ކަރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމަށް ހުރަސް އެޅުނު ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ބާރުތައް އެއްކުރުމާއި ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް ހުރި ނުރައްކާ

ކަރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމަށް ހުރަސްއެޅުނު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ބާރުތައް އެއްކުރުމާއި "ސްޓޭޓް ކެޕްޗާ" ގެ ނުރައްކާ އަދި މަދަނީ މާހައުލު ހަނިވުމާއި ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް ހުރި ނުރައްކާ ހިމެނޭ ކަމަށް ޓްރާންސްޕޭރެންސީ މޯލްޑިވްސް އިން ބުނެފި އެވެ. 

ޓްރާންސްޕޭރަންސީ އިންޓަނޭޝަނަލްއިން އާންމުކުރި 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ކަރަޕްޝަން ޕާސެޕްޝަންސް އިންޑެކްސް (ސީ.ޕީ.އައި) ގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ލިބިފައިވަނީ 39 ޕޮއިންޓްގެ ނަތީޖާއެކެވެ. މިކަމާއިގުޅޭ ގޮތުން ޓްރާންސްޕޭރެންސީ މޯލްޑިވްސް އިން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ މި ކަންކަން ދިމާވީ ދާދިފަހުން ގާނޫނުއަސާސީއަށާއި ގާނޫނުތަކަށް ގެނެވުނު ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން، ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރުގެ ތެރެއަށް ބާރުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ޖަމާކުރެވި، "ސްޓޭޓް ކެޕްޗާ" ގެ ނުރައްކާ އިތުރުވެފައިވާތީ އެވެ. ނޮވެމްބަރު 2024 ގައި، އަވަސް ގޮތެއްގައި ގާނޫނުއަސާސީއަށް ގެނައި އިސްލާހުތަކުގެ ސަބަބުން، ޑިމޮކްރެޓިކް "ޗެކްސް އެންޑް ބެލެންސަސް" (އެއް ބާރު އަނެއް ބާރަށް ފާރަވެރިވުމުގެ ނިޒާމު) ބަލިކަށިވެ، ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުން ހަނިވެފައިވާ ކަމަށް އެ ޖަމިއްޔާއިން ބުނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކޯޓުތަކާ ބެހޭ ގާނޫނަށް ގެނައި އިސްލާހުތަކާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުން ސަސްޕެންޑްކުރުން ފަދަ ޝަރުއީ ދާއިރާއަށް އައި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން، ކޯޓުތަކުގެ މިނިވަންކަމަށް ބުރޫއަރައި، ޝަރުއީ މަރުހަލާތަކަށް ވެރިކަން ހިންގާ ބާރުގެ ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަގުތައް ހުޅުވިފައިވާ ކަމަށް އެޖަމިއްޔާ އިން ބުނެ އެވެ. 

އަދި ހަމައެއާއެކު، ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމާ ގުޅުންހުރި ގާނޫނުތަކަށް ގެނެވުނު އިސްލާހުތަކުގެ ސަބަބުން، އިދާރީ ހިންގުމާއި ގޮތް ނިންމުމުގެ މުހިންމު ބާރުތައް ކައުންސިލްތަކުގެ އަތުން މަރުކަޒީ އިދާރާތަކަށް ވަނީ ބަދަލުކުރެވިފައި ކަމަށާއި، މީގެ ސަބަބުން ރަށުފެންވަރުގައި ކަންކަން ނިންމުމުގެ ބާރުތައް ކުޑަވެ، މުޖުތަމައުގެ ބައިވެރިވުމާއި ފާރަވެރިވުން ކުޑަވެ، ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުން އޮންނަ ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ބަލިކަށިވުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށެވެ. 

