ނައިޖަރ އިން ބައިނަލްއަގްވާމީ ޖިނާއީ ކޯޓުން ވަކިވުމުގެ ރަސްމީ މަރުހަލާ ފަށައިފި

ބައިނަލްއަގުވާމީ ޖިނާއީ ކޯޓު (އައިސީސީ) އަކީ "ނިއޯ-ކޮލޯނިއަލިސްޓް" ނުވަތަ އައު އިސްތިއުމާރީ ފިކުރަށް ތާއީދުކުރާ ތައައްސަބުން ފުރިގެންވާ ތަނެއް ކަމަށް ބުނެ، އެ ކޯޓުން ވަކިވުމަށް ނިންމި ނިންމުމާ އެއްގޮތަށް، ނައިޖާރ އިން އެ ކޯޓުން ވަކިވުމުގެ ރަސްމީ މަރުހަލާ ފަށައިފިއެވެ.

ހުޅަނގު އެފްރިކާގެ ގައުމެއް ކަމަށްވާ ނައިޖަރ އިން، އައިސީސީ އުފެއްދުމުގެ އަސާސް ކަމުގައިވާ ރޯމް ސްޓެޓިއުޓުން ވަކިވުމަށް އެދި އދ. އަށް ސިޓީ ހުށަހަޅާފައިވަނީ މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.

އޭޕީ ނިއުސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ނައިޖަރ އިން ފޮނުވި ސިޓީގައި ބުނެފައިވަނީ، އައިސީސީއަކީ ސުލްހައާއި އިންސާފަށް ލޯބިކުރާ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ބޮޑު އުންމީދެއް އުފެއްދި ތަނެއް ނަމަވެސް، އެ ކޯޓުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފައި، ވަކި މަގުސަދުތަކެއް ހާސިލުކުރުމަށް ބޭނުންކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ.

މިކަމާ ގުޅިގެން އައިސީސީން ބުނެފައިވަނީ، ބައިނަލްއަގުވާމީ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ކުށްތައް ކުރާ ފަރާތްތަކަށް އަދަބު ދިނުމަށް ކުރާ ގުޅިފައިވާ މަސައްކަތުން ވަކިވުމަށް ނިންމާ ކޮންމެ ނިންމުމަކީ އެ ކޯޓުން ހިތާމަކުރާ ކަމެއް ކަމަށެވެ.

ނައިޖަރ އިން އައިސީސީން ވަކިވުމުގެ ނިންމުމަށް އަމަލުކުރަން ފެށޭނީ 12 މަސް ދުވަސް ފަހުންނެވެ. މިއާއެކު ނައިޖަރ ވެގެންދާނީ އެ ކޯޓުން ވަކިވާ ތިންވަނަ ގައުމަށެވެ. މީގެ ކުރިން 2017 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހު ބުރުންޑީން ވަނީ، އައިސީސީން ގަސްދުގައި އެފްރިކާގެ މީހުންނަށް އަމާޒުކޮށް ދައުވާކުރާ ކަމަށް ބުނެ އެ ކޯޓުން ވަކިވެފައެވެ. އޭގެ ފަހުން 2018 ވަނަ އަހަރު ފިލިޕީންސް އިން ވެސް ވަނީ އެ ކޯޓުން ވަކިވެފައެވެ. އެ ގައުމުގެ އޭރުގެ ރައީސް ރޮޑްރިގޯ ޑުޓާޓޭ ވިދާޅުވީ އައިސީސީއަކީ އެ ގައުމާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރާ "ސިޔާސީ ހަތިޔާރެއް" ކަމަށެވެ.

ނައިޖަރާއިން އައިސީސީން ވަކިވާން އުޅޭކަން ފުރަތަމަ ހާމަކުރީ މިދިޔަ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގައެވެ. އެ ގައުމާއި، ބުރުކީނާ ފާސޯ އަދި މާލީ ހިމެނޭ "އެލަޔަންސް އޮފް ސަހޭލް ސްޓޭޓްސް" (އޭއީއެސް) އިން ނެރުނު ގުޅިފައިވާ ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، އައިސީސީއަކީ ވަކި ބަޔަކަށް އިންސާފު ގާއިމުކޮށްދޭ "ސިލެކްޓިވް ޖަސްޓިސް" ގެ ދުނިޔޭގެ ނަމޫނާއެއް ކަމަށެވެ.

