ޖަޕާނުގެ ކުމަމޯޓޯއަށް އައި ބާރުގަދަ ބިންހެލުމުގައި އެތައް ބަޔަކު މަރުވެ، މޯލް އެއް ގޮވައިފި

ޖަޕާނުގެ ދެކުނުގެ ކުމަމޯޓޯ ޕްރިފެކްޗަރަށް ރިކްޓަރ މިންގަނޑުން 7.1 ގެ ބާރުމިނުގައި އައި ބާރުގަދަ ބިންހެލުމަކާ ގުޅިގެން، އެ ސަރަހައްދުގެ ޝޮޕިންގ މޯލެއްގައި ގޮވުމެއް ހިނގައި، އެތައް ބަޔަކު މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށް ފުލުހުން ބުނެފި އެވެ. މި ބިންހެލުމުގެ ސަބަބުން އެތައް ހާސް ގެއަކުން ކަރަންޓު ކެނޑި، މަގުތައް ފަޅައިގެން ގޮސްފައިވާއިރު، މޯލްގެ ތެރޭގައި ބައެއް މީހުން ތާށިވެފައިވާ ކަމަށްވެސް ރިޕޯޓުތައް ބުނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބާރުގަދަ ލޮޅުންތަކެއް (އެފްޓަރޝޮކްސް) އަތުވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވަނީ ދީފަ އެވެ.

ޖަޕާނުގެ ގައުމީ ބްރޯޑްކާސްޓަރު އެން.އެޗް.ކޭ އިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އަންގާރަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު އައި މި ބިންހެލުމަށްފަހު ކުމަމޯޓޯ ޕްރިފެކްޗަރގެ އެންމެ ބޮޑު ޝޮޕިންގ މޯލްގައި ހިނގި ގޮވުމާ ގުޅިގެން، އެތަނުގައި މަސައްކަތްކުރާ 20 އާއި 30 އާ ދެމެދުގެ އަދަދެއްގެ މުވައްޒަފުންނަށް ވީނުވީއެއް ނޭނގި ވަނީ ގެއްލިފަ އެވެ.

މި ބިންހެލުމާ ގުޅިގެން އެއް ހޮސްޕިޓަލަކަށް 50 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ގެންގޮސްފައިވާއިރު، އެހެން ހޮސްޕިޓަލަކަށް 40 މީހަކު ގެންގޮސްފައިވާ ކަމަށް އެން.އެޗް.ކޭ އިން ބުނެ އެވެ. މީގެ ތެރެއިން 10 މީހެއްގެ ހާލު ސީރިއަސް ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބިންހެލުމުގެ ލޮޅުންތަކާއެކު ބާރު ދުވެލީގައި ދަތުރުކުރާ ރޭލެއް ދަގަނޑުމަތިން ކަސާލައިގެން ދިޔުމުގެ ސަބަބުންވެސް ގިނަ ބަޔަކަށް ވަނީ އަނިޔާވެފަ އެވެ.

ބިންހެލުމާ ގުޅިގެން އެންމެ ފުރަތަމަ ސުނާމީގެ އިންޒާރު ނެރުނު ނަމަވެސް، ފަހުން އެ އިންޒާރު ވަނީ ކެންސަލްކޮށްފަ އެވެ. ޖަޕާނުގެ ނިއުކްލިއަރ ރެގިއުލޭޝަން އޮތޯރިޓީން ބުނި ގޮތުގައި، ބިންހެލުން އައި ސަރަހައްދާ ކައިރީގައި ހުރި ތިން ނިއުކްލިއަރ ޕަވަރ ޕްލާންޓަކަށްވެސް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ލިބިފައެއް ނުވެ އެވެ.