ހަމައެއާއެކު، އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަންގެ ގާނޫނަށާއި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ ގާނޫނަށް ގެނައި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން، އެ ދެ ކޮމިޝަންގެ ރައީސާއި ނައިބު ރައީސް އައްޔަންކުރުމުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިގެންދާކަން ބަޔާނުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ. މީގެ ސަބަބުން މިނިވަން މުއައްސަސާތަކަށް ސިޔާސީ ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ފުރުސަތު ލިބި އެމުއައްސަސާތަކުގެ މުސްތަގިއްލުކަން ގެއްލިގެންދާ ކަމަށާއި، މިފަދަ ފާރަވެރި މުއައްސަސާތަކުގެ މިނިވަންކަން ކުޑަވުމަކީ "ސްޓޭޓް ކެޕްޗާ" ގެ ނުރައްކާ އިތުރުވެ، ދެފުށް ފެންނަ މިންވަރު ނުވަތަ ހާމަކަން ކުޑަވެ، ސަރުކާރާއި ދައުލަތުގެ މުހިންމު މުއައްސަސާތަކަށް އޮންނަ އިތުބާރު ކުޑަވާ ކަމެއް ކަމަށް ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. 

މީގެ އިތުރުން 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު "މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ރެގިއުލޭޝަން ގާނޫނު ފާސްވުމާއެކު، މަދަނީ މާހައުލާއި މީޑިއާއަށް އޮތް ހުރަސްތައް އިތުރުވެފައިވާ ކަމަށް ޓްރާންސްޕޭރެންސީ އިން ބުނެ އެވެ. މިއީ މީޑިއާގެ މިނިވަންކަމާއި ހިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމަށް އޮތް ސީރިއަސް ނުރައްކަލެއް ކަމަށް އެޖަމިއްޔާއިން ބުނެ އެވެ. މި ގާނޫނުން ވަނީ ކުރިން އޮތް މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމިޝަންގެ ބަދަލުގައި 7 މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އާ "މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމިޝަން" އެއް އުފައްދާފައި ކަން ޖަމިއްޔާގެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.

މީގެ ތެރެއިން 3 މެންބަރުންނަކީ ސީދާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އައްޔަންކުރައްވާ ބޭފުޅުން ކަމަށާއި، މީގެ ސަބަބުން ރެގިއުލޭޓަރީ އިދާރާގެ މިނިވަންކަމާއި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހި މަސައްކަތްކުރުމުގެ ރޫހަށް ބުރޫއަރައި، މީޑިއާ ބަލަހައްޓާ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ސިޔާސީ ނުފޫޒު ވަނުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމަށް ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. އަދި ބާރުތައް މަރުކަޒުކޮށް، މީޑިއާ މުއައްސަސާތަކުގެ އަމިއްލަ މިނިވަންކަން ހަނިކުރުމުގެ ސަބަބުން، ޑިމޮކްރެޓިކް ހިންގުން އިތުރަށް ބަލިކަށިވެ، ޖަވާބުދާރީވުމާއި، ހާމަކަން ބޮޑުކުރުމާއި، އަދި ރައްޔިތުންގެ މާނަވީ ބައިވެރިވުމަށް އޮތް ޖާގަ ހަނިވެގެންދާ ކަމަށް ޓްރާންސްޕޭރެންސީ އިން ބުނެ އެވެ. 

މީގެ އިތުރުން، އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތާއި މެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ބޭއްވުނު ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުން ވެސް ފާހަގަ ވެގެން ދިޔައީ މުހިންމު މިފަދަ ނިންމުންތަކުގައި، އަވަސް އަރުވާލައިގެން ކުރިއަށްގެންގޮސް އާންމުންގެ މާނަވީ މަޝްވަރާ ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު ހަނިވެފައިވާ މިންވަރު ކަމަށް ޓްރާންސްޕޭރެންސީގެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. އަދި މިފަދަ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ހާމަކަން ބޮޑުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅި، ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުން ކުޑަވެ، ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރިވާ ޖަވާބުދާރީކުރުވުމުގެ ނިޒާމުތައް ބަލިކަށިވެގެންދާ ކަމަށް އެޖަމިއްޔާއިން ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ.