މިޔަންމާގެ ރަކައިން ސްޓޭޓްގައި ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާ މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޭންޕަކަށް ހަމަލާދީ 12 މީހުން މަރައިލައިފި

މިޔަންމާގެ ހުޅަނގު ބިތުގައި އޮންނަ ރަކައިން ސްޓޭޓްގައި، ދާޚިލީ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާ މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޭންޕަކަށް އެ ޤައުމުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ދިން ވައިގެ ހަމަލާއެއްގައި 12 މީހުން މަރުވެއްޖެ ކަމަށް މަންޒަރު ދުށް މީހުންނާއި ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކުން ނޮވެންބަރު 14 ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހު ބުނެފި އެވެ.

ރަކައިން ސްޓޭޓްގެ ވެރިރަށް ސިތުވޭގެ އިރުއުތުރުން އޮންނަ ޕޮންނާގްޔުން ޓައުންޝިޕްގައި ހުންނަ ބިޔާ ލާ ކޭމްޕަށް މި ހަމަލާ ދީފައި ވަނީ ނޮވެންބަރު 13 ވީ ހުކުރު ދުވަހުގެ އިރާކޮޅު އެވެ. މި ހަމަލާގައި އުމުރުން 27 އަހަރުގެ ވިޔަފާރިވެރިއެއް ކަމަށްވާ ޗިޓް ސޫ ވޭގެ އަންހެން ދަރިފުޅާއި، ބޮޑުދައިތައާއި، މަންމަ ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ.

Advertisement

"އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ވޭނުގައި އެ މީހުންގެ ހަށިތައް އެކި ތަންތަނަށް ބުރައިގެން ގޮސްފައި އޮތް މަންޒަރު. އެ ކަން ސިފަކޮށްދޭނެ ބަހެއް އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގުނު. އަޅުގަނޑުމެން ތިބީ ރުއިމުގެ ތެރެއަށް ގެއްލިފައި،" ޗިޓް ސޫ ވޭ ބުންޏެވެ.

"މި ހަމަލާގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޅި ޢާއިލާ ހަލާކުވެއްޖެ. އެ ތަނުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢާއިލާގެ މީހުން ފިޔަވައި އިތުރު ބަޔަކު ނެތް. އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓުގެ އަޑެއް ވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނީވޭ. އެ ބޯޓު އައި ގޮތަށް އައިސް ބޮންތައް އަޅައިލީ،" އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ.

ރައްކާތެރި ކަމަށް ބެލެވުނު ކޭންޕަށް އަމާޒުވި ހަމަލާ

ހުކުރު ދުވަހުގެ ހަމަލާގައި 12 މީހުން މަރުވި ކަން ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ޖަމުޢިއްޔާއެއް ކަމަށްވާ ފިޔުސިން ޔިން ޚުވިން ފައުންޑޭޝަންގެ ޗެއާމަން ޚައިން ހެއިން ތެޓް ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދީފަ އެވެ. މަރުވި މީހުންގެ ތެރޭގައި އުމުރުން ފަސް އަހަރުގެ ކުޑަކުއްޖަކު ހިމެނޭ އިރު، އިތުރު 18 މީހުން ވަނީ ޒަޚަމުވެފަ އެވެ. އެ ކޭންޕުގައި ދިރިއުޅޭ ގިނަ މީހުންނަކީ ފާއިތުވި ހަތަރު އަހަރު ދުވަހު އެ ތަނުގައި ހިޔާވަހިކަން ހޯދައިގެން ތިބި މީހުންނެވެ.

"އެ މީހުން ގަބޫލުކޮށްގެން ތިބީ އެ ކޭންޕަކީ ރައްކާތެރި ތަނެއް ކަމަށް. އެހެންވެ، އެންމެން އެކުގައި އެ ތަނުގައި ހިޔާވަހިކަން ހޯދައިގެން ތިބީ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެ ސަރަހައްދަށް ދެވުނު އިރު، މަރުވި ގިނަ މީހުން މަރުވެފައި ތިބީ އެއް ތަނެއްގައި،" އުމުރުން 24 އަހަރުގެ ޚައިން ހެއިން ތެޓް ބުންޏެވެ.

