ސޯމާލީލޭންޑުން ގުދުސްގައި އެމްބަސީ ހުޅުވުމާއެކު ފަލަސްތީނުން ރުޅިގަދަވެއްޖެ

ސޯމާލީލޭންޑް މިނިވަން ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަތް ފުރަތަމަ ގައުމަކަށް އިޒްރޭލު ވިތާ ހަ މަސް ފަހުން، ސޯމާލީލޭންޑުން ގުދުސްގައި އެ ގައުމުގެ އެމްބަސީއެއް ހުޅުވައިފިއެވެ.

ހުޅަނގު ގުދުސްގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ޕާކެއްގައި މި ޑިޕްލޮމެޓިކް މިޝަން ހުޅުވާފައިވަނީ ސޯމާލީލޭންޑްގެ ރައީސް އަބްދުއްރަހްމާން މުހައްމަދު އަބްދުﷲ އިޒްރޭލަށް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ރަސްމީ ދަތުރުފުޅުގެ ތެރެއިންނެވެ.

ސޯމާލީލޭންޑްގެ ރައީސާއެކު ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެއްގައި އިޒްރޭލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ވިދާޅުވީ، ދެ ގައުމުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ރޫހާނީ ގޮތުން ވަރަށް ވަރުގަދަ ގުޅުމެއް އޮންނަ ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް، ސޯމާލީލޭންޑަކީ އެ ގައުމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލާ ސޯމާލިއާއިން ބުނީ، ސޯމާލިއާގެ އުތުރު ސަރަހައްދުގެ ވަކިވެގަންނަން އުޅޭ ސަރުކާރާއެކު ބާއްވާ ކޮންމެ މުއާމަލާތަކީ އެ ގައުމުގެ އިސްތިގުލާލަށް އަރައިގަތުން ކަމަށެވެ.

މިދިޔަ ޑިސެމްބަރު މަހު އިޒްރޭލުން ސޯމާލީލޭންޑް ބަލައިގަތުމަށް ނިންމި ނިންމުމަކީ ބޮޑު ބަހުސަކަށް ވެގެންދިޔަ ކަމެކެވެ. ޗައިނާ، ތުރުކީ، ސައުދީ އަރަބިއްޔާ އަދި އެފްރިކަން ޔޫނިއަން ހިމެނޭހެން ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކަކުންނާއި ޖަމިއްޔާތަކުން ވަނީ އެ ނިންމުމަށް ފާޑުކިޔާފައެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، އޭގެ ފަހުން އިޒްރޭލާއި ސޯމާލީލޭންޑުން ދަނީ ގުޅުން ބަދަހިކުރަމުންނެވެ. އެގޮތުން މި އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު އިޒްރޭލުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ގިޑިއޯން ސާރު ވަނީ ސޯމާލީލޭންޑްގެ ވެރިރަށް ހަރްގޭސާއަށް ރަސްމީ ދަތުރުފުޅެއް ކުރައްވާފައެވެ.

ގިނަ ގައުމުތަކުގެ އެމްބަސީތައް ހުންނަ ތެލް އަވީވްގެ ބަދަލުގައި، ގުދުސްގައި އެމްބަސީ ހުޅުވުމަށް ސޯމާލީލޭންޑުން ނިންމި ނިންމުމަށް ބޮޑުވަޒީރު ނަތަންޔާހޫ ވަނީ ތައުރީފު ކުރައްވާފައެވެ. 1967 ވަނަ އަހަރު ކުރެވުނު މެދުއިރުމަތީގެ ހަނގުރާމައިގައި އިޒްރޭލުން އިރުމަތީ ގުދުސް ހިފާފައިވާއިރު، 1980 ވަނަ އަހަރު އެ ސަރަހައްދު އިޒްރޭލުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުގެ ގިނަ ގައުމުތަކުން ބަލައިނުގަންނަ މި ނިންމުމާއެކު، އިޒްރޭލުން ދެކެނީ މުޅި ގުދުސްއަކީ އެ ގައުމުގެ "ވަކި ނުކުރެވޭނެ" ވެރިރަށް ކަމަށެވެ.

ފަލަސްތީނުން ބޭނުންވަނީ އެ ގައުމުން އުއްމީދުކުރާ މުސްތަގުބަލުގެ މިނިވަން ދައުލަތުގެ ވެރިރަށަކީ އިރުމަތީ ގުދުސް ކަމުގައި ހެދުމަށެވެ.

