އިސްރާއީލުން ލުބުނާނަށް ދޭ ހަމަލާތަކުން އީރާން-އެމެރިކާ މަޝްވަރާތަކަށް ހުރަސް

އިސްރާއީލުން ލުބުނާނަށް ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގައި މަދުވެގެން 32 މީހުން މަރުވެފައިވާއިރު، މި ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ގާއިމުކޮށްފައިވާ ނާޒުކު ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުން ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރަމުންދާ މަޝްވަރާތަކަށް ވަނީ ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ހޮނިހިރު ދުވަހު ބުނި ގޮތުގައި، މި ހަފުތާގައި ސޮއިކުރި ފަހުމުނާމާ (އެމްއޯޔޫ) އާ ގުޅޭގޮތުން އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ބާއްވާ ފޮލޯ-އަޕް މަޝްވަރާތައް އާދީއްތަ ދުވަހު ސްވިޒަލޭންޑްގެ ބާގަންސްޓޮކްގައި ކުރިއަށްދާނެއެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި އެމެރިކާއާއި އީރާނުގެ މަންދޫބުންގެ އިތުރުން، މެދުވެރިންގެ ގޮތުގައި ޕާކިސްތާނާއި ގަތަރުން ބައިވެރިވާނެ ކަމަށްވެސް އެ މިނިސްޓްރީން ބުންޏެވެ.

އެމެރިކާގެ ނައިބު ރައީސް ޖޭޑީ ވޭންސް ހޮނިހިރު ދުވަހު ވިދާޅުވީ، އީރާނާއެކު ބާއްވާ މަޝްވަރާތަކަށް ވަރަށް އަވަހަށް ސްވިޒަލޭންޑަށް ދަތުރުކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ. ފޮކްސް ނިއުސްއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ވޭންސް ވިދާޅުވީ، ކުރިއަށް އޮތް ދެ ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި ފުރާވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް މިއީ ޑިޕްލޮމެޓިކް އުސޫލުތަކާއި ކަންކަން ތަރުތީބުކުރުމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުވާންޖެހޭ ދަތުރެއް ކަމަށެވެ.

ވޭންސް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާގެ ފަރާތުން މަޝްވަރާތަކުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވާ ސްޓީވް ވިޓްކޮފް އަދި ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ ދަނބިދަރިކަލުން ޖެރެޑް ކުޝްނާ މިހާރުވެސް ތިއްބެވީ ސްވިޒަލޭންޑްގައި ކަމަށެވެ. އެ ބޭފުޅުން ގެންދަވަނީ މި ހަފުތާގެ ކުރީކޮޅު ފަސްކުރެވުނު މަޝްވަރާތަކުގެ ފަންނީ ބައެއް ކަންކަން ބަލަހައްޓަވަމުންނެވެ.

އިސްރާއީލުން ހުއްޓުމެއްނެތި ލުބުނާނަށް ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން، މި މަޝްވަރާތަކުގައި އީރާނުން ބައިވެރިވާނެތޯ ސުވާލު އުފެދުނެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނަކާ ހަވާލާދީ އެ ގައުމުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާއިން ހޮނިހިރު ދުވަހު ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އީރާނުގެ ވަފުދު ސްވިޒަލޭންޑަށް ދަތުރުކުރާނެއެވެ.

މި މަތީ ފަންތީގެ މަޝްވަރާތައް އާދީއްތަ ދުވަހު ފެށޭނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރައްވާ ކަމަށް ވޭންސް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ސްޓްރެޓީޖިކް ގޮތުން ކަންކަން ތަންފީޒުކުރުމުގައި ތަފާތުތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، މިހާރު އޮތް ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން ދެމެހެއްޓޭނެ ކަމުގެ އިތުބާރު އެބައޮތް ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، ހޮނިހިރު ދުވަހު އީރާނުން ވަނީ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްފައިވާކަން އިއުލާންކޮށްފައެވެ. އީރާނުން ބުނީ މިއީ އިސްރާއީލުން ލުބުނާނަށް ދެމުންދާ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން އެޅި ފިޔަވަޅެއް ކަމަށާއި، މި ހަމަލާތަކަކީ މެދުއިރުމަތީގެ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް އެމެރިކާއާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާ ހިލާފު ކަމެއް ކަމަށެވެ.

