އިރާނުގެ ޑްރޯން ޓެކްނޮލޮޖީގެ މޮޅުކަން ފެނި އެމެރިކާގެ ޖާސޫސީ އޮފިޝަލުންނަށް ސިހުން
އިރާނުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދުން އެމެރިކާގެ އެފް-15 ޖެޓެއް ވައްޓާލި ހާދިސާގައި، އެ ގައުމުގެ ޑްރޯންތައް "ޖެލީފިޝް" ބައްޓަމަށް އެތުރިގެން އާދަޔާޚިލާފު ޓެކްނޮލޮޖީއެއް ބޭނުންކުރި ކަމަށް ޕައިލެޓް ދިން ބަޔާނާ ގުޅިގެން އެމެރިކާގެ އިންޓެލިޖެންސަށް ބޮޑު ސިހުމެއް ލިބިއްޖެ. މި ހާދިސާއިން އިރާނުގެ ޑްރޯން ގާބިލުކަން އަންދާޒާކުރި ވަރަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް ކުރިއަރާފައިވާކަން ހާމަވިއިރު، މިއީ އެ ސަރަހައްދުގައި އޮތް އެމެރިކާގެ ވައިގެ ބާރުވެރިކަމަށް ކުރިމަތިވި ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް ކަމަށް މުހައްލިލުން ދެކޭ.

އިރާގާއެކު ކުރި އަށް އަހަރުވީ ހަނގުރާމައަށް 44 އަހަރު ފުރުމުގެ މުނާސަބަތުގައި ބޭއްވި ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން، ބެލިސްޓިކް މިސައިލާއި، ވައިގެ ދިފާއީ ނިޒާމުތަކާއި އަދި ޑްރޯން ނުވަތަ އިންސާނަކާ ނުލައި ދުއްވާ އުޅަނދުތައް ހިމެނޭހެން ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަރު ހަތިޔާރު ތެހެރާނުގައި ދައްކާލަނީ. | ގެޓީ އިމޭޖަސް
އިރާނުގެ 'އޭލިއަން' ޖެލީފިޝް ބައްޓަމުގެ ޑްރޯން ފްލީޓެއް ފެނުނު ކަމަށް، ވައްޓާލި އެފް-15 ފައިޓަރު ޖެޓުގެ ޕައިލެޓް ދިން ބަޔާނުން އެމެރިކާގެ އިންޓެލިޖެންސަށް ބޮޑު ސިހުމެއް ލިބިއްޖެއެވެ. ނިމިދިޔަ އޭޕްރީލް މަހު އިރާނުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދުން އެމެރިކާގެ އެފް-15 މަރުކާގެ ފައިޓަރު ޖެޓެއް ވައްޓާލި ހާދިސާގައި، އެ ޖެޓުގެ ޕައިލެޓް ރިޕޯޓްކުރި ކަންތައްތަކަކީ އިރާނުގެ އަސްކަރީ ގާބިލުކަމާ މެދު އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި އިންޓެލިޖެންސް އިދާރާތަކުން ކުރިން އަންދާޒާކޮށްފައި ނުވާ ފަދަ އާދަޔާޚިލާފު ކަންތައްތަކެއް ކަމުން، އެ ފަރާތްތަކަށް ވަނީ ބޮޑު ސިހުމެއް ލިބިފައެވެ.
މި ހާދިސާއާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު އެނގޭ ހަތަރު މަސްދަރަކާ ހަވާލާދީ ސީއެންއެން އިން އަންގާރަ ދުވަހު ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އިރާނުގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ޑްރޯންތަކެއް ވައިގެ ތެރޭގައި އެއް މިސްރާބަކަށް، އެއް އުސޫލަކުން ދަތުރުކުރަމުން ދިޔަ ކަމަށް ޕައިލެޓް ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި މި ޑްރޯންތައް އެތުރިފައި ހުރީ ބަލާލުމަށް ބިރުވެރި، ޖެލީފިޝްއެއްގެ ބައްޓަމަށް ކަމަށްވެސް އޭނާ ސިފަކުރިއެވެ.
މި ހާދިސާއިން ސަލާމަތްވި ޕައިލެޓް އިންޓެލިޖެންސް އޮފިޝަލުންނަށް ދިން މި މަޢުލޫމާތުތަކާ ގުޅިގެން، އެމެރިކާގެ އިންޓެލިޖެންސް މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި ވަނީ ބޮޑު ބަހުސެއް އުފެދިފައެވެ. އިރާނުގެ ޑްރޯން ޓެކްނޮލޮޖީ މިހާ ބޮޑަށް ކުރިއަރާފައިވުމަކީ ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި ކުރިމަތިވެދާނެ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ދެކޭއިރު، މި ބަހުސް އަދިވެސް ދަނީ ކުރިއަށެވެ.