ނެދަލޭންޑްސްގެ ދަ ހޭގްގައި ހުންނަ މި ކޯޓަކީ އިސްތިއުމާރީ ބާރުތަކުން ގެންގުޅޭ "ނިއޯކޮލޯނިއަލް ރެޕްރެޝަން" ނުވަތަ އަޅުވެތިކުރުމުގެ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި އޭއީއެސް އިން ސިފަކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި އަދަބު ނުލިބި ސަލާމަތްވާ "ޚާއްސަ ދާއިރާ" ގެ ބޭރުގައި ތިބޭ ފަރާތްތަކަށް އެ ކޯޓުން އަމާޒުކުރާ ކަމަށް ވެސް ތުހުމަތުކޮށްފައިވެއެވެ.

ގަތުލުއާންމުތަކާއި، ހަނގުރާމައިގެ ކުށްތަކާއި، އިންސާނިއްޔަތާ ޚިލާފު ކުށްތައް ތަހުގީގުކޮށް ދައުވާކުރާ އައިސީސީން މީގެ ކުރިން އިންޒާރު ދީފައިވަނީ، ގައުމުތަކުން އެ ކޯޓުން ވަކިވުމަކީ ހަނގުރާމައާއި ހަމަނުޖެހުން އޮތް ސަރަހައްދުތަކުގައި ކުށްކުރާ ފަރާތްތައް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ ނިޒާމު ބަލިކަށިވެގެންދާނެ ކަމެއް ކަމަށެވެ. މާލީ، ނައިޖަރ އަދި ބުރުކީނާ ފާސޯ އިން ރޯމް ސްޓެޓިއުޓް ތަސްދީގުކޮށްފައިވަނީ ތަރުތީބުން 2000، 2002 އަދި 2004 ވަނަ އަހަރުއެވެ.

މި ތިން ގައުމުން ވެސް ދަނީ އަލްގައިދާ އަދި އިސްލާމިކް ސްޓޭޓް (އައިއެސް) އާ ގުޅުންހުރި ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކުން ހިންގާ ނުރައްކާތެރި ހަމަލާތަކާ ދެކޮޅަށް ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ހަނގުރާމަކުރަމުންނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ހަމަނުޖެހުން އުފެދުނު މާލީގެ ސަރުކާރުން 2012 ވަނަ އަހަރު އެ މައްސަލަ އައިސީސީއަށް ހުށަހެޅި ނަމަވެސް، ވޭތުވެދިޔަ ދިހަ އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ކޯޓުން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ އެންމެ ދެ ދައުވާއެވެ.

ބަމާކޯ، ނިއާމޭ އަދި އުއަގަޑޫގޫގެ ސަރުކާރުތަކުން ފަހަކަށް އައިސް ދަނީ އެ ގައުމުތަކުގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތަށް ނުރައްކާވާ ކަމަށް ފެންނަ ބައިނަލްއަގުވާމީ ޖަމިއްޔާތަކާ ދެކޮޅަށް ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުންނެވެ.

އެގޮތުން 2025 ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހު ބުރުކީނާ ފާސޯ އާއި މާލީން ވަނީ "އިންޓަނޭޝަނަލް އޯގަނައިޒޭޝަން އޮފް ފްރެންކޯފޯން ނޭޝަންސް" އިން ވަކިވެފައެވެ. އެ ގައުމުތަކުން ބުނެފައިވަނީ ފްރާންސްގެ ޕެރިހުގައި މަރުކަޒުވެފައިވާ އެ ޖަމިއްޔާއިން، ސަގާފީ އަދި ފަންނީ އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ އަސްލު މަގުސަދު ދޫކޮށްލައި، ވަކި ފަރާތަކަށް ޖެހިފައިވާ "ސިޔާސީ ގޮތުން ނުފޫޒު ފޯރުވާ" ވަސީލަތަކަށް ބަދަލުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.