ދިވެހިރާއްޖެއިން ހިއްކާފައިވާ ބިމުގެ ޖުމްލަ އަކީ މުޅި އެފްރިކާއާއި ޔޫރަޕުން އެ މުއްދަތުގައި ހިއްކާފައިވާ ބިމުގެ ޖުމްލައަށްވުރެ އިތުރު އަދަދެއް: ދިރާސާ
2000 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ރާއްޖޭގެ 189 ރަށެއްގައި 4،000 ހެކްޓަރަށްވުރެ ގިނަ ބިން ހިއްކާފައިވާކަން ދިރާސާއަކުން ހާމަވެއްޖެ. މި ދިރާސާއިން ދައްކާގޮތުގައި 2008 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢުތައް އިތުރުވެފައިވީ ނަމަވެސް، މިކަން ކުރިއަށްދަނީ ހަރުދަނާ ޤައުމީ ޕްލޭނެއް ނެތި ވަކި ތަރުތީބެއް ނެތް ގޮތަކަށް. އެހެންކަމުން ތިމާވެއްޓާއި އިޖުތިމާޢީ ދާއިރާއަށް ކުރާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ބިން ހިއްކުމުގެ ސިޔާސަތުތައް އަލުން މުރާޖަޢާކުރަން ޖެހޭކަން މި ރިޕޯޓުގައި ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައި.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފަޅު ހިއްކައިގެން ހަދާފައިވާ ދެ ރަށެއް މަތިން ފެންނަ މަންޒަރެއް. | ގެޓީ އިމޭޖަސް
ދިވެހިރާއްޖެއިން ހިއްކާފައިވާ ބިމުގެ ޖުމްލަ އަކީ މުޅި އެފްރިކާއާއި ޔޫރަޕުން އެ މުއްދަތުގައި ހިއްކާފައިވާ ބިމުގެ ޖުމްލައަށްވުރެ އިތުރު އަދަދެއް ކަމަށް ދިރާސާ އަކުން ހާމަވެއްޖެ އެވެ.
"ލޭންޑް ރެކްލެމޭޝަން އިން ދަ މޯލްޑިވްސް: ޓްރެންޑްސް އެންޑް އިމްޕެކްޓްސް ފްރޮމް 2000 ޓު 2024" ގެ ނަމުގައި ކުރިއަށްގެންދިޔަ ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ވޭތުވެދިޔަ 24 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން ހިއްކާފައިވާ ބިމުގެ ޖުމްލަ އަކީ މުޅި އެފްރިކާއާއި ޔޫރަޕް ބައްރުން އެ މުއްދަތުގައި ހިއްކާފައިވާ ބިމުގެ ޖުމްލައަށްވުރެ އިތުރު އަދަދެކެވެ.
މޯލްޑިވްސް ޖާނަލް އޮފް އިންޖިނިއަރިން އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީ ގައި ޝާއިއު ކޮށްފައިވާ މި ދިރާސާގައި ބުނެފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަރައްޤީގެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތަކަށް ބިން ހިއްކުން ވެފައިވީ ނަމަވެސް، މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގައި ބިން ހިއްކާފައިވާ މިންވަރާއި އޭގެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކޮށްދޭ ފުރިހަމަ ޤައުމީ މަޢުލޫމާތުތަކެއް މީގެ ކުރިން އެއްކުރެވިފައެއް ނުވާ ކަމަށެވެ.
މި ދިރާސާއަކީ 2000 ވަނަ އަހަރާއި 2024 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު، މީހުން ދިރިއުޅޭ 189 ރަށެއްގައި އާންމުންގެ ބޭނުންތަކަށް ހިންގާފައިވާ ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢުތައް ތަޙުލީލުކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެކެވެ. ތަފާތު އެކި ގޮތްގޮތުން މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށްގެން ކުރިއަށްގެންދިޔަ މި ދިރާސާގައި، ސެޓެލައިޓް ފޮޓޯތަކާއި، ތިމާވެށީގެ އަސަރު ބަލާ ރިޕޯޓުތަކާއި (އީ.އައި.އޭ)، ސަރުކާރުގެ ރެކޯޑުތަކުގެ އިތުރުން ޖިއޮގްރަފިކް އިންފޮމޭޝަން ސިސްޓަމް (ޖީ.އައި.އެސް) މެޕިންގް ބޭނުންކޮށްގެން 109 މަޝްރޫޢެއްގެ ތަފްސީލީ ޑޭޓާބޭސްއެއް ވަނީ އެކުލަވާލާފައެވެ. މި ދިރާސާގެ ނަތީޖާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ދިރާސާ ކުރެވުނު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި 4،000 ހެކްޓަރަށްވުރެ ގިނަ ބިން ވަނީ އިތުރުކޮށްފައެވެ. ދުނިޔޭގެ ބިން ހިއްކުމުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކާ އަޅާބަލާއިރު، 2000 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އެފްރިކާއާއި ޔޫރަޕް އެއްކޮށްލައިގެން ހިއްކާފައިވާ ބިމަށްވުރެ ރާއްޖޭގައި ހިއްކާފައިވާ ބިމުގެ މިންވަރު އިތުރުވުމަކީ އާދަޔާޚިލާފު ކަމެކެވެ. ޖިއޮގްރަފިކް ތަޙުލީލުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢުތައް ބޮޑަށް އަމާޒުވެފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ މެދުތެރޭގެ ސަރަޙައްދަށެވެ. އަދި އަތޮޅުތަކުގެ ތެރޭގައި މައިގަނޑު އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ތަކުރާރުވާ ގޮތަށް ބިން ހިއްކުމާއި، ވަކި ތަރުތީބެއް ނެތް ތަރައްޤީގެ އުސޫލުތަކެއް ގެންގުޅެފައިވާކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، 2008 ވަނަ އަހަރު މަލްޓި-ޕާޓީ ނިޒާމަށް ބަދަލުވުމަށްފަހު ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވޭ ކަމަށް ދިރާސާގައި ބުނެފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބިން ހިއްކުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ސިޔާސަތުތަކާއި، އާބާދީ އިތުރުވާ ނިސްބަތާއި، ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ލާމަރުކަޒީކުރުމަށް ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތުތަކާ ދެމެދު ފަރަގުތަކެއް ހުރިކަން މި ދިރާސާއިން ހާމަވެއެވެ. މި ހޯދުންތަކުގެ ސަބަބުން، މިހާރު ހުރި ޤަވާއިދުތަކުގެ ފުރިހަމަކަމާ މެދުގައާއި، ހަރުދަނާ ޤައުމީ ޕްލޭނެއް ނެތުމުގެ އިތުރުން، އެއް މިންގަނޑަކުން ބިން ހިއްކުމުގެ ސަބަބުން ތިމާވެއްޓަށާއި އިޖުތިމާޢީ ދާއިރާއަށް ދިގުމުއްދަތުގައި ކުރާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާ މެދު މުހިންމު ސުވާލުތަކެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ. މި ދިރާސާ ނިންމާލަމުން ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، ތަރައްޤީގެ މަޤްޞަދުތަކާއި، އާބާދީގެ ހަޤީޤަތްތަކާއި، ތިމާވެށީގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ އިތުރުން މުޖުތަމަޢުގެ ލާބައަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ބިން ހިއްކުމުގެ ސިޔާސަތު އަލުން މުރާޖަޢާކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ.
