އޭޕްރީލް 8 ވަނަ ދުވަހު ދައްކަން ޖެހޭ 500 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ދަރަނި މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރަށް ދެއްކިދާނެ ކަމާ މެދު ސުވާލު އުފެދިއްޖެ
އަންނަ އޭޕްރިލް މަހު ދައްކަންޖެހޭ 500 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ސުކޫކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށް ރިޒާވާއި ބޭރުގެ ފައިނޭންސިން ހިމެނޭހެން ސަރުކާރުން ޕްލޭނެއް އޮތް ކަމަށް ބުނާއިރު، މި ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ކާގިލް ފައިނޭންޝަލް ސާވިސަސްއާއެކު 300 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނެއް ހޯދުމަށް މަޝްވަރާ ކުރަމުންދާއިރު، ސަރުކާރުގެ ސާފު ސިޔާސަތެއް މިކަމުގައި އޮތް ކަމާ މެދު ސުވާލު އުފެދޭ. ދައުލަތުގެ ދަރަނި ޖީޑީޕީގެ 126.9 އިންސައްތައަށް އަރާފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ޚަރަދު ކުޑަކުރުމަށް ހަރުދަނާ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް ސަރުކާރުން އަޅާފައި ނުވާކަން ފާހަގަ ކުރެވޭ.
ފުޅިއެއްގައި ހުރި އެމެރިކާ ޑޮލަރާއި ފައިސާ ފޮތިތަކެއް. | ގެޓީ އިމޭޖަސް
މި ފެށުނު އޭޕްރިލް މަހުގެ ކުރީކޮޅު ރާއްޖެ އިން ދައްކަންޖެހޭ 500 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ސުކޫކް ދެއްކުމުގެ ގާބިލުކަން މުއިއްޒު ސަރުކާރުގައި ހުރި ކަމާ މެދު ސުވާލު އުފެދިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެފި އެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތް ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ދައްކަންޖެހޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތާ މެދު ވެސް މިހާރު ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފަ އެވެ.
ނިކީ އޭޝިއާ އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އަންނަ އޭޕްރިލް މަހުގެ 8 ވަނަ ދުވަހު މުއްދަތު ހަމަވާ މި އިސްލާމިކް ބޮންޑު ނުވަތަ ސުކޫކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ރިޒާވާއި ފައިނޭންސިންގެ އެކި ގޮތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލާފައި ކަމަށް ބުނެފައެވެ. މި ފައިސާ ދެއްކުމަށްޓަކައި 650 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ ގިނަ ފައިސާ ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމަށާއި، ރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ރިޒާވްގައި ގާތްގަނޑަކަށް 1.27 ބިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު އެބަހުރި ކަމަށް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ.
އާންމުކޮށްފައިވާ ތަފްސީލުތަކަށް ބަލާއިރު، ސޮވެރިން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފަންޑުގައި 320 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ ގިނަ ފައިސާ ހުރި ކަމަށާއި، ބޭނުންކުރެވޭ ރިޒާވްގައި 330 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ ގިނަ ފައިސާ އެބަހުރިި ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. އެހެން ކަމުން މި ދަރަނި އެއްވެސް ދަތިކަމެއް ނެތި އަދާކުރުމަށް މިހާރު ހުރި ފައިސާ ފުދޭނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.
ސަރުކާރުން މިހެން ބުނެފައިވީ ނަމަވެސް، މި ދަރަނި އަދާކުރުމަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުން ކާގިލް ފައިނޭންޝަލް ސާވިސަސް އިންޓަނޭޝަނަލް އާއެކު 300 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ލޯނެއް ހޯދުމަށް މަޝްވަރާ ކުރަމުންދާ ކަމަށް އެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ރާއްޖެއަށް ބޭރު ފައިސާގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވެފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، މިހާރު ހުރި ރިޒާވް ބޭނުންކުރެވޭނެ މިންވަރާ މެދު މާލީ ދާއިރާގެ މާހިރުންގެ މެދުގައި ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފައެވެ.
އިގްތިސާދީ މާހިރުންނާ ހަވާލާދީ އެ ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވަނީ، ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ދަރަނި ނެގުމުގެ މިންގަނޑުތަކާއި ލޯނު ދޭ ފަރާތްތަކުން ހުށަހަޅާ ޝަރުތުތަކާ ދެމެދު ފަރަގުތަކެއް ހުރުމުން، ފައިސާ ހޯދާނެ ގޮތުގެ ސިޔާސަތާ މެދު ނުތަނަވަސްކަން އެބައޮތް ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ސުކޫކުގެ މުއްދަތު ހަމަވާއިރު ފައިނޭންސިން އެއްބަސްވުމެއް ފައިނަލް ކުރެވިފައިވޭތޯ ސާފުނުވާތީ ބައެއް އިންވެސްޓަރުން ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ.