އީރާނުގެ ދައުލަތުގެ ޓީވީ މެދުވެރިކޮށް ޚާތަމް އަލް-އަންބިޔާ ސެންޓްރަލް ހެޑްކުއާޓާސްއިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން އުޅަނދުފަހަރު ދަތުރުކުރުން ބަންދުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި މިއީ ދުޝްމަނުން ވީ ވައުދާ ހިލާފުވުމުން އެޅި ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު ކަމަށާއި، ހަމަލާތައް ކުރިއަށްދާނަމަ ދުޝްމަނުން އެއްބަސްވުންތަކަށް އަމަލުކުރުމަށް މަޖުބޫރުކުރުވުމަށް އިތުރު ފިޔަވަޅުތައް އަޅާނެ ކަމަށްވެސް އެ ބަޔާނުގައިވެއެވެ.

މީގެ ކުރިން އެކްސިއޯސްއިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އީރާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު އައްބާސް އަރާގްޗީ ހޮނިހިރު ދުވަހު ސްވިޒަލޭންޑަށް ވަޑައިގަތުމަށް އޮތީ ހަމަޖެހިފައެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި އެ ދަތުރު ލަސްވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރާ ގައުމެއްގެ މަސްދަރަކުން ބުނި ގޮތުގައި، ލުބުނާނުގައި ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަކީ ޑިޕްލޮމެޓިކް މަރުހަލާއަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެއް ކަމަށާއި، އެމެރިކާއާއި އީރާނުގެ މަޝްވަރާތަކުގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވެފައިވަނީ އެކަމުގެ މައްޗަށް ކަމަށް އަރާގްޗީ ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަރާގްޗީ ގެންދަވަނީ ތެހެރާނަށް ޒިޔާރަތްކުރައްވަމުންދާ ޕާކިސްތާނުގެ އިންޓީރިއާ މިނިސްޓަރު މުހްސިން ނަގްވީއާވެސް ބައްދަލުކުރައްވަމުންނެވެ.

ސްވިޒަލޭންޑްގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ހޮނިހިރު ދުވަހު ބުނީ، ފަހުމުނާމާ ތަންފީޒުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ބާއްވާ މަޝްވަރާތަކަށް ބާގަންސްޓޮކްގައި "އިތުބާރު ހުރި އަދި ރައްކާތެރި މާހައުލެއް" ފޯރުކޮށްދެމުންދާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ސިއްރު ހިފެހެއްޓުމުގެ ގޮތުން، މަޝްވަރާތަކުގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކާއި ދެކެވޭ ވާހަކަތަކުގެ އިތުރު ތަފްސީލެއް ހާމަނުކުރާނެ ކަމަށްވެސް ބުންޏެވެ.

ބާގަންސްޓޮކްގައި ހުރެ ރިޕޯޓްކުރަމުން އަލްޖަޒީރާގެ ޑިޕްލޮމެޓިކް އެޑިޓަރު ޖޭމްސް ބޭސް ބުނީ، އެމެރިކާއިން އެއް ހަނގުރާމައަކަށް ސަމާލުކަން ދިން ނަމަވެސް، އަނެއް ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަކީ ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއް އެއްބަސްވުމަކަށް ގެނައުމަށް އޮތް ތަޅުދަނޑި ކަމަށެވެ.

އޭނާ އިތުރަށް ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، އެމެރިކާއާއި އީރާނުން ސޮއިކުރި އެއްބަސްވުމުގައި ލުބުނާނުގައި ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލަންޖެހޭނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އަމަލީ ގޮތުން އެކަން ފެންނާކަށް ނެތެވެ.