ޕައިލެޓްގެ ބަޔާނާ ބެހޭ މަޢުލޫމާތު އެނގޭ މަސްދަރަކުން ސީއެންއެން އަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ގިނަ އަދަދެއްގެ ޑްރޯންތައް އެކަތި އަނެކައްޗާ ގުޅިފައި ހުރިއިރު، އެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދިޔައީ އެންމެ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ބޮޑެތި ޑްރޯންތަކުގެ ތިރީގައި ކުދި ޑްރޯންތައް އެތުރިފައި ހުރީ ހުރީ ޖެލީފިޝްއެއްގެ ފައިތަކެއް ފަދައިން ކަމަށްވުމުން، އެ މަސްދަރުން އެ މަންޒަރު ސިފަކުރީ "އަމަލީ ގޮތުން ފެނުނު އޭލިއަން އެއްގެ" ގޮތުގައެވެ.
އެހެން މަސްދަރަކުން ބުނި ގޮތުގައި، ޖެޓުން ފުންމާލުމުގެ ކުޑަވަގުތުކޮޅެއް ކުރިން އޭނާގެ ވަށައިގެންވާ މުޅި ޖައްވު އޮތީ ޑްރޯންތަކުން ފުރިފައި ކަމަށާއި، އެއީ "ޑްރޯންތަކުގެ މައިންފީލްޑެއް" ފަދަ މަންޒަރެއް ކަމަށް ޕައިލެޓް ބުނެފައިވެއެވެ.
ޕައިލެޓަށް ފެނުނު ކަންތައްތަކަކީ ހަގީގަތެއް ނަމަ، އެއީ އިރާނުގެ ޑްރޯން ގާބިލުކަން މީގެ ކުރިން އަންދާޒާކުރެވިފައި ނުވާ މިންވަރަށް ކުރިއަރާފައިވާ ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.
ފަންނީ ގޮތުން މިފަދަ ހަރަކާތްތަކަށް ކިޔަނީ "ވަން-ޓޫ-މެނީ މެޝްޑް ނެޓްވޯކިންގް" އެވެ. މިއީ އެންމެ އޮޕަރޭޓަރަކަށް ނުވަތަ ކޮމާންޑް ސެންޓަރަކަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ޑްރޯންތައް އެއްފަހަރާ ކޮންޓްރޯލްކޮށް، "ޑްރޯން ސްވޯމިންގް" ނުވަތަ ޑްރޯންތައް ބައިބަޔަށް ހަމަލާދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ ވަރަށް މަތީ ފަންތީގެ މުވާސަލާތީ ނިޒާމެކެވެ.
އިރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގައި މިފަދަ ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީއެއް ހުރިކަން އެނގުމުން އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ރޭވުންތެރިން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވެފައެވެ. ސަބަބަކީ ތެހެރާނުން މިފަދަ ކުރިއަރާފައިވާ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރާނެ ކަމަށް މީގެ ކުރިން އެމެރިކާއިން ގަބޫލުކޮށްފައި ނުވުމެވެ.
މި ހޯދުމުގެ ނަތީޖާ ހަމައެކަނި ޑްރޯން ޓެކްނޮލޮޖީގެ ފަންނީ ދާއިރާއަށްވުރެ މާ ފުޅަލެވެ.
އެފް-15 ޖެޓް ވައްޓާލުމަކީ މި ހަނގުރާމައިގައި އިރާނުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދުން އެމެރިކާގެ މަތިންދާބޯޓެއް ވައްޓާލި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މިއީ އިރާނުގެ އަސްކަރީ ބާރުގަދަވަމުންދާ ކަމާއި، އެ ސަރަހައްދުގައި އެމެރިކާއަށް އޮތް ވައިގެ ބާރުވެރިކަމަށް ގޮންޖަހާލުމުގެ ގާބިލުކަން އިރާނަށް ލިބިފައިވާކަން ހާމަކޮށްދިން މުހިންމު ކަމެކެވެ.
މި އެފް-15 ޖެޓުގައި ދެ ފަޅުވެރިން ތިއްބެވެ. ޕެންޓަގަނުން ބުނާ ގޮތުގައި ޕައިލެޓް ޖެޓުން ފުންމާލިތާ މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި އޭނާ ސަލާމަތްކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް ވެޕަންސް ސިސްޓަމްސް އޮފިސަރު އިރާނުގެ ސިފައިންނަށް ފިލައިގެން ފަރުބަދަތަކުގެ ތެރޭގައި އެއް ދުވަހަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު އުޅުމަށްފަހު، ފަހުން ވަނީ ސަލާމަތްކޮށްފައެވެ.