ބިންހެލުމާ ގުޅިގެން ބޮޑުވަޒީރު ސަނައޭ ޓަކައިޗީ ވިދާޅުވީ، ގިނަ ބަޔަކަށް އަނިޔާވެފައިވާ ކަމުގެ މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުން ކަރަންޓު ކެނޑި، އަލިފާނުގެ ހާދިސާތައް ހިނގާފައިވާ ކަމަށާއި، މަގުތަކާއި ފާލަންތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބި، އިމާރާތްތައް ވެއްޓިފައިވާ ކަމަށްވެސް ބޮޑުވަޒީރު ވިދާޅުވި އެވެ.

ބޮޑުވަޒީރު އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ރައްކާތެރި ސަރަހައްދުތަކަށް ބަދަލުވުމާއެކު، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ހުރިހާ ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން އެދިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށެވެ.

ޖަޕާނުގެ ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް އެޖެންސީން ބުނި ގޮތުގައި، ގާތްގަނޑަކަށް 300,000 މީހުންނަށް ރައްކާތެރި ހިޔާވަހިކަން ހޯދުމަށް ވަނީ އަންގާފަ އެވެ. އަދި ބިންހެލުމަށްފަހު އަންނަ ލޮޅުންތައް މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްދާއިރު، މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި އެހީތެރިވުމަށް ސަތޭކައެއްހާ ސިފައިން ވަނީ އެ ސަރަހައްދަށް ފޮނުވާފަ އެވެ.

ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން ކިއުޝޫ ސަރަހައްދުގައި ދަތުރުކުރާ ޝިންކަންސެން ބުލެޓް ރޭލުތަކާއި އާންމު ރޭލުތަކުގެ ޚިދުމަތް ވަނީ މެދުކަނޑާލާފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، އާސޯ ކުމަމޯޓޯ އެއާޕޯޓުގެ ރަންވޭ ބަންދުކޮށްފައިވާއިރު، އެއާޕޯޓުގެ ވެބްސައިޓުގައި ބުނެފައިވަނީ ޚިދުމަތް އަލުން ފެށޭނެ ދުވަހެއް އަދި ބުނަން ނޭނގޭ ކަމަށެވެ.

މި ބިންހެލުމުގައި އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހާދިސާއެއް ހިނގާފައިވަނީ ކުމަމޯޓޯގައި ހުންނަ އިއޯން މޯލްގަ އެވެ.

މޯލާ 300 މީޓަރު ދުރުގައި ހުރި ރެސްޓޯރެންޓެއްގައި މަސައްކަތްކުރާ ކަޒުޔާ ސުރުނާގާ، ޓީ.ބީ.އެސް ބްރޯޑްކާސްޓަރަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނީ، ބިންހެލުމުގައި ތަޅައިގެންދިޔަ ތަށިތައް ސާފުކުރަން ހުއްޓާ ވަރަށް ބާރުގަދަ ގޮވުމެއްގެ އަޑު އިވުނު ކަމަށެވެ.

އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި އެއީ ވަރަށް ބާރުގަދަ ގޮވުމެކެވެ. އަދި އެ ސަރަހައްދުން ބޮޑު ދުންގަނޑެއް އެރި ކަމަށާއި، ވައި ހުރި ގޮތުން މުޅި ސަރަހައްދަށް އަޅި ފައިބަމުންދާ ފަދަ މަންޒަރެއް ފެނުނު ކަމަށްވެސް އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ.

އިއޯން މޯލްގެ ތަރުޖަމާނަކު ބުނީ، ބިންހެލުން އައި ވަގުތުން ފެށިގެން ކަސްޓަމަރުންނާއި މުވައްޒަފުން ބޭރަށް ނެރެފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، އޭގެ ފަހުން ހިނގި ގޮވުމުގެ އަސްލު ސަބަބެއް އަދި ދެނެގަނެވިފައެއް ނުވެ އެވެ.

ޖަޕާނަކީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން ބިންހެލުން އަންނަ އެއް ގައުމެވެ. އެގައުމުގައި ކޮންމެ ފަސް މިނެޓަކުން ބިންހެލުމެއް އާދެއެވެ. ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ވަށައިގެންވާ "ރިންގް އޮފް ފަޔަރ" ސަރަހައްދުގައި އޮންނަ ޖަޕާނަށް، ދުނިޔޭގައި އަންނަ ރިކްޓަރ މިންގަނޑުން 6 އަށްވުރެ މަތީގެ ބިންހެލުންތަކުގެ 20 އިންސައްތަ ހިއްސާކުރެ އެވެ.

އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ބޮޑުވަޒީރު ޓަކައިޗީ ވަނީ، ބިންހެލުން އައި ސަރަހައްދުތަކުގެ ރައްޔިތުން މިފަދަ އިތުރު ބާރުގަދަ ބިންހެލުމަކަށް ސަމާލުވެ ތިބުމަށް އިލްތިމާސްކުރައްވާފަ އެވެ. އަދި ލިބުނު ގެއްލުންތައް ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ބަލައި ވަޒަންކުރުމުގެ މަސައްކަތް ސަރުކާރުން ކުރަމުންދާ ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.

ޖަޕާން ޓައިމްސް އިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކުމަމޯޓޯގެ އިތުރުން އަވަށްޓެރި ނަގަސާކީ، ކަގޯޝިމާ، ފުކުއޯކާ، ސާގާ އަދި މިޔަޒާކީ ޕްރިފެކްޗަރަށްވެސް ބިންހެލުމުގެ ބާރުގަދަ ލޮޅުންތައް ވަނީ އިހުސާސްކުރެވިފަ އެވެ.

މި ބިންހެލުން އައިސްފައިވަނީ ކުމަމޯޓޯ ސިޓީގެ ދެކުނުން 20 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި އޮންނަ އުކީ ސިޓީގެ 10 ކިލޯމީޓަރު އަޑިއަށެވެ.

ބިންހެލުން އައި ސަރަހައްދުގައި ސޮނީ އަދި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ޗިޕް އުފައްދާ ކުންފުނި ޓީ.އެސް.އެމް.ސީގެ ފެކްޓްރީތައް ހުރެ އެވެ. ޓީ.އެސް.އެމް.ސީ އިން ބުނީ ކުމަމޯޓޯގައި ތިބި އެ ކުންފުނީގެ ހުރިހާ މުވައްޒަފުންގެ ހާލު ރަނގަޅު ކަމަށާއި، އިމާރާތްތަކަށް ލިބުނު ގެއްލުންތައް ބަލައި ނިމިފައިވާ ކަމަށެވެ. ނިކޭ ނޫހުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ސޮނީ އަދި ފޫޖީފިލްމް ކުންފުނިންވެސް ވަނީ އެ ސަރަހައްދުގައި ތިބި މުވައްޒަފުން ރައްކާތެރި ތަންތަނަށް ބަދަލުކޮށްފަ އެވެ.

ކިއުޝޫ އިލެކްޓްރިކް ޕަވަރ އިން ބުނި ގޮތުގައި ބިންހެލުމުގެ ސަބަބުން 48,000 އެއްހާ ގެއިން ވަނީ ކަރަންޓު ކެނޑިފަ އެވެ. އަދި ޖޭ.އާރް ކިއުޝޫ ރޭލްވޭ ކުންފުނިން ވަނީ ބުލެޓް ރޭލުތަކާއެކު ހުރިހާ ދަތުރުތަކެއް މެދުކަނޑާލާފަ އެވެ.

މީގެ 10 އަހަރު ކުރިން ކުމަމޯޓޯއަށް އައި ދެ ބާރުގަދަ ބިންހެލުމެއްގައި 275 މީހުން މަރުވެ، 2,739 މީހުންނަށް އަނިޔާވިއެވެ. މިހާރުވެސް މަރާމާތު ކުރަމުންދާ ކުމަމޯޓޯ ކާސަލްގެ ބައެއް ފާރުތައް އަންގާރަ ދުވަހުގެ ބިންހެލުމުގައި ވެއްޓިފައިވާ ކަމަށް އެތަނުގެ އޮފިޝަލަކު ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.