ސަރުކާރު އަދި ދައުލަތް! މިނިވަންކަމުގެ މާނަ ފަހުމުވުމަށް އުނދަގޫ ހާލަތެއްގައި

ސަރުކާރަކީ މުއްދަތެއް ހަމަވުމުން ބަދަލުވެދާނެ އެއްޗެއްކެވެ. ދައުލަތަކީ ދެމިގެން ދާ އެއްޗެއްކެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާއި ވަޒީރުންނާއި މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން އިންތިޚާބުތަކުގެ ޒަރީއާއިން ބަދަލުވެގެން ދާނެ އެވެ. އެކަމަކު ކޯޓުތަކާއި ޕޮލިސް، ސިފައިން، ސިވިލް ސަރވިސް، މިނިވަން ކޮމިޝަންތަކާއި ލޯކަލް ގަވަރންމަންޓް އިދާރާތަކުން ޚިދުމަތް ކުރަންވާނީ ރައްޔިތުންނަށާއި ދައުލަތަށް، ކޮންމެ ޕާޓީއެއް ސަރުކާރު ހިންގާނަމަ ވެސް ރައްޔިތުންނަށް ފައިދާވާނެ ގޮތަކަށެވެ.

ދިވެހިންގެ މެދުގައި ހަމަ ހިފެހެހެއްޓުމަށް މި ތަފާތު ތަންފީޒުވުން ވަރަށް މުހިއްމެވެ. ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު އާއި ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް އަށް ރައްޔިތުން އިންތިޚާބީ މެންޑޭޓެއް ދީފައިވެ އެވެ. އެކަމަކު މުއައްސަސާތަކަށް މިހާރު ރައްދުވާ އަސާސީ ސުވާލަކީ، ސަރުކާރާއި ސިޔާސީ ނުފޫޒުން އެއްކިބާވެ ނިޒާމުތައް މިނިވަންކަމާއެކު ބަރާބަރަށް ހިނގާތޯ އެވެ.

 ޕީއެންސީގެ ބިޔަ ޕާލިމަންޓަރީ ވެރިކަން

މަޖިލީހުގެ 74 ގޮނޑި ނިސްބަތްވަނީ ޕީއެންސީއަށެވެ. ސުޕަރ މެޖޯރިޓިއާއެކު މިއީ މި ސަރުކާރަށް ވަރަށް ބާރުގަދަ އިޚުތިޔާރެއް ދޭ ވަޒަނެކެވެ.

ސުޕަރ މެޖޯރިޓީއެއް އޮތުމަކީ ޑިމޮކްރަސީއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިންތިޚާބުން ލިބުނު ނަތީޖާއެކެވެ. އެކަމަކު މި ބާރުގެ ބޭނުން މިހާތަނަށް މިކުރެވުނީ ރައްޔިތުންގެ މަސްލަހަތުގައިތޯ ސުވާލު ރައްޔިތުން ސުވާލު އުފައްދަ އެވެ. ޤާނޫނު އަސާސީއަށް ގެނެވުނު އިސްލާހުތަކަކީ ވެރިކަމުގެ ހިމާޔަތުގައި ގެނެވުނު އިސްލާހުތަކެއްކަމަށް ވަރަށް ގިނަބަޔަކު ދެކެ އެވެ. ޖުޑިޝަރީއާއި މިނިވަން ކޮމިޝަންތަކާއި ހަމައަށް ޤާނޫނު ހަދާބާރުން ވާސިލުވުމުގައި އިސްކުރިތަން ފެނުނީ އަދި ފެންނަނީ ވެރިކަމުގެ މަސްލަހަތު އެކަންޏެވެ.

 ޤާނޫނީ ނިޒާމާއި ކޯޓުތައް

ސުޕްރީމް ކޯޓުން ފެނުނު މަންޒަރުތަކުން މުއައްސަސާތަކުގެ މިނިވަންކަމާ ބެހޭ ބޮޑު ބަހުސެއް އުފައްދައިފި އެވެ.

