މަންމާއި! އަނެއްކާވެސް ވެކްސިނެއް

މީގެ ގާތްގަނޑަކަށް އަހަރެއްހާ ދުވަސް ކުރިއެވެ. ކޮވިޑްގެ ބަލިމަޑުކަމާއެކު މުޅި ދުނިޔެ ގޮތް ހުސްވެފައިވަނިކޮށް ވެކްސިނެއް އުފައްދައި އެ ވެކްސިން ބޭނުން ކުރަން ފަށައިފިއެވެ. އޭގެ އިތުބާރު ހޯދަން ސައިންސްވެރިންނާއި ޑޮކްޓަރުންނާއި ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ދިޔައީ ކެނޑިނޭޅި މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އަޖުމަ ބެލުމުގެ ޓެސްޓްތަކަށްފަހު އިންސާނުން ވެސް އެ ޖަހަން ފަށައިފިއެވެ. ގައުމުތަކުގެ ވެރިންނާއި ވަރުގަދަ މަޝްހޫރު މީހުން ދިޔައީ ވެކްސިން ޖަހައި އެންމެ އާންމު މީހާއަށްވެސް އެކަމުގެ ޔަގީންކަން ދެމުންނެވެ. ވެކްސިން ރަނގަޅުކަމާއި، ވެކްސިން ޖަހައިގެން ބަލިން ދިފާއުވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ވާހަކައެވެ.

ދުވަސްތައް ވޭތުވަމުންގޮސް ރާއްޖެއަށް ވެސް ވެކްސިން ލިބިއްޖެއެވެ. ހުސްވި އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ އެކަކުން ފެށިގެން ވެކްސިން ޖަހަން އިއުލާން ކުރިއެވެ. އެއިރު ވެކްސިނަށް އިންތިޒާރުކުރަމުން ދިޔަ އެތައް ހާސް ބަޔަކާއި އެއާއި މެދު ޝައްކު މަތީގައި ސުވާލު އުފައްދައިގެން ތިބި މީހުންވެސް ތިއްބެވެ. ނަމަވެސް ވެކްސިންގެ އިތުބާރު ހޯދަން އިދާރާތަކުން ކުރި މަސައްކަތާއި ސިއްހީ ޚިދުމަތްތެރިންނާއި ޑޮކްޓަރުންގެ އާދޭހާއެކު ވެކްސިން ޖަހާ މީހުންގެ އަދަދު ހާހުން ލައްކައަކަށް އަރައިފިއެވެ. ވެކްސިންގެ އިތުބާރު ބޮޑުވެއްޖެއެވެ.

ނަމަވެސް އެއިރު ބުނީ 2 ވަނަ ޑޯޒެއް އަދި ޖަހަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އެކަންވެސް ކޮށްފިއެވެ. ރާއްޖޭގައި ވެކްސިންގެ ހުއްދަ ދެވުނީ ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ ޑަބްލިއުއެޗްއޯއިން އެ ބޭނުންކުރުމުގެ އެމަރޖެންސީ ހުއްދަ ދީފައިވާ ވެކްސިނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ވެކްސިނެއް އުފައްދަން 10 ވަރަކަށް އަހަރު ނަގައެވެ. އެއީ މާޒީގެ ވާހަކަތަކެވެ. ޒަމާނާއެކު ޓެކްނޮލޮޖީ ބަދަލުވެ ވެކްސިން އުފައްދަން ނަގާ މުއްދަތުވެސް ކުރުވެއްޖެއެވެ. ކޮވިޑަށް ވެކްސިނެއް ހެދީ ދޮޅު ވަރަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. އެކަން އިއުލާން ވެސް ކުރީ ޑަބްލިއުއެޗްއޯއިންނެވެ.

ކޮންމެއަކަސް ވެކްސިން ޖަހާ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވެ ބަލިމަޑުކަމުން އަރައިގަތުމަށް މަގެއް ކޮށުނެވެ. އެހިސާބުން ނުނިމެއެވެ. ދެން ބޫސްޓަރ ޑޯޒް ނުވަތަ ތިންވަނަ ޑޯޒެއް ޖަހާ ވާހަކަ ދެކެވުނެވެ. އެއީ ވެސް މީގެ އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ކުރީގެ ވާހަކައެވެ. މިއަދު ބޫސްޓަރ ޑޯޒް ޖަހަން ޖެހެނީ ކޮވިޑް ނިމުމަކަށް ނުގެނެވި، އަހަރުތަކެއް އެކަމުގައި ހޭދަކުރަން ޖެހުމުން އެ ވައިރަސް މިއުޓޭޓްވެ ވޭރިއަންޓްތައް އުފެދި އެއިން ސަލާމަތް ވުމަށެވެ. މިއީ ވެސް ރޯގާއެކެވެ. މިއާ އެއް ގޮތަށް އާންމުކޮށް މީހުންނަށް ޖެހޭ އެއް ބައްޔަކީ އިންފުލުއެންޒާއެވެ. އެއީވެސް ކޮންމެ 6 މަހަކުން ވެކްސިން ބަދަލުވާ އެއްޗެކެވެ. ދެން އެ ބަދަލުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު މަންމާއި، ވެކްސިނެކޭ ކިޔާ ހޭރިގަންނަ ހިސާބަށްދާން ނުޖެހެއެވެ.