މި މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ އޮޕަރޭޝަނުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާގެ ދެވަނަ ބޯޓެއް ކަމަށްވާ އޭ-10 މަރުކާގެ ބޯޓެއް ވެސް ވަނީ ވައްޓާލާފައެވެ. ނަމަވެސް އެ ބޯޓުގެ ޕައިލެޓް ފުންމާލީ އިރާނުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދުން ބޭރަށެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އެމެރިކާގެ މި ރަސްމީ ވާހަކަތަކާ މެދު ގިނަ ބަޔަކު ޝައްކު އުފައްދައެވެ. ސަބަބަކީ ބޯޓު ވެއްޓުނު ކަމަށް ބުނާ އިސްފަހާން ކައިރީގައިވާ ސަރަހައްދާއި، ސަލާމަތްކުރުމުގެ އޮޕަރޭޝަން ހިންގި ކޮހްގިލުޔޭ އެންޑް ބޯޔޭ-އަހްމަދު ޕްރޮވިންސާ ދެމެދު 400 އެއްހާ ކިލޯމީޓަރުގެ ދުރުމިން ހުރުމެވެ.
ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުން ހުރި މި ބޮޑު ފަރަގުގެ ސަބަބުން، މިއީ ހަމައެކަނި ޕައިލެޓުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ހިންގި މިޝަނެއް ނޫން ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރެއެވެ. އިރާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު އިސްމާއީލް ބަޣާއީ ހިމެނޭ ގޮތަށް، އެ ގައުމުގެ އޮފިޝަލުން ވަނީ މި އޮޕަރޭޝަނުގެ ހަގީގީ ބޭނުމާ މެދު ސުވާލު އުފައްދަވާފައެވެ. އެ ބޭފުޅުން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި މިއީ އިރާނުގެ ނަޠަންޒް ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުން މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ޔުރޭނިއަމް ވަގަށް ނެގުމަށް ހިންގި "އޮޅުވާލުމުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް" ކަމަށް ވެދާނެއެވެ.
މި އޮޕަރޭޝަނުގައި އެމެރިކާއިން ބޭނުންކުރި އަސްކަރީ ބާރުގެ ސައިޒަކީ ވެސް ޝައްކު އުފެދޭ ކަމެކެވެ. ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި 90 ސިފައިން އުފުލޭ ވަރުގެ ބޮޑެތި މަތިންދާބޯޓުތައް މި އޮޕަރޭޝަނުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ އެންމެ ޕައިލެޓަކު ސަލާމަތްކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ މިންވަރަށްވުރެ މާ ގިނަ އަދަދެކެވެ.
ސީއައިއޭގެ ކުރީގެ އެނަލިސްޓް ލެރީ ޖޯންސަން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި، ވައްޓާލި އެފް-15 ޖެޓަކީ ނަޠަންޒް ނިއުކްލިއާ ރިއެކްޓަރަށް ހަމަލާދިނުމަށް މަގުކޮށުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔަ ބޯޓެކެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ހިންގި "ސަލާމަތްކުރުމުގެ" މަސައްކަތަކީ ނާކާމިޔާބުވި ޚާއްޞަ އޮޕަރޭޝަނެއް ފޮރުވުމަށް ދެއްކި ބަހަނާއެއް ކަމަށް އޭނާ ބުނެއެވެ.
މި އޮޕަރޭޝަން ނިމުނީ ވަރަށް ހިތްދަތި ގޮތަކަށެވެ. އެމެރިކާގެ ސިފައިން ބޭލުމަށް ކުރި މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބުވެ، އެމެރިކާގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ޓްރާންސްޕޯޓް ބޯޓުތަކާއި ހެލިކޮޕްޓަރުތައް ސަހަރާ ތެރެއަށް ދޫކޮށްލަން ޖެހުނެވެ ނުވަތަ ހަލާކުވިއެވެ. އިރާނުގެ ސިފައިން ވަރަށް އަވަހަށް އެމެރިކާގެ ޔުނިޓްތައް ވަށާލުމުން، އެމެރިކާ ސިފައިންނަށް ޖެހުނީ އަވަސްއަވަހަށް އެ ސަރަހައްދުން ފޭބުމަށެވެ.