2025 ފެބްރުއަރީ 26 ގައި، ދުސްތޫރީ މައްސަލައެއް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބަލަމުންދިޔަ ވަގުތު، ޖަސްޓިސް އަޒްމިރަލްދާ ޒާހިރު، ހުސްނުއް ސުއޫދު އަދި މަހާޒު އަލީ ޒާހިރު މަޤާމުން އެކަހެރިވާން މަޖުބޫރުވި އެވެ. ނުވަތަ ވަކިކުރެވުނެވެ. އެއަށް ފަހު  އދ.ގެ ފަޑިޔާރުންގެ އިސްތިޤްލާލާއި ބެހޭ ސްޕެޝަލް ރަޕޯޓިއަރުން، މިކަމާބެހޭގޮތުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރި އެވެ.

ސަރުކާރުގެ ޖަވާބުގައި، ކޮރަޕްޝަން މައްސަލައެއް ބަލަނީކަމަށް ބުނެ، ދެ ފަޑިޔާރުން މަޤާމުން ވަކިކުރި އެވެ.

މަޖިލީހުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަޑިޔާރުންގެ އަދަދު 7 އިން 5 އަށް ކުޑަކުރާ ބިލެއް ވެސް ފާސްކުރި އެވެ. ނަމަވެސް 2025 މާރޗް 11 ގައި ރައީސް މުއިއްޒު އެ ބިލު ތަސްދީގުނުކުރައްވާ މަޖިލީހަށް އަނބުރާ ފޮނުއްވާލެއްވި އެވެ. އަދި އައު ފަޑިޔާރުން އައްޔަނުކުރައްވާފައިވެ އެވެ.

މި ހުރިހާ ކަމަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް ކޯޓުތަކުގެ މިނިވަންކަމާމެދު ރައްޔިތުން ސުވާލު އުފައްދަ އެވެ.

 މިނިވަން ކޮމިޝަންތައް

ނިޒާމުތަކަށް ގެނެވިފައިވާ ބަދަލާއިގުޅިގެން މިނިވަން ކޮމިޝަންތަކަށް މެންބަރުންނާއި ވެރިން އައްޔަނުކުރުމުގެ މިނިވަންކަންވަނީ ގެއްލިފަ އެވެ. 2024  ނޮވެމްބަރުން ފެށިގެން، އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނާއި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ ރައީސާއި ނައިބު ރައީސް ކޮމިޝަން މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ހޮވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެވެ. ޤާނޫނު އެހަމައަށް ބަދަލުކުރި އެވެ. މި ދެ ކޮމިޝަކީ ވެސް ޤާނޫނީ ގޮތުން މިނިވަން މުއައްސަސާތަކެކެވެ. ނަމަވެސް ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު ބަދަލުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ދެވުނު ޤާނޫނީ ބާރާއި ޕާލިމަންޓަރީ ބިޔަ ބާރުގެ ނުފޫޒުގެ ދަށަށް މިހަމައިގެ މިނިވަންކަން ނިގުޅައިގަނެ އެވެ. ހަޤީޤީ އިމްތިހާނަކީ މިހުރިހާ ޤާނޫނީ އިޚުތިޔާރެއް ލިބި އަދި ބާރުގެ ދަށުން އައްޔަނުކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ މިނިވަންކަން ހިފަހައްޓަން ދައުލަތުގެ ނިޒާމީ ހަމަތައް ކުޅެދޭނެ ނުވަތަ ނުކުޅެދޭނެ މިންވަރެވެ.

މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓްކުރުން

2025 ސެޕްޓެމްބަރ 18 ގައި ރައީސް މުއިއްޒު މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ރެގިއުލޭޝަން އައު ޤާނޫނު ތަސްދީގު ކުރެއްވި އެވެ. މީޑިއާ ކައުންސިލާއި ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމިޝަންގެ ކުރީގެ ނިޒާމު ބަދަލުކޮށް އައު މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމިޝަނެއް ޤާއިމުކުރެވުނެވެ. ސަރުކާރުން އޭރު ބުނި ގޮތުގައި މި ޤާނޫނުގެ މަޤުސަދަކީ މީޑިއާ މިނިވަންކަން ރައްކާތެރިކޮށް، ޕްރޮފެޝަނަލް މިންގަނޑުތައް ރަނގަޅުކޮށް، ދޮގު މައުލޫމާތާ ދެކޮޅަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމެވެ. ނަމަވެސް މިއަދާ ހަމައަށް މި ކޮމިޝަނުން ފެނުނު އަމަލުތަކުން ހިމާޔަތް މި ކުރެވެނީ، ލިޔާ މީހާތޯ، ކިޔާ މީހާތޯ ނުވަތަ ވެރި މީހާތޯ ރައްޔިތުން ސުވާލު އުފައްދަ އެވެ. މިއަދާ ހަމައަށް ކޮމިޝަނުން އިއުލާނުކުރި ބަޔާންތަކުންނާއި އަމަލުތަކުން މިކަން ރައްޔިތުން ވަޒަންކުރެވޭނެ އެވެ.

