2026 ގައި ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ކުރި އެރުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަޑުޖެހޭނެ: އޭޑީބީ
ދައުލަތުގެ ދަރަނި ޖީޑީޕީގެ 130 އިންސައްތައިގައި ހުރިއިރު، އިންފްލޭޝަން މަތިވެ ރިޒާވް ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން މާލީ އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން މިހާރު ވަނީ މަޖުބޫރުވެފައި. ނަމަވެސް ޚަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއެކު 2027 ވަނަ އަހަރު އިގްތިސާދު އަލުން އިއާދަވާން ފަށާނެ ކަމަށް އެ ބޭންކުގެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވޭ.
ފިލިޕީންސްގެ މެނީލާގައި ހުންނަ އޭޝިއަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ބޭންކް (އޭޑީބީ) ގެ މައި އިދާރާގެ ބޭރުގައި، 2009 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 11 ވާ ބުދަ ދުވަހު ސެކިއުރިޓީ ގާޑަކު ފޯރިމަރަނީ. | ގެޓީ އިމޭޖަސް
މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ފަތުރުވެރިކަމަށާއި، ތެލުގެ އަގަށާއި، ދައުލަތުގެ މާލީ އަދި ބޭރުގެ ރިޒާވަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާއެކު، 2026 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ކުރިއެރުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަޑުޖެހޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ކަމަށް އޭޝިއަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ބޭންކް (އޭޑީބީ) އިން ނެރުނު "އޭޝިއަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް އައުޓްލުކް (އޭޑީއޯ) އެޕްރީލް 2026" ރިޕޯޓުގައި ބުނެފި އެވެ.
އޭޑީބީން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި 2025 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު 5.4 އިންސައްތައިގައި ކުރިއަރާފައިވީ ނަމަވެސް، 2026 ވަނަ އަހަރު އެ އަދަދު 1.0 އިންސައްތައަށް ދަށްވާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ފަތުރުވެރިކަން އަލުން އިއާދަވެ، ތެލުގެ އަގު ހަމައަކަށް އެޅި، އަދި ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅުތަކާއެކު 2027 ވަނަ އަހަރު އިގްތިސާދީ ކުރިއެރުން 3.0 އިންސައްތައަށް މައްޗަށް ދާނެ ކަމަށް އެ ބޭންކުން ލަފާކުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، މުދާ އިމްޕޯޓް ކުރުމުގެ ޚަރަދު ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން 2026 ވަނަ އަހަރު ތަކެތީގެ އަގު އުފުލޭ ނިސްބަތް ނުވަތަ އިންފްލޭޝަން 5.0 އިންސައްތައަށް މައްޗަށް ދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
އޭޑީބީގެ ސީނިއާ އިކޮނޮމިސްޓް ޖޫލްސް ހޫގޯ ވިދާޅުވީ، އޭޕްރީލް މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖެއިން ސުކޫކަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ދައްކާފައިވީ ނަމަވެސް، ގޮންޖެހުންތައް އަދިވެސް އެބަހުރި ކަމަށެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުން ލިބޭ އާމްދަނީ ދަށްވުމާއި ތެލުގެ އަގު އުފުލުމުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ކުރާ ބާރު ބޮޑުވަމުންދާ ކަމަށާއި، އެހެންކަމުން މާލީ އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން މިހާރު ވަރަށް މުހިންމު ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވުމާއެކު، 2025 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރި ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު 10 އިންސައްތަ އިތުރުވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އޭގެ ކުރީ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު ފަތުރުވެރިން ރާއްޖޭގައި ހޭދަކުރި ދުވަސްތަކުގެ އެވްރެޖް އަދަދު ވަނީ މަދުވެފައެވެ. މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަނުޖެހުންތަކާއެކުވެސް 2026 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖެއަށް އަންނަ ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު އިތުރުވާނެ ކަމަށް ބެލެވުނު ނަމަވެސް، އެ ހަމަނުޖެހުންތައް ނެތްނަމަ އިތުރުވާނެ މިންވަރަށްވުރެ އެ އަދަދު މަދުވާނެ ކަމަށް އޭޑީބީން ލަފާ ކުރެ އެވެ.
އޭޑީބީ އިން ފާހަގަ ކުރާ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ ބޭރުގެ ފައިސާގެ ރިޒާވް ހުރީ ވަރަށް ދަށް މިންވަރެއްގައެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުގެ އާމްދަނީ ރަނގަޅުވުމާއި، ދައުލަތުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާއި ތެލުގެ އަގު ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން އިމްޕޯޓް ޚަރަދު ކުޑަވެ، 2025 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ ކަރަންޓް އެކައުންޓް ޑެފިސިޓް ވަނީ ކުޑަވެފައެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުގެ އާމްދަނީ އިތުރުވުމާއި ބޭރު ފައިސާގެ ގަވާއިދުތައް ހަރުދަނާކުރުމުގެ ސަބަބުން ބޭރުގެ ރިޒާވް މަތިވި ނަމަވެސް، ސުކޫކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށްފަހު ރިޒާވް މަދުވުމުގެ ސަބަބުން، މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އިގްތިސާދީ ލޮޅުންތަކުން އަރައިގަތުމަށް ރާއްޖެއަށް ވަނީ ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެފައި ކަމަށް އޭޑީބީ އިން ބުނެއެވެ.
ދައުލަތުގެ ކެޕިޓަލް ޚަރަދުތަކުން ބޮޑު ބައެއް އުނިކުރުމާ ގުޅިގެން 2025 ވަނަ އަހަރު ބަޖެޓް ޑެފިސިޓް ކުޑަވި ނަމަވެސް، ހިންގުމުގެ ޚަރަދުތައް ނުވަތަ ރިކަރަންޓް ޚަރަދުތައް ދިޔައީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ސުކޫކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށްފަހުވެސް، ދައުލަތުގެ ދަރަނި ހުރީ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ނިސްބަތުން (ޖީޑީޕީ) 130 އިންސައްތައާ ގާތްކުރާ މިންވަރެއްގައެވެ. ތެލުގެ އަގު އުފުލުމުގެ ސަބަބުން ސަބްސިޑީއަށް ކުރާ ޚަރަދު ބޮޑުވެ، ފަތުރުވެރިކަން ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން ޓެކްސް އާމްދަނީ ދަށްވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތަށް ބާރު ބޮޑުވެފައިވާއިރު، ބޭރުން ފައިނޭންސް ހޯދުމަށް ހުރި ފުރުސަތުތައް ވެސް ވަނީ ހަނިވެފައެވެ.
އޭޑީބީއަކީ އޭޝިއާ އަދި ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގެ ދެމެހެއްޓެނިވި އަދި ވަށާޖެހޭ ކުރިއެރުމަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ބައިނަލްއަގުވާމީ ތަރައްގީގެ ބޭންކެކެވެ. 1966 ވަނަ އަހަރު އުފެއްދި އޭޑީބީގައި 69 މެންބަރު ގައުމު ހިމެނޭއިރު، އޭގެ ތެރެއިން 50 ގައުމަކީ މި ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކެވެ.