ޖެޓް ވައްޓާލަން މެދުވެރިވި ސީދާ ސަބަބު އަދިވެސް ތަހުގީގު ކުރަމުންދާއިރު، ކުރީގެ ރިޕޯޓްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި އިރާނުގެ ޑްރޯން ފްލީޓްގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ ޖެޓަށް ހަމަލާދިނުމަށް މަގުފަހިވިއެވެ. މިއީ އެމެރިކާގެ އެންމެ ޒަމާނީ ފައިޓަރު ޖެޓްތަކާ ދެކޮޅަށް ވެސް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ހަމަލާދެވޭނެ އާ އުކުޅުތަކާއި ޓެކްނޮލޮޖީ ތެހެރާނުން އުފައްދާފައިވާ ކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ.
މި ކުރިއެރުމުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ސްޓްރެޓަޖީގައި ހުރި ބޮޑެތި ބަލިކަށިކަންތައްތަކެއް ވަނީ ހާމަވެފައެވެ. އެމެރިކާއިން މީގެ ކުރިން އަބަދުވެސް ގަބޫލުކުރަމުން އައީ އެ ގައުމުގެ ޓެކްނޮލޮޖީއާއި ވައިގެ ބާރުގެ ސަބަބުން ކޮންމެ ދުޝްމަނެއްގެ މައްޗަށް ވެސް ކުރިހޯދޭނެ ކަމަށެވެ.
މި ހައިރާންކުރުވަނިވި ހޯދުންތައް ފެންމަތިވެފައި މިވަނީ، މި ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއިން އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރީ ރޭވުންތަކުގައި ހުރި ބޮޑެތި އުނިކަންތައްތަކެއް ފެންނަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.
ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ފަހުކޮޅުން ފެށިގެން އިރާނަށް އަމާޒުކޮށް ވަރުގަދަ ބޮމުގެ ހަމަލާތަކެއް ދެމުންދިޔަ ނަމަވެސް، ވޮޝިންގޓަނާއި ތެލް އަވީވަށް އެމީހުންގެ މައިގަނޑު އަސްކަރީ މަގުސަދުތައް ހާސިލެއް ނުކުރެވުނެވެ.
އޭގެ ބަދަލުގައި އިރާނުން ވަނީ ދިފާއީ ގޮތުން ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައި، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްފައެވެ. އިރާނުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އެމެރިކާއިން އެ ގައުމަށް އެއްގަމު މަގުން އަރާކަށް ނުވަތަ މުހިންމު އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ހަމަލާދޭކަށް ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ.
ހަމައެކަނި ވައިގެ ބާރު ބޭނުންކޮށްގެން ކާމިޔާބު ހޯދޭނެ ކަމަށް އެމެރިކާގެ ރޭވުންތެރިންނަށް ހީވުމަކީ ހެދުނު ބޮޑު ގޯހެއްކަން މިހާރު ވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ.
ޑްރޯން ހަނގުރާމައިގެ މާހިރެއް ކަމަށްވާ 'ކަޗާއީ' ކުންފުނީގެ ބާނީ އެމާ ބޭޓްސް އިންޒާރު ދެއްވި ގޮތުގައި، ޕައިލެޓް އެ ސިފަކުރި ފަދަ ގުޅިފައިވާ ޑްރޯންތަކަކީ އެ ސަރަހައްދުގައި ތިބި އެމެރިކާ ސިފައިންނާއި އެކުވެރި ގައުމުތަކަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ.
އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، މިފަދަ ޒަމާނީ ނިޒާމުތަކުން ދިފާއުވުމަށް އެމެރިކާއިން "އިންތިހާއަށް ގިނަ ފައިސާއާއި، ގިނަ އަދަދެއްގެ ސިފައިންގެ ފުރާނަ" ގުރުބާން ކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.
"މި ޑްރޯންތަކަށް ވަކި ބައްޓަމަކަށް އެތުރިގެން އެ ބައްޓަން ދަމަހައްޓައި، ގޮވާތަކެތި އުފުލައި، އަދި ފުރަތަމަ ހަމަލާއިން ސަލާމަތްވާ ތަންތަނަށް ހަމަލާދޭން އިތުރު ޑްރޯންތައް ރިޒާވްގައި ބެހެއްޓޭ ނަމަ، އެއީ ވަރަށް ވަރުގަދަ އަސްކަރީ ގާބިލުކަމެއް،" ބޭޓްސް ތަފްސީލުކޮށްދެއްވިއެވެ.
އެމެރިކާގެ އިންޓެލިޖެންސަށް ލިބުނު ސިހުން އިތުރަށް ބޮޑުވީ، ބޮމުގެ ހަމަލާތަކަށް ފަހު ވެސް އިރާނުގެ އަސްކަރީ ބާރުގެ ބޮޑު ބައެއް ސަލާމަތުން އޮތުމުގެ އިތުރުން، އެ ގައުމުން ހަނގުރާމަ އެހެން ދިމާތަކަށް ފުޅާކޮށްފައިވާކަން އެނގުމުންނެވެ.