ލޯކަލް ގަވަރންމަންޓް އަދި މަރުކަޒީކުރުން

ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމަށް ވެސް ބޮޑެތި ބަދަލުތައް އައިސްފައިވެ އެވެ.

ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ އިސްލާހުން، 2026 ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބުން ފެށިގެން އިންތިޚާބު ކުރާ އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް ނައްތާލެވުނެވެ. ރަށު ކައުންސިލްތައް ދެމިގެން ދިޔަ ނަމަވެސް، އިންތިޚާބު ކުރާ އަތޮޅު ލެވެލް ނިޒާމު ނެތި، ރައްތަށް ބެލެހެއްޓުން މަރުކަޒީކޮށް ލޯކަލް ގަވަރންމަންޓް އޮތޯރިޓީއާއި ހަވާލުކުރެވުނެވެ. 2026  ސެޕްޓެމްބަރު 1 ގައި ތަސްދީގުކުރެވުނު އިތުރު އިސްލާހަކުން، ސަރުކާރުގެ ތަރައްޤީ މަޝްރޫއުތަކަށް ކައުންސިލްތަކުން ފަސޭހަތަކާއި އެހީ ދިނުން ލާޒިމުކުރެވި، ދައުލަތުގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ކައުންސިލްގެ ރުހުންނެތި ބިންތައް ބޭނުންކުރުމުގެ އުސޫލާއި ކުރީގެ އަތޮޅު ކައުންސިލްތަކާ ގުޅޭ ބައެއް ބާރުތައް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީއަށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ.

ސަރުކާރުން ދެކޭގޮތުގައި މިއީ ތަރައްޤީ މަޝްރޫއުތައް ފަސޭހައިން ހިންގުމަށް ލާޒިމު އިސްލާހުތަކެކެވެ. ނަމަވެސް ހަމަ ބުއްދިހުރި ރައްޔިތުންނަށް މިކުރީ ކީއްކަން ސާފުކޮށް ފަހުމުވެ އެވެ.

 ޕާޓީއާއި ސަރުކާރު އެއް ފޮޓޯއިން ފެންނަ ހިނދު...!

2026 ސެޕްޓެމްބަރުގައި ބޭއްވުނު ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސްގެ  ކޮންގްރެސް ބައްދަލުވުމުގައި ސަރުކާރުގެ ވެރިން ޕާޓީގެ އިސް މަޤާމުތަކަށް ވެސް ހޮވުނެވެ. އަދި އައްޔަނުކުރެވުނެވެ. ރައީސް މުއިއްޒަކީ  ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސްގެ ރައީސެވެ. މަޖިލީހުގެ ރައީސް އަބްދުލްރަހީމަކީ ޕާޓީގެ ޗެއަރޕަރސަންކަމުގައި މަސްއޫލުވާ ފަރާތެވެ. ނައިބު ރައީސް، ކެބިނެޓް ވަޒީރުން އަދި ސިޔާސީ މަޤާމުގައި ތިއްބެވި ގިނަ ފަރާތްތައް، ޕާޓީގެ އިސް މަޤާމުތަކުގައި ދަނީ މަސައްކަތްކުރަމުންނެވެ. ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކުގެ ތިން ވެރިއަކު ވެސް ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސްގެ ލީޑަރޝިޕް މަޤާމުތަކަށް ހޮވާފައިވެ އެވެ.

