އީރާނާއި އޮމާނުން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބެލެހެއްޓުމަށް ކޮމިޓީއެއް އެކުލަވާލަން އެއްބަސްވެއްޖެ
23 ޖޫން 2026 | އަންގާރަ 16:51ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސަލާމަތާއި ދަތުރުފަތުރުގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް އީރާނާއި އޮމާނުން ގުޅިފައިވާ ކޮމިޓީއެއް އެކުލަވާލުމަށް ނިންމައި، އެ ސަރަހައްދުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް އެއްބަސްވެއްޖެ. މީގެ އިތުރުން، އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ވެފައިވާ "އިސްލާމްއާބާދު އެމް.އޯ.ޔޫ" އަށް އޮމާނުން ތާއީދުކޮށްފައިވާއިރު، މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުފަހަރުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ދެ ޤައުމުގެ މެދުގައި މުއާސަލާތީ ޗެނަލެއް ވަނީ ގާއިމުކޮށްފައި.
އޮމާންގެ މަސްކަޓުގައި 2026 ޖޫން 23 ވީ އަންގާރަ ދުވަހު، އެ ގައުމުގެ ސުލްޠާން ހައިޘަމް ބިން ޠާރިޤް، އީރާނުގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ބާގިރު ގާލީބާފް (ވައަތުން 3 ވަނައަށް) އިސްކޮށް ހުންނަވައި ވަޑައިގެންނެވި އީރާނުގެ ވަފުދުގެ ބޭފުޅުންނާ ބައްދަލުކުރައްވަނީ. | އައިސީއޭއެންއޭ
ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބެލެހެއްޓުމާއި، އުޅަނދުފަހަރު ދަތުރުފަތުރުކުރުން މެނޭޖްކުރުމާއި، އެ ސަރަހައްދުން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ އިތުރުން އެކަމާ ގުޅޭ ފީތަކާ ބެހޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރުމަށް އީރާނާއި އޮމާނުން ގުޅިފައިވާ ކޮމިޓީއެއް އެކުލަވާލުމަށް އެއްބަސްވެއްޖެއެވެ.
އީރާނުގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ބާގިރު ޤާލީބާފް އަދި ޚާރިޖީ ވަޒީރު އައްބާސް އަރާގްޗީ އަންގާރަ ދުވަހު އޮމާނުގެ މަސްކަޓަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި ނެރުނު ގުޅިފައިވާ ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ދެ ޤައުމުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާގެ މެދުގައި އަލަށް އުފެއްދި ކޮމިޓީ މެދުވެރިކޮށް ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ.
މި އެއްބަސްވުމަށް އާދެވުނީ އީރާނުގެ ވަފުދުން އޮމާނުގެ ސުލްޠާން ހައިޘަމް ބިން ޠާރިޤް އަދި އޮމާނުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ބަދުރު ބިން ޙަމަދު އަލް-ބޫސައިދީއާ އެކު ބޭއްވި ބައްދަލުވުންތަކުގައެވެ.
އެ ބަޔާނުގައިވާ ގޮތުން، މި ކޮމިޓީން ބަލާނީ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި އުޅަނދުފަހަރު ދަތުރުފަތުރުކުރުން ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި މެނޭޖްކުރާނެ ގޮތްތަކާއި، ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރާ ގުޅިގެން ފޯރުކޮށްދެވިދާނެ ޚިދުމަތްތަކުގެ އިތުރުން، ބައިނަލްއަޤުވާމީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް އެ ޚިދުމަތްތަކަށް ނަގާނެ ފީތަކާ ބެހޭގޮތުންނެވެ.
މީގެ އިތުރުން، މި މުހިންމު ކަނޑުގެ ސަރަހައްދާ ގުޅުންހުރި ކަންކަމުގައި އެ ސަރަހައްދުގެ އައްސޭރިފަށުގެ އެހެން ޤައުމުތަކާއި ކަމާގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކާ އެކު މަޝްވަރާކުރުމަށް ވެސް ދެ ޤައުމުން ވަނީ އެއްބަސްވެފައެވެ.
"ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ އައްސޭރިފަށުގެ ދެ ޤައުމުގެ ހައިސިއްޔަތުން، ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން އެ ސަރަހައްދުން ރައްކާތެރިކަމާއެކު ދަތުރުފަތުރު ކުރެވޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދިނުމަށް އީރާނާއި އޮމާނުން ދޭ ސަމާލުކަން އާކުރަން،" އެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.