އިސްރާއީލުގެ ހަމަލާތަކުގައި ލުބުނާނުން 32 މީހުން މަރުވުން

އިސްރާއީލާއި އީރާނުގެ ތާއީދު އޮންނަ ހިޒްބުالله ޖަމާއަތާ ދެމެދު ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް ގާއިމުކުރިތާ މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި، އިސްރާއީލުން ވައިގެ މަގުންނާއި ޑްރޯން ބޭނުންކޮށްގެން ދޭން ފެށި ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން، އެމެރިކާއާއި އީރާނުގެ މަޝްވަރާތަކަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ.

ލުބުނާނުގެ ސިވިލް ޑިފެންސް އެޭޖެންސީން ބުނި ގޮތުގައި، ހޮނިހިރު ދުވަހު އެ ގައުމުގެ ދެކުނުގެ ނަބަޠިއްޔާ ސަރަހައްދަށް އިސްރާއީލުން ދިން ހަމަލާތަކުގައި 16 މީހުން މަރުވެ 12 މީހުން ވަނީ ޒަހަމްވެފައެވެ.

ލުބުނާނުގެ ނޭޝަނަލް ނިއުސް އެޖެންސީ (އެންއެންއޭ) އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކަފްރް ރޭމަން އަވަށަށް އިސްރާއީލުން ދިން ހަމަލާއެއްގައި ލުބުނާނުގެ ސިފައިންގެ މީހަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ޓަޔަރ ސަރަހައްދުގެ ބާރިޝް އަވަށަށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި އެއް އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ ހަތަރު މީހުން (މަންމައާއި ބައްޕަ އަދި ދެ ކުދިން) މަރުވެފައިވާ ކަމަށްވެސް އެންއެންއޭއިން ރިޕޯޓްކުރެއެވެ.

ހުޅަނގު ބިގާގެ ސޮހްމޯރުގައި ހުރި ގެއަކަށް އިސްރާއީލުން ދިން ހަމަލާއެއްގައި، އެ ގޭގައި ތިބި އާއިލާއެއްގެ ހަތަރު މީހުން މަރުވެ އެކަކު ޒަހަމްވެފައިވާ ކަމަށްވެސް އެ އެޖެންސީން ބުންޏެވެ.

ސައިޑަން ސަރަހައްދުގެ ގަނާރިތަށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި މަދުވެގެން ހަތް މީހުން މަރުވެ 13 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވާ ކަމަށް ލުބުނާނުގެ ހެލްތު އިމަޖެންސީ އޮޕަރޭޝަންސް ސެންޓަރުން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ.

މި ހަމަލާތައް ދީފައިވަނީ އިސްރާއީލާއި ހިޒްބުالله އިން ލުބުނާނުގައި ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އާ އެއްބަސްވުމެއް އިއުލާންކޮށްފައި ވަނިކޮށެވެ. ބެއިރޫތުގައި ހުރެ އަލްޖަޒީރާގެ ރޮބް މެކްބްރައިޑް ރިޕޯޓްކުރި ގޮތުގައި، މިއީ މި އެއްބަސްވުން ކިހާ ނާޒުކުކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އަދި މުޅި މަޝްވަރާގެ މަރުހަލާ ބިނާވެފައިވަނީ ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކާއި ހަފުތާތަކުގައި ލުބުނާނަށް ދިމާވާ ކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވެސް އޭނާ ބުންޏެވެ.

ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ސޮއިކުރެވުނު ފަހުމުނާމާގެ ފުރަތަމަ މާއްދާގައި ސަރީހަ ބަހުން ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، ލުބުނާނުގެ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަކީ ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއްގެ މެދުގައި ގާއިމުކުރެވޭ ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ މުހިންމު ބައެއް ކަމަށެވެ.

ލުބުނާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ހޮނިހިރު ދުވަހު ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، އިސްރާއީލުން ހުއްޓުމެއްނެތި ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގެ ބޭނުމަކީ އެ ގައުމުގެ ހަމަޖެހުން ގާއިމުކުރުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކަށް ހުރަސް އެޅުން ކަމަށެވެ.

