އެމެރިކާއާއެކު ކުރި ހަނގުރާމައިން އީރާނުގެ ހަތިޔާރުގެ ގާބިލުކަމާ ބެހޭގޮތުން ހާމަވީ ކޮން ކަމެއް؟

ތެހެރާންގައި އޮތް އީރާނުގެ ސަރުކާރު "ވައްޓާލުމަށް" އަމާޒުކޮށްގެން އެމެރިކާއިން ތަންފީޒުކުރަން ރާވާފައިވާ އިގްތިސާދީ ފިޔަވަޅުތަކަށް ރައްދުދޭނެ ގޮތްތަކަކާ މެދު އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ދަނީ ވިސްނަމުންނެވެ.

މިކަން މިގޮތަށް ހިނގަމުން މިދަނީ، އީރާނާ ދެކޮޅަށް "އެންމެ ވަރުގަދަ އިގްތިސާދީ އޮޕަރޭޝަން" ހިންގާނެކަން މި ހަފުތާގައި އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އިއުލާން ކުރައްވައި، މީގެ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް ކުރިމަތިނުވާ ފަދަ "އިގްތިސާދީ ހަނގުރާމައަކާއި އެކަހެރިކުރުމަކާ" ތެހެރާނުން ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގަ އެވެ.

އެމެރިކާގެ އާ އިންޒާރުތަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށްޓަކައި އީރާނުގެ ކޮމާންޑަރުން ދަނީ އަސްކަރީ އާ ސިޔާސަތުތަކެއް މުރާޖައާ ކުރަމުންނެވެ.

ތާރީޚީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ދަތި އުނދަގޫ ހާލަތްތަކުން އަރައިގަތުމަށާއި، މިއަދާއި މުސްތަގުބަލުގައި ދުޝްމަނުން ރާވާ ރޭވުންތައް ނާކާމިޔާބު ކޮށްލުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި ބުއްދިވެރި އަދި ފައިދާހުރި ހައްލަކީ މިއީ ކަމަށް، އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައި.އާރު.ޖީ.ސީ) ގެ ކޮމާންޑަރު އިން ޗީފް އަހުމަދު ވަހީދީ ހުކުރު ދުވަހު އިންޒާރު ދެއްވި އެވެ.

އީރާނުގެ ދިފާއީ ސިނާއަތުގެ ގައުމީ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް ހޮނިހިރު ދުވަހު ބޭއްވި ހަރަކާތުގައި، އީރާނުގެ ހަތިޔާރު އަމިއްލައަށް އުފެއްދުމުގައި ހޯދާފައިވާ "ދިފާއީ ސިނާއީ އިންގިލާބަށް" އެގައުމުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ޗީފް އޮފް ސްޓާފް އަލީ އަބްދުﷲ ހީ ތައުރީފު ކުރެއްވި އެވެ.

ނަމަވެސް، މިދިޔަ އަހަރެކޭވެސް އެއްފަދައިން، އީރާނުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ނިންމީ އާ ހަތިޔާރުތައް ދައްކާލުމަށް ބާއްވާ މައުރަޒުތައް ކުރިއަށް ނުގެންދިއުމަށެވެ.

ދުޝްމަނުން ސިއްސުވާލުމަށާއި ގައުމުގެ ދިފާއީ މައުލޫމާތާއި ސިއްރުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގޮތުން، އާ ހަތިޔާރާއި އިކުއިޕްމަންޓްތައް ދައްކާލުން މަދުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އީރާނުގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު ރިޒާ ތަލާއީ-ނިކް ހޮނިހިރު ދުވަހު ދައުލަތުގެ މީޑިއާއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވި އެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު އިސްރާއީލާއި އެމެރިކާއާއެކު ކުރި 12 ދުވަހުގެ ހަނގުރާމައަށްފަހު ފާއިތުވި 12 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އީރާނުން ހަތިޔާރާއި ދިފާއީ ސާމާނު އުފައްދާ މިންވަރު ދެގުނަ އިތުރުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

މިއަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލާއެކު މިހާރު ފެށިފައިވާ ހަނގުރާމައަށްފަހު، "ސްޓްރެޓީޖިކް އަދި އިސްކަންދޭ ބައެއް އުފެއްދުންތައް" އުފައްދާ މިންވަރު ތިން ގުނައަށް ވުރެ އިތުރުވެފައިވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އީރާނުގެ 9،300 އަށްވުރެ ގިނަ ކުންފުނި ހަތިޔާރު އުފެއްދުމުގައި ބައިވެރިވާ ކަމަށާއި، އެހެންކަމުން އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން ދޭ ހަމަލާތަކުން މި ސިނާއަތް ސުންނާފަތި ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ތަލާއީ-ނިކް ވިދާޅުވި އެވެ.