އަދި ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއާ ގުޅޭގޮތުން ނިންމާ ހުރިހާ ނިންމުންތަކެއްގައި ވެސް، އައްސޭރިފަށުގެ ދެ ޤައުމުގެ އިސްތިޤުލާލާއި މިނިވަންކަމަށް ފުރިހަމައަށް އިޙްތިރާމްކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް ވެސް އެ ބަޔާނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ސޮއިކޮށްފައިވާ "އިސްލާމްއާބާދު މެމޮރެންޑަމް އޮފް އަންޑަސްޓޭންޑިންގ" (އެމް.އޯ.ޔޫ) އަށް އޮމާނުން ތާއީދުކުރާކަން ތަކުރާރުކޮށް، އެ އެއްބަސްވުން ކާމިޔާބުކަމާއެކު ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި މެދުނުކެނޑި މަޝްވަރާކޮށް ގުޅުން ބަދަހިކުރުމުގެ މުހިންމުކަން އެ ޤައުމުން ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ.
ކަނޑުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށާއި، ދަތުރުފަތުރުގެ މިނިވަންކަމާއި ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުން ގާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ދެ ޤައުމުގެ މެދުގައި އޮންނަ އެއްބާރުލުން ދެމެހެއްޓުމުގެ މުހިންމުކަމުގެ މައްޗަށް ވެސް ދެ ފަރާތުން ބާރުއެޅިއެވެ.
ތެހެރާނާއި ވޮޝިންގޓަނާ ދެމެދު ކުރެވުނު ވަރުގަދަ މަޝްވަރާތަކަށްފަހު، މި އެމް.އޯ.ޔޫ ފައިނަލްކޮށްފައިވާކަން އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާއިން އިޢުލާންކުރީ މިދިޔަ އާދީއްތަ ދުވަހުއެވެ.
މި އެމް.އޯ.ޔޫގައި އީރާނުގެ ރައީސް މަސްއޫދު ޕެޒެޝްކިއަން އަދި އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ޑިޖިޓަލްކޮށް ސޮއިކުރެއްވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ފަތިހުގެ ވަގުތެއްގައެވެ.
ޕާކިސްތާނާއި ޤަޠަރު މެދުވެރިވެގެން އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ކުރިއަށްދިޔަ މަތީ ފަންތީގެ މަޝްވަރާތައް ބާއްވާފައިވަނީ އާދީއްތަ ދުވަހު ސުވިޒަލޭންޑްގައެވެ.
މި ބައްދަލުވުންތަކުގައި ދެ ޤައުމުގެ އިސް އޮފިޝަލުން ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ ފަރާތުން ޤާލީބާފް އަދި އަރާގްޗީ ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއިރު، އެމެރިކާގެ ފަރާތުން ބައިވެރިވެވަޑައިގަތީ ނައިބު ރައީސް ޖޭ.ޑީ ވޭންސް އާއި ޚާއްޞަ މަންދޫބުން ކަމަށްވާ ސްޓީވް ވިޓްކޮފް އަދި ޖެރެޑް ކުޝްނަރ އެވެ.
މި މަޝްވަރާތަކުގެ ސިޔާސީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި މަތީ ފަންތީގެ ކޮމިޓީއެއް އެކުލަވާލުމަށް ދެ ފަރާތުން ވަނީ އެއްބަސްވެފައެވެ.
މެދުވެރިން މަޢުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، ކުރިއަށް އޮތް 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފައިނަލް އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށްޓަކައި އެކުލަވާލާފައިވާ ރޯޑްމެޕަށް މި ކޮމިޓީން ވަނީ އެއްބަސްވެފައެވެ. މިއީ ފަންނީ ފެންވަރުގެ އިތުރު މަޝްވަރާތައް ވަގުތުން ފެށުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އެމް.އޯ.ޔޫގެ 5 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތަށް ދެ ފަރާތުގެ މެދުގައި މުއާސަލާތީ ޗެނަލެއް ވަނީ ގާއިމުކޮށްފައެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ވިޔަފާރި އުޅަނދުފަހަރަށް ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދީ، ދިމާވެދާނެ ހާދިސާތަކާއި އޮޅުންބޮޅުންތައް ހުއްޓުވުމެވެ.