ސަރުކާރު މަޤާމެއް އަދި ޕާޓީ މަޤާމެއް އެކަކު ފުރިހަމަ ކުރުމަކީ ޑިމޮކްރަސީތަކުގައި ފެންނަ އާންމު ކަމެކެވެ. އެކަމަކު މިފަދަ މަސްހުނިވުން ގިނަވެ ބޮޑުވާވަރަކަށް ސަރުކާރުގެ މުދާ، ބިޑިންގ، ވަޒީފާ ދިނުން ފަދަ އަސާސީ ކަންކަމުގައި ކޮރަޕްޝަނާއި ނުފޫޒު އިންތިހާއަށް އިތުރުވެފައިވާތަން ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ.  މިހެންކަމުން އިދާރީ ހިންގުމުގައި ޕާޓީއާއި ސަރުކާރު ވަކިވަކިން އޮޕަރޭޓްކުރުން ވަރަށް މުހިއްމެވެ.

 ނަމަވެސް ރައްޔިތުން ތިބީ ހަމަ ހޭގައި

2026 ގެ ނެގުނު ރެފަރެންޑަމްގައި، ރިޔާސީ އިންތިޚާބާއި މަޖިލިސް އިންތިޚާބު އެއް ވަގުތުގައި ބޭއްވުމަށް ގެނައި ބަދަލަށް 68.74 ޕަސެންޓު ރައްޔިތުން 'ނޫން' ވޯޓު ދިނެވެ. 'އާނ' ވޯޓު ލިބުނީ 31.26 ޕަސެންޓެވެ. ވޯޓު ލީ ނިސްބަތަކީ 74.98 ޕަސެންޓެވެ.

2026 އެޕްރީލް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބުގައި އެމްޑީޕީ އިން ފަސް ސިޓީގެ މޭޔަރުކަން ހޯދި އެވެ. އަދި ބޮޑެތި ކައުންސިލްތަކުގައި މެޖޯރިޓީ ހޯދި އެވެ. ޖޫން 2026 ގެ ހިތަދޫ އުތުރު ބައި އިލެކްޝަންގައި އެމްޑީޕީގެ އަބްދުއްﷲ ޞާދިޤު 1,375 ވޯޓާއެކު  ގޮނޑި ހޯދި އެވެ.

މި ނަތީޖާތައް ދައްކައިދެނީ އިންތިޚާބީ ވާދަވެރިކަން ދެމިގެން ދާކަމާއި ސަރުކާރުގެ މިފަދަ މަސްހުނި ނުވަތަ ވިރާސީ ހަމަތަކަށް ރައްޔިތުން ނުރުހޭ ކަމެވެ.

އާދައިގެ ރައްޔިތުމީހާ ކުރާ ސުވާލު

ސަރުކާރާއި ދައުލަތާއި ވެރިކަން ކުރާ ޕާޓީ ޤައުމުގެ މައި ގަވަނެންސް ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި މަސްހުނިވުމުން މި ސުވާލުތަކަށް ލިބެނީ ނުކިއްސަރު ޖަވާބުތަކެކެވެ. މިއަދު މިއޮތް ހާލަތުން ކޯޓަކަށް ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ހުކުމް ކުރެވޭނެތޯ؟ އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނަކަށް ސަރުކާރުގެ ތެރޭގައި ހުރި މީހެއްގެ ވައްކަންތައް ބަލައި މިނިވަންކޮށް ތަހުޤީޤު ކުރެވޭނެތޯ؟ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ރޫލިންގ ޕާޓީގެ ނުފޫޒުން ބޭރުގައި މިނިވަންކޮށް މަސައްކަތް ކުރެވޭނެތޯ؟ މީޑިއާއަށް އިންތިހާ ބާރުވެރިކަމުގައި ތިބި މީހުންނާއި ސުވާލު ކުރެވޭނެތޯ؟ އަދި އޮޕޮޒިޝަން ކޮންޓްރޯލް ކުރާ ކައުންސިލަކަށް ޤާނޫނުން ދީފައިވާ ބާރު ސިޔާސީ ފިޔަވަޅަކާ ނުލާ ބޭނުންކުރެވޭނެތޯ؟

 ދިވެހިން، ހަމަ ހަޤީގަތުގައި ވެސް ބޭނުންވާ މިނިވަންކަމަކީ މިއީތޯ އެވެ؟ އަދި ޤައުމު ބެލެއްޓުމާއި ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ތަޣައްޔަރުން ސާފުވާން އުއްމީދުކުރީ މިހެންތޯ އެވެ؟