"މި ކޭންޕަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާ ދީފާނެ ކަމަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ދުވަހަކު ވެސް ހީނުކުރަން،" އެއީ ހަނގުރާމަ ހިނގާ ސަރަހައްދެއް ނޫން ކަން ފާހަގަކުރަމުން އޭނާ ބުންޏެވެ.

ހޮނިހިރު ދުވަހު އެ އަވަށުން ފެންނަން އޮތީ ބިމާ ހަމަވެފައިވާ އޮނު ގެތަކާއި، ބަންޑުން ޖަހައިލާފައި އޮތް އުޅަނދެއްގެ ބައިތަކާއި، ގޭތެރޭގައި ބޭނުންކުރާ ސާމާނާއި އަންނައުނުތައް އެކި ތަންތަނަށް ވިއްސިވިހާލިވެފައި އޮތް މަންޒަރެވެ. އާންމުން ވަނީ މަރުވި މީހުންގެ ހަށިތައް ނަގައި، ރީނދޫ ކުލައާއި ރަތް ކުލައިގެ ޕްލާސްޓިކުގައި އޮޅައި، ވަގުތީ ގޮތުން ކޮނެފައިވާ ވަޅުތަކުގައި ވަޅުލާފަ އެވެ.

ޢާއިލާގެ އެންމެން ގެއްލި، އުޅަނދު ތެރޭގައި

ހަމަލާގެ ޚަބަރު ލިބުމާއެކު، އުމުރުން 45 އަހަރުގެ ޓުކްޓުކް ޑްރައިވަރެއް ކަމަށްވާ އައުންގް ކިޔޯ މިން އަވަސްވެގަތީ އޭނާގެ ބޭބެއާއި ދައްތަ ދިރިއުޅޭ އެ އަވަށަށް ދިއުމަށެވެ. އޭނާގެ ދައްތައަކީ މަންމަ ބަލަހައްޓަމުން ދިޔަ ފެހުންތެރިއެކެވެ. އަދި، ބޭބެއަކީ ވެސް އޭނާ ފަދައިން ޓުކްޓުކް ދުއްވާ މީހެކެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެން ދިޔަ އިރު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދައްތަގެ ހަށިގަނޑު އޮތީ ބޯ ބުރިވެފައި. އަދި، އަޅުގަނޑުގެ ބޭބެ އޮތީ މަރުވެފައި،" އައުންގް ކިޔޯ މިން ކިޔައިދިނެވެ. އޭގެ އަނެއް ދުވަހު އޭނާއަށް އެނގުނު ގޮތުގައި، އެ ހަމަލާގައި އޭނާގެ މަންމަ ވެސް ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، އުމުރުން 10 އަހަރުގެ ކުއްޖަކު ހިމެނޭހެން ޢާއިލާގެ އެހެން މެންބަރުން ވަނީ ގެއްލިފަ އެވެ.

"މިހާރު އެ އެންމެން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދައްތައާއި، ބޭބެއާއި، މަންމަ ވެސް، ވަނީ މަރުވެފައި. އަޅުގަނޑަށް ބޮޑުބޭބެ ކިޔާ ކުދިން އަދިވެސް ވީނުވީއެއް ނޭނގި ގެއްލިފައި ވަނީ. އެ ކުދިން ހޯދާނެ ތަނެއް ވެސް އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގޭ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.