މިދިޔަ އަހަރު އިސްރާއީލާއި އެމެރިކާއާއެކު ކުރި ހަނގުރާމައާ އަޅާބަލާއިރު، އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއަށް ދުޝްމަނުންގެ މަރުކަޒުތަކުގެ މާ ފުންމިނަށް ވަދެގަނެވި، ހަމަލާތަކުގެ ޔަގީންކަން އިތުރުވެ، ވައިގެ ދިފާއީ ނިޒާމުން ހަމަލާތައް ހުއްޓުވުމުގައި ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދިފައިވާ ކަމަށް ޑިފެންސް މިނިސްޓަރުގެ މަގާމާ ވަގުތީގޮތުން ހަވާލުވެ ހުންނެވި މަޖީދު އިބްނާ ރިޒާ ހުކުރު ދުވަހު ވިދާޅުވި އެވެ.

ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ކުރަންޖެހިދާނެ އެހެން ހަނގުރާމައެއްގައި، އައި.އާރު.ޖީ.ސީ އިން އެގައުމުގެ ބެލިސްޓިކް އަދި ކްރޫޒް މިސައިލްތަކަށް އާ ޖީލުގެ ވޯހެޑްތައް ބޭނުންކުރާނެ ކަމަށާއި، މި ތަކެތި އުފެއްދުމާއި ތަރައްގީކުރުން ދުވަހަކުވެސް ހުއްޓާނުލާ ކަމަށް އައި.އާރު.ޖީ.ސީގެ ތަރުޖަމާނު ހުސައިން މުހައްބީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ވިދާޅުވި އެވެ.

އެޕްރީލް މަހުގެ 8 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާ އާއި އީރާނާ ދެމެދު ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމަކަށް އައީ، ގާތްގަނޑަކަށް 40 ދުވަސް ވަންދެން ދިން ވަރުގަދަ ބޮމުގެ ހަމަލާތަކާއި އެތައް ހާސް ވައިގެ އޮޕަރޭޝަންތަކަކަށް ފަހުގަ އެވެ.

އީރާނުގެ ދިފާއީ ސިނާއީ މަރުކަޒުތަކުގެ 85 އިންސައްތައަށް ވުރެ ބޮޑު ބައެއް ހަލާކުކޮށްލެވިފައިވާ ކަމަށާއި، އޭގެ ތެރޭގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ބެލިސްޓިކް މިސައިލާއި، މޮބައިލް ލޯންޗަރުތަކާއި، ދުރު ރާސްތާގެ ޑްރޯންތައް ހިމެނޭ ކަމަށް ވައިޓް ހައުސްއިން ދައުވާ ކުރި އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އީރާނުގެ 150 އަށްވުރެ ގިނަ ހަނގުރާމަމަތީ އުޅަނދު ހަލާކުކޮށްލައި، ހުރިހާ ސަބްމެރިންތަކެއް ފައްތާލައި، އީރާނުގެ ކަނޑުގެ މައިންތަކުގެ 97 އިންސައްތަ ނައްތާލާފައިވާ ކަމަށްވެސް އެމެރިކާއިން ބުންޏެވެ.

ނަމަވެސް، މެއި މަހު މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކުރި އެމެރިކާގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓަކުން ދައްކާގޮތުގައި، އީރާނުގެ މޮބައިލް ލޯންޗަރުތަކުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 75 އިންސައްތަ އަދި ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން ހުރި މިސައިލްތަކުގެ 70 އިންސައްތަ އަދިވެސް އެގައުމުގެ އަތުގައި އެބަހުއްޓެވެ.

ޖުލައި މަހު އެމެރިކާއިން ދިން އިތުރު ދެ ހަފުތާގެ ވަރުގަދަ ބޮމުގެ ހަމަލާތަކަށް ފަހުވެސް، އައި.އާރު.ޖީ.ސީ އާއި އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ދިޔައީ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައިވާ އެމެރިކާގެ މަރުކަޒުތަކަށާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ މުދާ އުފުލާ ބޯޓުފަހަރަށް މިސައިލާއި ޑްރޯން ހަމަލާތައް ފޮނުވަމުންނެވެ. ނަމަވެސް ހަނގުރާމަ ފެށުނުއިރާ އަޅާބަލާއިރު ހަމަލާތައް ދޭ މިންވަރު ވަނީ މަދުވެފަ އެވެ.

ޖުލައި މަހު އެމެރިކާއިން ދިން ހަމަލާތަކަކީ އީރާނުގެ ދެކުނުގެ ސަރަހައްދުތަކަށް އެއްގަމު މަގުން އަރައިގަތުމަށް ވޮޝިންޓަނުން ރާވަމުންދާ ކަމުގެ ނިޝާނެއް ކަމަށާއި، އެފަދަ ކޮންމެ އަމަލަކަށް ރައްދުދޭން އަސްކަރިއްޔާ އޮތީ ތައްޔާރަށް ކަމަށް އީރާނުގެ ކޮމާންޑަރުން ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ.