2024 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހު ވީ އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެން، އެމެރިކާގެ ތާއީދާއެކު އެކުލަވާލާފައިވާ ރޯޑްމެޕްގެ ދަށުން ލުބުނާނު ސަރުކާރުން ދަނީ ހިޒްބުاللهގެ ހަތިޔާރު އަތުލުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ލުބުނާނުގެ ދެކުނުން އިސްރާއީލު ސިފައިން ފޭބުމަށްވެސް އެ ސަރުކާރުން ދަނީ ބާރުއަޅަމުންނެވެ.

މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު އެކުލަވާލި އެއްބަސްވުމުގައި، ލުބުނާނުގެ ދެކުނުގައިވާ ލިޓާނީ ކޯރާ ހަމައަށް ހިޒްބުاللهގެ ހަނގުރާމަވެރިން ފޭބުމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އިސްރާއީލު ސިފައިން އެ ސަރަހައްދުން އެއްކޮށް ފޭބުމަށް ބަޔާންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.

ހިޒްބުالله އިން ހޮނިހިރު ދުވަހު ބުނީ، ރޭގަނޑުގެ ވަގުތެއްގައި ނަބަޠިއްޔާ ކައިރިއަށް ކުރިއަރަމުންދިޔަ އިސްރާއީލު ސިފައިންނަށް ހަމަލާދީފައިވާ ކަމަށެވެ. އޭގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން އިސްރާއީލު އަސްކަރިއްޔާއިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ، ލުބުނާނުގެ ދެކުނުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ސިފައިންނަށް އަމާޒުކޮށް ހިޒްބުالله އިން 50 އަށްވުރެ ގިނަ ހަމަލާ ދީފައިވާ ކަމަށާއި، އެ ޖަމާއަތުން ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމާ ހިލާފުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.

ލުބުނާނާއި އެމެރިކާގެ މެދުގައި ކުރިއަށް އޮތް މަޝްވަރާތައް

އެމެރިކާގެ ސްޓޭޓް ޑިޕާޓްމަންޓުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، އިސްރާއީލާއި ލުބުނާނާ ދެމެދު ބާއްވާ އާ ބުރުގެ މަޝްވަރާތައް ޖޫން މަހުގެ 23 އާއި 25 ގައި ވޮޝިންޓަން ޑީސީގައި ކުރިއަށްދާނެއެވެ. މި މަޝްވަރާތަކުގެ ބޭނުމަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި ސުލްހައެއް ގާއިމުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ.

އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ހުކުރު ދުވަހު ލުބުނާނުގެ ރައީސް ޖޯސެފް އައުންއަށް ވިދާޅުވީ، ލުބުނާނުން އިސްރާއީލާއެކު ބާއްވާ މަޝްވަރާތަކަކީ އެ ގައުމު އަލުން އާރާސްތުކުރުމަށާއި، އިގްތިސާދު ކޮޅަށް ޖެހުމަށާއި، ތަކުރާރުވަމުންދާ އަނިޔާވެރިކަން ހުއްޓުވުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި މަގު ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް، މި މަޝްވަރާތަކުގައި ހިޒްބުالله ބައިވެރިކޮށްފައި ނުވުމަކީ މާނަހުރި ކުރިއެރުމެއް ހޯދުމަށް އޮތް ހުރަހެކެވެ.

ހޮނިހިރު ދުވަހު، ލުބުނާނުގެ ޕާލަމެންޓުގައި ހިމެނޭ ހިޒްބުاللهގެ މަންދޫބު އަލީ ފައްޔާޒް ވިދާޅުވީ، ލުބުނާނުގެ ބިމުގައި އިސްރާއީލު ސިފައިން ތިބިހާ ހިނދަކު ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމަކަށް ނާންނާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އިތުރު ހަމަލާއެއް ދީފިނަމަ އެކަމަށް ރައްދު ދޭނެ ކަމުގެ އިންޒާރުވެސް އޭނާ ދެއްވިއެވެ.