ސުކޫކު ދަރަނި އަދާކުރުމަކީ ރާއްޖޭގެ ބޭރުގެ ދަރަނި ދެއްކުމަށް އޮތް ބޮޑު ބުރައިގެ އެއް ބައެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ މާލީ އިދާރާތަކުން މީގެ ކުރިން އިންޒާރު ދީފައިވާ ގޮތުގައި، ކުރީގެ އަހަރުތަކާ އަޅާބަލާއިރު 2026 ވަނަ އަހަރު އަންނައިރު އަހަރަކު ދައްކަންޖެހޭ ބޭރުގެ ދަރަނި 1 ބިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް އަރާނެއެވެ. މި ފެށުނު އޭޕްރިލް މަހު ހަމައެކަނި ސުކޫކުގެ އިތުރުން، އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދައްކަންޖެހޭ އެހެނިހެން މާލީ އިލްތިޒާމްތައް ވެސް ހުރިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
އާ ސުކޫކެއް އިޝޫކޮށްގެން މި ދަރަނި ރީފައިނޭންސް ކުރުމަށް މީގެ ކުރިން މަޝްވަރާ ކުރެވުނު ނަމަވެސް، އެކަން އަދި އަމަލީ ގޮތުން ކުރިއަށް ގޮސްފައެއް ނުވެއެވެ. ރީފައިނޭންސް ނުކުރެވޭ ހާލަތެއްގައި، ސަރުކާރުގެ މިހާރުގެ ސިޔާސަތަކީ ރިޒާވާއި ބޭރުގެ ފައިނޭންސިން އެއްކޮށްލައިގެން ދަރަނި އަދާކުރުން ކަމަށް ރިޕޯޓުގައިވެއެވެ.
މި ދަރަނި އަދާކުރުމުގެ އިތުރުން، މިއީ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތައް ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ދައުލަތުގެ ދަރަނި މިހާރު ގާތްގަނޑަކަށް 9.5 ބިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް އަރާފައިވާއިރު، މިއީ ޖީޑީޕީގެ 126.9 އިންސައްތައެވެ. އަދި ފިސްކަލް ޑެފިސިޓާއި ކަރަންޓް އެކައުންޓް ޑެފިސިޓް ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ބޭރުގެ މާލީ ހާލަތަށް ދަނީ ބާރުބޮޑުވަމުންނެވެ.
ބޭރުގެ ބައެއް ހާދިސާތަކުގެ ސަބަބުން އިތުރު ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ގަލްފް ސަރަހައްދުގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ހަކަތައިގެ އަގުތަކަށާއި ބޭރު ފައިސާ ލިބުމަށް އަސަރުކުރާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އަދި މި ހަމަނުޖެހުންތައް ދިގުލައިގެން ގޮސްފިނަމަ، ފައިސާގެ ދަތިކަން އިތުރަށް ބޮޑުވެދާނެ ކަމަށް ރޭޓިން އެޖެންސީތަކުން ވަނީ އިންޒާރު ދީފައެވެ.
އެހެންކަމުން، އަންނަ އޭޕްރިލް މަހު ހަމަވާ ސުކޫކަކީ ރާއްޖޭގެ މާލީ ހާލަތަށް އޮތް އިތުބާރު ދެމެހެއްޓުމަށާއި، ބޭރުގެ ދަރަނިތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ ގާބިލުކަން ހުރި މިންވަރު ވަޒަންކުރެވޭނެ މުހިންމު އިމްތިހާނެއް ކަމަށް ރިޕޯޓުގައިވެ އެވެ.
މިކަން މިހެން އޮތް އިރު މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތީ ހާސްވާން ޖެހޭ އެއްވެސް ކަމެއް ނެތް ކަމަށާއި ދަރަނި އަދާ ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ އެހީތެރިކަމެއް ވަނީ ހަމަ ޖެހިފައި ކަމަށް ވިދާޅުވަމުންނެވެ.
އޭގެ އިތުރުން ސަރުކާރުގެ ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް ހަރުދަނާ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް މިހާތަނަށް އަޅާފައި ނުވާކަން ވެސް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
މަސްދަރު: ނިކީ އޭޝިއާ