ދާޚިލީ ހަނގުރާމައާއި އާސިއާންގެ ފަސް ނުކުތާގެ އެއްބަސްވުން

މީގެ ފަސް އަހަރު ކުރިން މިޔަންމާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ގެނައި ބަޣާވާތަށް ފަހު، ޑިމޮކްރަސީއަށް ވަކާލާތުކުރާ ފަރާތްތަކާއި ޤައުމުގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ނަސްލީ މައިނޯރިޓީ ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާޢަތްތަކުން އަސްކަރިއްޔާއާ ދެކޮޅަށް ހަތިޔާރު އުފުލައި، މުޅި ޤައުމު ވަނީ ބޮޑު ދާޚިލީ ހަނގުރާމައެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިފަ އެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ހާލަތު ދިރާސާކުރާ އެކްލެޑް މޮނިޓަރުން އަންދާޒާކުރާ ގޮތުގައި، މި ދާޚިލީ ހަނގުރާމަ ފެށުނު ފަހުން ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކުން ޖުމުލަ 100،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ.

ހުޅަނގު އައްސޭރިފަށުގައި އޮންނަ ރަކައިން ސްޓޭޓަކީ މި ހަނގުރާމައިގައި އެންމެ ބޮޑަށް ގެއްލުން ލިބެމުންދާ އެއް ސަރަހައްދެވެ. ނަސްލީ މައިނޯރިޓީ ޖަމާޢަތެއް ކަމަށްވާ އަރަކާން އާމީއިން (އޭއޭ) މުޅި ސްޓޭޓް ކަހަލަ ގޮތަކަށް ކޮންޓުރޯލު ކުރަމުންދާ އިރު، އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ އެ ސަރަހައްދު ހިސާރުކޮށް، މެދުކެނޑުމެއް ނެތި ވަރުގަދަ ވައިގެ ހަމަލާތައް ދޭން ފަށައިފަ އެވެ. މި ފަހުގެ ހަމަލާއާ ގުޅޭ ގޮތުން މިޔަންމާ އަސްކަރިއްޔާގެ ބަހެއް ވަނީ ލިބޭ ގޮތް ނުވެފަ އެވެ.

ހަމަމިއާއެކު، 2021 ވަނަ އަހަރުގެ އަސްކަރީ ބަޣާވާތަށް ފަހު، ހަނގުރާމަ ހުއްޓައިލުމަށް ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިއާގެ ޤައުމުތަކުގެ ޖަމުޢިއްޔާއިން (އާސިއާން) އެކުލަވައިލި ފަސް ނުކުތާގެ އެއްބަސްވުމަށް މިޔަންމާ އަސްކަރިއްޔާއިން އެކަށީގެންވާ އެއްބާރުލުމެއް ނުދޭތީ، އާސިއާންގެ މަތީ ފަންތީގެ ބައްދަލުވުންތަކުން މިޔަންމާ ވަނީ އެކަހެރިކޮށްފަ އެވެ. 2021 އެޕްރީލު މަހު އާސިއާންގެ ލީޑަރުން އެއްބަސްވި އެ ފަސް ނުކުތާގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:

1. މިޔަންމާގައި ހިންގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތައް ވަގުތުން ހުއްޓައިލުމާއި، ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކުން ވެސް ވީ އެންމެ ބޮޑަކަށް ކެތްތެރިކަން އިސްކުރުން.
2. ރައްޔިތުންގެ މަސްލަހަތުގައި ސުލްހަވެރި ހައްލެއް ހޯދުމަށް ޓަކައި ކަމާބެހޭ ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއްގެ މެދުގައި ބިނާކުރަނިވި މަޝްވަރާތައް ފެށުން.
3. އާސިއާންގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު، އާސިއާންގެ ޗެއާގެ ޚާއްސަ މަންދޫބަކު މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކޮށްގެން މަޝްވަރާގެ މަރުހަލާ ކުރިއަށް ގެންދިއުން.
4. އާސިއާންގެ އިންސާނީ އެހީތެރިކަމާ ބެހޭ މަރުކަޒު މެދުވެރިކޮށް މިޔަންމާއަށް އިންސާނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުން.
5. އާސިއާންގެ ޚާއްސަ މަންދޫބާއި ވަފުދު މިޔަންމާއަށް ޒިޔާރަތްކޮށް، ކަމާ ބެހޭ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކާ ބައްދަލުކުރުން.