ކަތާއިބު ޙިޒްބުالله ގެ ބާރު އޮންނަ ސަރަހައްދުން މަހަކު 30 މިލިޔަން ޑޮލަރުގެ ތެޔޮ ވަގަށް ނަގާ: ޢިރާޤު ސަރުކާރު
15 ނޮވެމްބަރު 2026 | އާދީއްތަ 07:57ޢިރާޤުގެ ޖުރުފު އަލް-ނަޞްރުގައި ހިންގާ ތެލުގެ ވަގުފާރި ތަހުގީގުކުރުމަށްފަހު، އެ އަމަލުތަކުގައި ބައިވެރިވި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ސަލާމަތީ ދާއިރާގެ އިސް ނުވަ އޮފިޝަލަކު ބޮޑުވަޒީރު މަގާމުން ވަކިކުރައްވައިފި. މި ފިޔަވަޅަކީ ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާޢަތްތަކުގެ މާލީ ބާރު ކަނޑުވާލުމަށް ސަރުކާރުން ކުރިއަށްގެންދާ އިސްތިރާޖީ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެޅި ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅެއް
![ޢިރާޤުގެ ޠޫބާގައި ހުންނަ ތެޔޮ ކާރުޚާނާއެއްގައި އެއްގަމު މަގުން ތެޔޮ އުފުލާ ލޮރީތަކަކަށް ތެޔޮ އަޅައިދޭ މަރުކަޒެއް ކައިރީގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ލޮރީތައް ޕާކުކޮށްފައި [ފައިލް]](https://dyncz33htw1ec.cloudfront.net/posts/1eb7c0b0-56ca-41b7-854d-02e51b8e1bf0.webp)
ޢިރާޤުގެ ޠޫބާގައި ހުންނަ ތެޔޮ ކާރުޚާނާއެއްގައި އެއްގަމު މަގުން ތެޔޮ އުފުލާ ލޮރީތަކަކަށް ތެޔޮ އަޅައިދޭ މަރުކަޒެއް ކައިރީގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ލޮރީތައް ޕާކުކޮށްފައި [ފައިލް] | ރޮއިޓަރސް
އީރާނުން ވާގިވެރިވާ ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާޢަތެއް ކަމަށްވާ ކަތާއިބު ޙިޒްބުالله ގެ ބާރުގަދަ ސަރަހައްދެއް ކަމަށްވާ ޖުރުފު އަލް-ނަޞްރުގައި ޤަވާއިދާ ޚިލާފަށް ތެޔޮ ވަގަށް ބޭރުކުރާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައާ ގުޅިގެން، ޢިރާޤުގެ ބޮޑުވަޒީރު ޢަލީ އައްޒައިދީ ސަލާމަތީ ދާއިރާގެ އިސް ނުވަ އޮފިޝަލަކު މަގާމުން ވަކިކުރައްވައިފި އެވެ.
ބާބިލް ޕްރޮވިންސްގެ ޖުރުފު އަލް-ނަޞްރު ސަރަހައްދުގައި ހިންގާ ތެލުގެ ވަގުފާރި ތަހުގީގުކުރުމަށް އެކުލަވާލި ކޮމިޓީގެ ހޯދުންތައް މުރާޖާކުރެއްވުމަށް ބޮޑުވަޒީރު އައްޒައިދީ ކުއްލި ސަލާމަތީ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވެވި ކަމަށް އަސްކަރީ ތަރުޖަމާނު ސަބާޙް އައްނުޢުމާން ޢިރާޤުގެ ރަސްމީ ނޫސް އޭޖެންސީއަށް (އައިއެންއޭ) މަޢުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވި އެވެ. މި ފިޔަވަޅު އަޅުއްވާފައި ވަނީ، ތެޔޮ ވަގަށް ބޭރުކުރުމުގެ އަމަލުތަކާ ގުޅުންހުރި ޤަވާއިދާ ޚިލާފު ތެޔޮ ސާފުކުރާ ކާރުޚާނާތަކާއި އޮޅުވާލުމުގެ ހެކިތައް އެ ތަހުގީގުން ފެނުމާ ގުޅިގެންނެވެ.