ނިއުޔޯކް ޓައިމްސްގެ ރިޕޯޓެއް ބުނާ ގޮތުގައި، އޭޕްރީލް މަހުގެ ކުރީކޮޅު ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލިއިރު ވެސް، އިރާނުގެ ބެލިސްޓިކް މިސައިލްގެ 70 އިންސައްތައާއި، ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ ގާބިލުކަމުގެ 60 އިންސައްތަ އަދި ވައިގެ ސިފައިންގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައި އޮތީ ސަލާމަތުންނެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އިރާނުން ވަނީ އެ ގައުމުގެ އަސްކަރީ ސިޔާސަތު ދިފާއީ ސިޔާސަތަކުން ހަމަލާދޭ ސިޔާސަތަކަށް ބަދަލުކޮށްފައެވެ. މިހާރު އެ ގައުމަށް އިސްވެ ހަމަލާދިނުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައިވާއިރު، ޕާޝިއަން ގަލްފް ސަރަހައްދުގައިވާ އެމެރިކާގެ ބޭސްތަކަށް ހަމަލާދީ، އެމެރިކާއަށް ކުރިމަތިވާ ގެއްލުންތައް ވަނީ އިތުރުކޮށްފައެވެ.
މި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރީ ބާރުގެ އިންތައް ވަނީ ހާމަވެފައެވެ. އަދި ވަރުގަދަ ވައިގެ ހަމަލާތަކަކުން ވެސް، ހިތްވަރުގަދަ އަދި ރައްދު ހަމަލާދިނުމުގެ ގާބިލުކަން ހުރި ދުޝްމަނަކު ބަލިނުކުރެވޭނެކަން މިހާރު ވަނީ ސާފުވެފައެވެ.
އެމެރިކާގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އިރާނުގެ އަތުގައި ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި ޓެސްޓުކޮށްފައިވާ "ޑްރޯން ސްވޯމް" ޓެކްނޮލޮޖީ ހުރުމަކީ އެ ސަރަހައްދުގެ އަސްކަރީ ބާރުގެ މިނިކިރުން އަލުން މުރާޖައާ ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ ސްޓްރެޓަޖީއަށާއި، އެކުވެރި ގައުމުތަކުގެ ސަލާމަތަށް އަދި މުސްތަގުބަލުގެ ހަނގުރާމަތަކަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ.
ވޭތުވެދިޔަ މަދު އަހަރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި އިރާނުން ވަނީ އެ ގައުމުގެ "ކަމިކާޒޭ ޑްރޯން" ޕްރޮގްރާމްގައި ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދައި، އަންމޭންޑް އޭރިއަލް ވެހިކަލް (ޔޫއޭވީ) ޓެކްނޮލޮޖީގައި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ކުރީ ސަފަށް އަރާފައެވެ.
އަމިއްލަ އުފެއްދުންތެރިކަމަށް އިސްކަންދީގެން އިރާނުން ކުރިއަށްގެންދާ މި ޕްރޮގްރާމަކީ އެ ގައުމުގެ ދިފާއީ ކަންކަމުގައި އެހެން ބަޔަކަށް ބަރޯސާނުވުމަށް ކުރާ މަސައްކަތެކެވެ.
އިރާނުގެ އޮފިޝަލުން އަބަދުވެސް ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވަނީ، އެ ގައުމުގެ އަމިއްލަ ޑްރޯން ނިޒާމުތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކޮންމެ ނުރައްކަލަކުން ވެސް ސަލާމަތްވުމުގެ ގާބިލުކަން އެބަހުރި ކަމަށެވެ.
ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި އިރާނަކީ ޑްރޯންގެ ބާރުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުރީގައި އުޅޭ އެއް ގައުމެވެ. ބައެއް ރިޕޯޓްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި އެމެރިކާއާއި ޗައިނާއާ އެކު އިރާނަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ފަސް ގައުމުގެ ނުވަތަ ތިން ގައުމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ގައުމެކެވެ.
ބައެއް ތަޖުރިބާކާރުން ދެކޭ ގޮތުގައި، އެތައް އަހަރެއްގެ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއި އިގްތިސާދީ ހުރަސްތަކާ އެކު ވެސް އިރާނުން ހޯދާފައިވާ ކުރިއެރުންތަކަށް ބަލާއިރު، އެ ގައުމުގެ ޑްރޯން ގާބިލުކަން އެމެރިކާއާއި ޗައިނާއަށްވުރެ ވެސް މަތިވެދާނެއެވެ.







