުތަކަށް ދަތުރުކުރެވޭނެ ގޮތް ހެދުމަށެވެ.
މަޝްވަރާތަކުގެ މައުލޫމާތު އެނގޭ އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލަކު އެސޯސިއޭޓެޑް ޕްރެސް (އޭޕީ) އަށް ވިދާޅުވީ، އެއްވެސް ވަގުތީ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އީރާނުގެ ހުއްދަ ހޯދުމެއް ނުވަތަ ފީ ދެއްކުމެއް ނޯންނާނެ ކަމަށެވެ. ވޮޝިންޓަނުން ބޭނުންވަނީ އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ކޮންޓްރޯލެއް ނެތި ދަތުރުކުރެވޭ ކުރީގެ ނިޒާމު އިއާދަކުރުމަށެވެ.
ހޯމަ ދުވަހު ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، އީރާނުން ބޯޓުފަހަރުގެ އަތުން ފީ ނެގުމަށް އެއްވެސް ފުރުސަތެއް ނުދެއްވާނެ ކަމަށެވެ. "އެމީހުން ފީ ނަގާނަމަ، އަހަރެމެން ވެސް ފީ ނަގާނަން،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ.
އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ވެސް ވަނީ ހުރްމުޒްގެ މަޝްވަރާތަކާއި ނިއުކްލިއާ މައްސަލައިގެ މަޝްވަރާތަކަކީ ތަފާތު ދެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވާފަ އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ ނިއުކްލިއާ މައްސަލަ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް މިވަގުތު އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދެވިފައިވަނީ ކަނޑުއޮޅީގެ މައްސަލައަށް ކަމަށެވެ.
މަޝްވަރާގެ މޭޒުމަތީގައި އޮތީ ކޮން ކަންތައްތަކެއް؟
ޓްރަމްޕް ސަރުކާރުން ބޭރުފުށުން ހަރުކަށި ބަސްމަގު ބޭނުންކުރި ނަމަވެސް، އެމެރިކާގެ މީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނާގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރާ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ދޫދިނުންތަކެއް ހިމެނޭ ގޮތަށް އެއްބަސްވުމަކަށް ދިއުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.
އެކްސިއޯސް ނިއުސް ވެބްސައިޓުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ހުށަހެޅިފައިވާ ގޮތަކީ ގަލްފަށް ވަންނަ ބޯޓުތައް އީރާނުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުން އުތުރު މަގު ބޭނުންކުރުމާއި، ގަލްފުން ނުކުންނަ ބޯޓުތައް އީރާނާ ގުޅިގެން އޮމާންގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުން ދެކުނު މަގު ބޭނުންކުރުމެވެ. މި އިންތިޒާމު ފުރަތަމަ 60 ދުވަހަށް ދެމިއޮންނާނެ ކަމަށާއި، އެ މުއްދަތުގައި އެއްވެސް ފީއެއް ނުނަގާނެ ކަމަށް އެ ނޫހުން ބުނެ އެވެ.
އޭޕީން ރިޕޯޓްކުރި ގޮތުގައި، ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމާއި ސަލާމަތީ ހިދުމަތްތަކާ ގުޅޭ ފީއެއް ނެގުމާ މެދު ވެސް މަޝްވަރާ ކުރެވެ އެވެ. އަދި އީރާނުގެ ބަނދަރުތަކަށް އެމެރިކާއިން އަޅާފައިވާ ހުރަސްތައް ނައްތާލުމާ ގުޅޭގޮތުން ވެސް ވާހަކަދެކެވެ އެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާއިން މިއަށް އެއްބަސްވާނެކަން އަދި ސާފެއް ނުވެ އެވެ.
އޮމާނުން ކުރިން ހުށަހެޅި އެއް ހުށަހެޅުމަކީ މަލަކާ ކަނޑުއޮޅީގައި އަމަލުކުރާ އުސޫލަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ހުށަހެޅުމެކެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި އިންޑޮނޭޝިއާ، މެލޭޝިއާ އަދި ސިންގަޕޫރުން ބޯޓުފަހަރުގެ ކިބައިން އެދެނީ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމާއި ސަލާމަތީ ކަންކަމަށް އަމިއްލައަށް އިސްނަގައިގެން މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ދާއިމީ އެއްބަސްވުމަކަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ކަނޑުއޮޅީގެ މެދުގައި ހުރި ކަނޑު މައިންތައް ނައްތާލުމާ ގުޅޭގޮތުން ވެސް މަޝްވަރާ ކުރެވެމުންދާ ކަމަށް އެކްސިއޯސް އިން ބުނެ އެވެ.
ރޮއިޓާސް އިން ރިޕޯޓްކުރި ގޮތުގައި، އީރާނުން ކުރިން ބޭނުންވި ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލްގެ ޝަރުތު މިހާރު ވަނީ ދޫކޮށްލާފަ އެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާ، ޕްރެސް ޓީވީން ބުނީ މަޝްވަރާތައް އާ މަރުހަލާއަކަށް ގޮސްފައިވާ ކަމަށާއި، އީރާނުގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރެވޭ ގޮތަށް "މެދު މަގެއް" ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ.