"ތަހުގީގުގެ ހޯދުންތަކަށް ބަލައި، ތެޔޮ ވަގަށް ބޭރުކުރުމުގެ އަމަލުތަކުގައި ބައިވެރިވި ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ އެންމެން ޝަރުޢީ ދާއިރާއަށް ފޮނުވުމަށް ބޮޑުވަޒީރު ވަނީ އަމުރުކުރައްވާފައި،" އައްނުޢުމާން ވިދާޅުވި އެވެ.
މިއާއެކު، ބާބިލް ޕްރޮވިންސްގެ ސަލާމަތީ އަދި ޖާސޫސީ އޮފިސަރުންނާއި، ދާޚިލީ ވުޒާރާގެ ކޮމާންޑަރަކާއި، ތެލާ ބެހޭ ވުޒާރާގެ އޮއިލް ޕައިޕްލައިންސް ކޮމްޕެނީގެ ޑިރެކްޓަރު ހިމެނޭހެން ނުވަ އޮފިޝަލަކު މަގާމުން ވަކިކުރުމަށް ބޮޑުވަޒީރު އަމުރުކުރެއްވި ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. މަގާމުން ވަކިކުރި ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ބާބިލް ޕްރޮވިންސްގެ ފުލުހުންގެ ވެރިޔާ ވެސް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވަ އެވެ.
ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާޢަތްތަކާއި ސަރުކާރުގެ ކުރިމަތިލުން
އީރާނާ ގުޅުން އޮންނަ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާޢަތެއް ކަމަށްވާ ކަތާއިބު ޙިޒްބުالله އަކީ ޢިރާޤުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާޢަތެވެ. އެ ޖަމާޢަތުން ފަހަކަށް އައިސް ވަނީ ބޮޑުވަޒީރަށް އަމާޒުކޮށް ވަރުގަދަ ބަޔާންތަކެއް ނެރެ، ސަރުކާރަށް އިންޒާރުދީ، ކޮރަޕްޝަންގެ ތުހުމަތުތައް އަޅުވާފަ އެވެ. ހަތިޔާރު ބެހެއްޓުމަށް ދެކޮޅުހަދާ ޖަމާޢަތްތަކާ ކުރިމަތިލެއްވުމަށް ތައްޔާރަށް ހުންނެވި ކަމަށް ބޮޑުވަޒީރު އައްޒައިދީ ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް ޢިރާޤުގެ އިސް ސިޔާސީ ބޭފުޅުން މީގެ ކުރިން ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.
މަހަކު 30 މިލިޔަން އެމެރިކާ ޑޮލަރާ ހަމައަށް އަގުހުރި ތެލުގެ ވަގުފާރީގެ މި ވިއުގައާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ޢިރާޤުގެ ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކުން ޖެހިލުންވެފައިވާ ކަމަށް މުރާސިލުން ބުންޏެވެ. "މިހާތަނަށް މި ސަރަހައްދު ހިންގަމުން އައީ ދައުލަތެއްގެ ތެރޭގައި އޮތް ވަކި ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި،" ޢިރާޤުން ރިޕޯޓުކުރާ މުރާސިލެއް ކަމަށްވާ ޕީޓަރ ސްމިތު ބުންޏެވެ. "ނަމަވެސް، މިހާރު އެ ކަން ބަދަލުވެފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭ. ޢިރާޤުގެ އެންމެ އިންޗިއެއްގައި ވެސް މި ފަދަ ތެލުގެ ވަގުފާރީގެ އަމަލުތައް ހިންގުމަށް ފުރުސަތު ނުދެއްވާނެ ކަމަށް ބޮޑުވަޒީރު އައްޒައިދީ ވަނީ ވިދާޅުވެފައި."