2018 ވަނަ އަހަރު ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ ފުރަތަމަ ދައުރުގައި، އެމެރިކާގެ އެމްބަސީ ގުދުސްއަށް ބަދަލުކުރުމާ ގުޅިގެން އުފެދުނު ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކާއެކުވެސް، އިނގިރޭސިވިލާތް ހިމެނޭހެން ގިނަ ގައުމުތަކަކުން އަދިވެސް އެ ގައުމުތަކުގެ އެމްބަސީތައް ބަހައްޓާފައިވަނީ ތެލް އަވީވްގައެވެ.

މިހާރު ގުދުސްގައި އެމްބަސީ ހުރި ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ގުއަޓެމާލާ، ހޮންޑިއުރަސް، ކޮސޯވޯ، ޕަޕުއާ ނިއު ގިނީ، ޕެރަގުއޭ އަދި ފިޖީ ހިމެނެއެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ރަސްމީ ނިއުސް އެޖެންސީ "ވަފާ" އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ފަލަސްތީނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ވަނީ އިސްތިއުމާރުކޮށްފައިވާ ގުދުސްގައި "ސޯމާލީލޭންޑް" ކިޔާ ތަނަކުން އެމްބަސީއެއް ހުޅުވުން ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރިކޮށްފައެވެ.

އެ މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި މި ފިޔަވަޅަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ ގަރާރުތަކާ ކަނޑައެޅިގެން ހިލާފު އަމަލެކެވެ.

ނަމަވެސް، ގުދުސްގައި އެމްބަސީ ގާއިމުކުރުމުން ނަތަންޔާހޫ ވަނީ އެކަމަށް ޝުކުރު އަދާކުރައްވާފައެވެ.

އޭނާ ވަނީ ސޯމާލީލޭންޑުން މިނިވަންކަން ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތާއި އިޒްރޭލުގެ ހާލަތާ އެއްގޮތް ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ. އަބްދުﷲ ވެސް ވަނީ ބޮޑުވަޒީރު ނަތަންޔާހޫއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތައުރީފު ކުރައްވައި، ސޯމާލީލޭންޑް ބަލައިގަތުމުގައި އޭނާ ދެއްކެވީ "ހިތްވަރުގަދަ" ނަމޫނާއެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.

ސޯމާލީލޭންޑްގައި ހުރި ތެލާއި އަގުބޮޑު މައުދަންތައް ފަދަ ގުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމުގައި ދެ ގައުމުގެ މެދުގައި އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ ފުރުސަތުތައް އޮތްކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ރަތްކަނޑުގެ ދޮރުމަތީގައި އޮންނަ އެ ގައުމުގެ އައްސޭރިފަށަކީ "ސްޓްރެޓީޖިކް" ގޮތުން މުހިންމު ސަރަހައްދެއްގެ ގޮތުގައި ރައީސް ސިފަކުރެއްވިއެވެ.

އިޒްރޭލަށް ބަލާއިރު، މި ގުޅުމުގެ ސަބަބުން މި މުހިންމު ސަރަހައްދުގައި އިތުބާރު ހުރި ބައިވެރިއަކު ލިބިގެންދެއެވެ.

މި ދަތުރުފުޅާ ގުޅިގެން ސޯމާލިއާގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކަށް އިހުތިރާމްކުރުމަށާއި، ސޯމާލިއާގެ އެއްބައިވަންތަކަމާއި ހަމަޖެހުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަންކަން ކުށްވެރިކުރުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ބައިވެރިންނަށް ގޮވާލާފައެވެ.

މޮގަދިޝޫގައި އޮތް މަރުކަޒީ ސަރުކާރު ވެއްޓުމާ ގުޅިގެން 1991 ވަނަ އަހަރު ސޯމާލިއާއިން ވަކިވި ފަހުން، ސޯމާލީލޭންޑުން ދަނީ އަމިއްލައަށް ގައުމު ހިންގަމުންނެވެ. ސޯމާލިއާގެ ދެކުނުގެ ސަރަހައްދުތަކާ އަޅާބަލާއިރު، ސޯމާލީލޭންޑުން ވަނީ އަމިއްލަ އިންތިހާބުތައް ބާއްވައި، އަމިއްލަ ފައިސާ އުފައްދައި، އަދި އަމިއްލަ ސަލާމަތީ ބާރުތައް ގާއިމުކޮށް ނިސްބަތުން ހަމަޖެހޭ ދައުލަތެއް ބިނާކޮށްފައެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، މިދިޔަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް އިޒްރޭލުން އެ ގައުމު ބަލައިގަތުމާ ހަމައަށް، ސޯމާލީލޭންޑްގެ މިނިވަންކަން ބައިނަލްއަގުވާމީ އެއްވެސް ގައުމަކުން ބަލައިގެންފައެއް ނުވެއެވެ.