ހުރަސްތަކަކީ ކޮބައި؟
މިހާރު ކުރިއަށްދާ މަޝްވަރާތަކުގެ އޮނިގަނޑު ބިނާވެފައިވަނީ ޖޫން 17 ގައި ސޮއިކުރި އެމް.އޯ.ޔޫގެ މައްޗަށެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، 60 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް އެއްވެސް ފީއަކާ ނުލައި ބޯޓުފަހަރަށް ދަތުރުކުރެވޭނެ ކަމަށް އީރާނުން އެއްބަސްވި އެވެ. ނަމަވެސް އެ އެއްބަސްވުމުގައި ހުރި ބައެއް ބަސްމަގުތަކުގެ ސަބަބުން، ކޮންޓްރޯލް އޮންނާނީ ކޮން ބައެއްގެ އަތުގައިތޯ އާއި ބޭނުންކުރާނީ ކޮން މަގުތަކެއްތޯ ސުވާލު އުފެދުނެވެ.
މިހާރު ކުރެވޭ މަޝްވަރާތަކުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބަލަނީ އެ 60 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ދެން ވާނީ ކިހިނެއްތޯ އެވެ. އީރާނުގެ ޑެޕިއުޓީ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ކާޒިމް ގަރީބާބާދީ ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އެތެރެއަށް ވަންނަ މަގު އޮންނަންވާނީ އީރާނުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައި ކަމަށާއި، ބޭރަށް ނުކުންނަ މަގުގެ ބައެއް އޮމާންގެ ދަށުގައި އޮވެދާނެ ކަމަށެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އީރާނަށް ކޮންޓްރޯލް ލިބިއްޖެނަމަ، ބައިނަލްއަގުވާމީ ބޯޓުފަހަރަށް އީރާނުގެ އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާގެ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން، އެމެރިކާއިން ހާއްސަ ހުއްދައެއް ނުދޭހާ ހިނދަކު ގިނަ ކުންފުނިތަކަކަށް އެކަން ކުރަން ދަތިވާނެ އެވެ. މިއީ އީރާނަށް ލިބޭ ފައިދާއަކަށް ވެދާނެ ކަމަށް މާހިރުން ދެކެ އެވެ.
އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ ޝަރުތުތަކަށް އެއްބަސްވަނީ ކީއްވެ؟
އެމެރިކާއަށް މިހާރު ވަނީ އަސްކަރީ އަދި އިގްތިސާދީ ގޮތުން ބޮޑެތި ފިއްތުންތަކެއް ކުރިމަތިވެފަ އެވެ. އެމެރިކާގެ މީޑިއާތަކުން ބުނާގޮތުގައި، ހަމަލާދޭން ބޭނުންވާ ހަތިޔާރު މަދުވުމަކީ ވެސް އީރާނަށް ހަމަލާ ނުދޭން ޓްރަމްޕް ނިންމެވި އެއް ސަބަބެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވެފައި އޮތުމުން ތެލުގެ އަގު އުފުލި، އެމެރިކާގެ އެތެރޭގެ ބާޒާރުގައި ޕެޓްރޯލްގެ އަގު ބޮޑުވުމަކީ ކުރިއަށް އޮތް މިޑްޓާމް އިންތިހާބުގައި ޓްރަމްޕަށް ލިބޭނެ ބޮޑު ނުތަނަވަސްކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، މިވަގުތަށް ވަގުތީ އެއްބަސްވުމަކަށް ދިއުމަކީ އެމެރިކާއަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތް ކަމަށް މާހިރުން ދެކެއެވެ.
މި އެއްބަސްވުމުން މެދުއިރުމަތީގެ މައްސަލަ ހައްލުވާނެތަ؟
ކުރު ޖަވާބަކީ ނޫނެކެވެ. ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްސަލަ ހައްލުވުމަކީ ނުތަނަވަސްކަން ކުޑަވާނެ ކަމެއް ނަމަވެސް، އެހެން ބޮޑެތި މައްސަލަތައް އަދިވެސް އެބަހުއްޓެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އިސްރާއީލާއި ހިޒްބުاللهގެ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި، ޔަމަނުގެ ހޫޘީން ރަތްކަނޑުގައި ދޭ ހަމަލާތަކާއި، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މައްސަލަ ހިމެނެ އެވެ.
މާހިރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ހުރްމުޒްގެ އެއްބަސްވުމަކީ "ރަނގަޅު ފެށުމަކަށް" ވެދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ހުރިހާ މައްސަލައެއްގެ ހައްލެއް ނޫނެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ދެފަރާތުން އަލުން މަޝްވަރާގެ މޭޒަށް އައުމަށް ލިބޭ ފުރުސަތެކެވެ.