ބޫސްޓަރ ޑޯޒް ޖަހަން ފެށީމަ އެންމެ އަޑު ހަރުކޮށް ދެކެވެން ފެށީ އަނެއްކާ ވެސް ވެކްސިނެކޭ ޑޯޒެކޭ ކައްޓެކޭ ސިރިންޖުގެ ތުނޑޭ ކިޔާފައި ބައެއް މީހުން މާ ބޮޑަށް ސަޕްރައިޒްވާ ވާހަކައެވެ. މަންމާއި، އާނ، މިއީ އަދި ޖަހަންޖެހޭ ވެކްސިނެކެވެ. ހަމަ ޖެހޭނީ ޖަހާށެވެ. ނުޖަހަންޏާ ގެއްލުންވެސް އޮތީ ތިބާއަށެވެ. ބަލިވާނީ ވެސް ތިބާއެވެ. މިއީ ހާސްވާންވީ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ފާޑު ކިޔުން މަދުކޮށް ދިރާސާތައް ކިޔައި އޭގެ ދެކޮޅު ބަލައި އެއައަށް އަމަލުކުރަންވީ ވަގުތެވެ.

ވެކްސިން ޖެހީމަ ސައިޑް އިފެކްޓް ވެސް އަންނާނެއެވެ. އެންޓިބައޮޓިކް ކެއީމަ މީހާ ގޭސްޓްރިކް ވާ ގޮތަށް، ވެކްސިން ޖެހީމަ ވެސް މީހާގެ ހަށިގަނޑު އެއަށް ހޭނޭއިރު ބައެއް ކަންކަން ހުންނާނެއެވެ. ބޯވެސް އަނބުރާނެއެވެ. ހޮޑުވެސް ލެވޭނެއެވެ. ތަދުވެސް ވާނެއެވެ. ހުން ވެސް އަންނާނެއެވެ.

މިސާލަކަށް ބަލަމާހެއްޔެވެ. ދަރިއަކު އުފަންވުމުން އެ ދޭ ވެކްސިނާއި، ކޮންމެ 3 މަހަކުން 6 މަހަކުން އަހަރަކުން ދޭ ވެކްސިން ހުރެއެވެ. އެ ޖެހީމަ ކުއްޖާގެ އަތް ނުވަތަ ފައި ދުޅަވެއެވެ. ރަތްވެއެވެ. ހުން އާދެއެވެ. އަޑުން އަޑު ނަގާފައި ރޮއި ހަދާނެއެވެ. އެއީ ވާނެ ކަންކަމެވެ. ބާރުގަދަ ވެކްސިނެއް ޖެހީމަ އެ ކަންކަން ފެންނާނެއެވެ. ހަމަ އެ ބީދައިން ކޮވިޑް ވެކްސިން ޖެހީމަވެސް އެފަދަ ކަންކަން ފެންނާނެއެވެ. މަންމާއި، އަނެއްކާ ވެސް ވެކްސިނެކޭ ކިޔާ ރޮއިގަތީމަ، ރޯ އަޑު ހުތުރުކަމުން ވައިރަސް ތިމާއާއި ދުރުގައި ނުހުންނާނެއެވެ.

ދުޅަހެޔޮ މުޖްތަމައަކަށް ރަނގަޅު ސިއްހަތެއްގައި ތިބުން މުހިންމެވެ. އެކަން ކުރުމަށް ވެކްސިން މަޖްބޫރުކުރުވަން ޖެހެއެވެ. ނުޖަހާ މީހުން އާންމު ދަތުރު ފަތުރުގައި ވެސް ބައިވެރި ނުކުރަންވީއެވެ. އާންމު ތަންތަނަށް ވަނުމުގެ ހުއްދަ ވެސް ނުދޭންވީއެވެ. އެހެން މީހުންގެ ފުރާނައަކަށް ނުރައްކާވާކަށް، މަދު މީހަކަށް އެ ފުރުސަތު ދީގެން ނުވާނެއެވެ.

ދެން އަނެއްކާވެސް އިހަށް ދުވަހަކު ބަޔަކު މާ އަޑުގަދަކޮށް ވާހަކެއް ގޮވަން ފެށިއެވެ. މަންމާއި، އަނެއްކާވެސް ވެކްސިން، މިފަހަރު ކުޑަކުދިންނަށް ވެސް ހެއްޔެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ބަޔަކު ކުޅޭހާ ނާޗަރަންޖީއެއް ބެލެއެވެ.

ކުޑަކުދިންނަށް ވެކްސިން ދޭން ދުނިޔޭގެ އެކި ގައުމުތަކުގައި ފެށި ވާހަކައަކީ އިހަށްދުވަހު އޮމިކްރޯނާއެކު އައި ވާހަކައެއް ވެސް ނޫނެވެ. އެކަން ކުރާތާ ވެސް އަހަރަކާއި ކައިރިވެއްޖެއެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ވެސް ވެކްސިން ކާމިޔާބެވެ. އެވެސް ޖަހަންވީއެވެ. ސިއްހަތު ސަލާމަތުން ބަހައްޓަން ހުރިހާކަމެއް ކުރަންޖެހެއެވެ. ވެކްސިނޭ ކިޔާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އަންމާއި، ވެކްސިނެކޭ ކިޔައި އަޑު ނެތްތާކަށް ހަޅޭލެވުން ހުއްޓާލަން ވެއްޖެއެވެ.