ލީކުވެފައިވާ ޖާސޫސީ ރިޕޯޓަކާ ހަވާލާދީ ސްމިތު ބުނީ، ބަޣުދާދުގެ ދެކުނުން ޤައުމުގެ ދެކުނު ސަރަހައްދަށް ދަތުރުކުރާ އިސްތިރާޖީ ދެ ތެޔޮ ހޮޅިއަކުން ވަގަށް ތެޔޮ ނަގަމުން ދިޔަ ކަމަށެވެ. އެ ހޮޅިތަކުން ތެޔޮ ދަމައި، ވަގަށް ނަގައިގެން ކަޅު ބާޒާރުގައި ވިއްކަމުން ދިޔަ ކަމަށާއި، މިއީ ކޮންމެ މަހަކު އެތައް މިލިޔަން ޑޮލަރެއްގެ އާމްދަނީ ލިބޭ ވިޔަފާރިއެއް ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.
މިދިޔަ ބުދަ ދުވަހު އައިއެންއޭއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ސެޓެލައިޓް ފޮޓޯތައް ހިމެނޭ "ޖާސޫސީ ލިޔެކިޔުންތަކުން" ދައްކާ ގޮތުން ޖުރުފު އަލް-ނަޞްރުގައި ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާޢަތަކުން ސާފު ނުކުރާ ތެލާއި ތެލުގެ ބާވަތްތައް ވަގަށް ބޭރުކުރުމުގެ އަމަލުތައް ހިންގަމުން ދިޔަ އެވެ. ނަން ހާމަކޮށްފައި ނުވާ ޖަމާޢަތަކުން އެ ސަރަހައްދުގެ ތެޔޮ ހޮޅިއަކުން ތެޔޮ ނަގާ ކަމަށް އެ ރިޕޯޓުގައި ތުހުމަތުކޮށްފައިވާއިރު، ތަހުގީގު ކޮމިޓީން ވަނީ އެ މަޢުލޫމާތުގެ "ސައްހަ ކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައި" ކަމަށް އައްނުޢުމާން ވިދާޅުވި އެވެ.
މާލީ ނާރު ކަނޑާލުމުގެ އިސްތިރާޖު
އެޓްލާންޓިކް ކައުންސިލްގެ 'ޢިރާޤު އިނިޝިއެޓިވް' ގެ ސީނިއާ ނޮން-ރެޒިޑެންޓް ފެލޯ ޢަޤީލް ޢައްބާސް ވިދާޅުވީ، ސިޔާސީ ނުވަތަ އިސްތިރާޖީ މަގުސަދަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއަށް ޓަކައި އެކި ސިޔާސީ ފެކްޝަންތަކާއި ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާޢަތްތަކުން ތެޔޮ ވަގަށް ބޭރުކުރުމަކީ "ޢިރާޤުގައި އާންމު ކަމެއް" ކަމަށެވެ. މި ފަހަރުގެ ފިޔަވަޅުތަކަކީ ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅު މަސައްކަތަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް "މިލީޝިއާ [ހަތިޔާރުއެޅި] ޖަމާޢަތްތަކުގެ އަތުން ހަތިޔާރު އަތުލުމާ" ގުޅުންހުރި ކަމެއް ކަމަށް ޢައްބާސް ވިދާޅުވި އެވެ.
"ބޮޑުވަޒީރު ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު ނިންމެވީ މި ކަން ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅު މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްކެވުމަށް. މީގެ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން މި އޮޕަރޭޝަނާ ބެހޭ ރިޕޯޓެއް ސަރުކާރުގެ ތެރެއިން ލީކުކޮށްލީ އެ ސަބަބަށް ޓަކައި،" ޢައްބާސް ވިދާޅުވި އެވެ. ސަރުކާރުގެ "މިލީޝިއާ ޖަމާޢަތްތަކުގެ ހަތިޔާރު ބެހެއްޓުމުގެ" މަޝްރޫޢުތަކަށް އެންމެ ބޮޑަށް ދެކޮޅުހަދަމުން އަންނަ މި ވަކި ޖަމާޢަތުގެ މާލީ ނާރު ކަނޑާލުމަކީ ބޮޑުވަޒީރުގެ މަގުސަދު ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
މަސްދަރު: އަލް ޖަޒީރާ