ކަމާބެހޭ މާހިރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ފެންނަން ހުރި ހަތިޔާރު އުފައްދާ ގިނަ ކާރުޚާނާތަކެއް ސުންނާފަތިވި ނަމަވެސް، އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ބިމުގެ އަޑީގައި ހަދާފައިވާ މަރުކަޒުތަކުގައި އީރާނުން ދަނީ ހަތިޔާރު އުފައްދަމުންނެވެ. މި ތަންތަނަކީ އެމެރިކާގެ ބޮމުގެ ހަމަލާތަކަށް އަތުނުވާ ފަދަ ފުން ތަންތަނެވެ.

އަގުބޮޑު އަދި އުފައްދަން އުނދަގޫ ބެލިސްޓިކް މިސައިލްތަކުގެ އިތުރުން، އަގުހެޔޮ އަދި އުފައްދަން ފަސޭހަ ގޮވާތަކެތި ހަރުކޮށްފައިވާ ޑްރޯންތަކުގެ އެހީގައި، އެމެރިކާގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ އިންޓަސެޕްޓަރު މިސައިލްތައް ބޭކާރުކޮށްލުމަށާއި، ރާޑަރު ހުރި ތަންތަން ދެނެގަތުމަށާއި، އެއާޕޯޓްތަކާއި ހަކަތަ އުފައްދާ ތަންތަނުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމުގެ އިތުރުން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ދަތުރުފަތުރަށް ބުރޫއެރުވުމަށް އީރާނަށް ވަނީ މަގުފަހިވެފަ އެވެ.

އެމެރިކާ، އިސްރާއީލް އަދި އަރަބި ގައުމުތަކުން އީރާނުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދަށް ވަދެ ބޮން އެޅުން ހުއްޓުވުމުގައި، އީރާނުގެ ވައިގެ ދިފާއީ ނިޒާމާއި ދުވަސްވީ ވައިގެ ސިފައިންނަށް މާ ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއް ނުލިބުނެވެ. ނަމަވެސް، އިލެކްޓްރޯ-އޮޕްޓިކަލް އަދި ހީޓް-ސީކިން ފަދަ ކުދި ދިފާއީ ނިޒާމުތަކުން ބައެއް ހަމަލާތައް ހުއްޓުވާފައިވެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާގެ އެފް-15 މަރުކާގެ ހަނގުރާމަމަތީ ބޯޓެއް ވައްޓާލުން ހިމެނެ އެވެ.

އެމެރިކާގެ މީޑިއާ ރިޕޯޓްތަކުން ބުނާގޮތުގައި، އެމެރިކާ އަސްކަރިއްޔާގެ އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ އެމް.ކިއު-9 ރީޕާ މަރުކާގެ މަދުވެގެން 45 ޑްރޯން ވަނީ އީރާނުން ވައްޓާލާ ނުވަތަ މުވާސަލާތީ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން ގެއްލިފަ އެވެ. މިއީ އެމެރިކާގެ މުޅި ޑްރޯން ފްލީޓްގެ ހަތަރުބައިކުޅަ އެއްބައި ކަމަށްވާއިރު، މީގެ އަގު 1.3 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް ވުރެ މައްޗަށް އަރަ އެވެ.

ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަކީ އެމެރިކާގެ މިލްކެއް ކަމަށް ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް މި ހަފުތާގައި އިއުލާން ކުރައްވާފައިވާއިރު، ވޮޝިންޓަނާއި އެގައުމުގެ ބައިވެރިންނަށް ފާއިތުވި ހަފުތާތަކުގައި ވަނީ ސިއްރިއްޔާތުގައި ތެލާއި ހަކަތަ އުފުލާ މިންވަރު އިތުރުކުރެވިފަ އެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، އީރާނުގެ ކަނޑުގެ ގާބިލުކަމަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވީ ނަމަވެސް، މިސައިލާއި ޑްރޯން އަދި ހަލުވި ބޯޓުފަހަރު ބޭނުންކޮށްގެން ދޭ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ތެޔޮ އުފުލާ މިންވަރު އަދިވެސް ހުރީ ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން ހުރި މިންވަރަށް ވުރެ މާ ބޮޑަށް ދަށުގަ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން ރަތް ކަނޑާއި ބާބުލް މަންދަބު ކަނޑުއޮޅީގައިވެސް ކަނޑު ދަތުރުފަތުރަށް ދަނީ ބުރޫއަރަމުންނެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި އީރާނަށް ތާއީދުކުރާ ޔަމަނުގެ ހޫޘީން ދަނީ ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާ ދެކޮޅަށް ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ހަމަލާ ބަދަލުކުރަމުންނެވެ.

އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު އެއްވެސް ފެންވަރެއްގެ މަޝްވަރާއެއް ކުރިއަށް ނުދާތީ، މި ހަނގުރާމައިން ސަލާމަތްވުމަށް ޑިޕްލޮމެޓިކް ހައްލެއް ފެންނާކަށް މިވަގުތަކު ނެތެވެ.