މުއިއްޒު ސަރުކާރުން އީގަލްސް ހިލްސްއާއެކު ހެދި ރަސްމާލެ އެއްބަސްވުން ބާތިލުކުރުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފި

ރަސްމާލެ ތަރައްޤީކުރުމަށް އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏާއެކު ދިވެހި ސަރުކާރުން ސޮއިކޮށްފައިވާ "ކޮމާޝަލް ޓާމްސް އެގްރީމަންޓް" ގެ ޞައްޙަކަމާ މެދު ސުވާލު އުފައްދައި، އާންމު މަޞްލަޙަތާ ގުޅުންހުރި ދުސްތޫރީ މައްސަލައެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފި އެވެ.

މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ، ހައުސިންގ އެންޑް އަރބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓާއި، ޔޫނައިޓެޑް އެރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ) ގެ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ އީގަލް ހިލްސްއާ ދެމެދު 2026 ސެޕްޓެމްބަރު 21 ވަނަ ދުވަހު ސޮއިކުރި މި އެއްބަސްވުމުގެ ދުސްތޫރީ ޞައްޙަކަމާ މެދު ސުވާލު އުފައްދައި، ސުޕްރީމް ކޯޓަށް މި ދުސްތޫރީ މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވަނީ މިއަދުގެ ވަގުތެއްގަ އެވެ.

Advertisement

މި އެއްބަސްވުމުގެ ފުރިހަމަ އިބާރާތާއި ތަފްސީލުތައް ހާމަކުރުމަށް ދިވެހި ސަރުކާރުން ވަނީ އިންކާރުކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް، ސަރުކާރާއި އީގަލް ހިލްސް ކުންފުނިން އާންމުކޮށްފައިވާ ބަޔާންތަކަށް ބަލާއިރު، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނޭކަން ހާމަވާކަން މައްސަލަ ހުށަހެޅުއްވި ގާނޫނީ ވަކީލް އަލީ ހުސެއިން ވަނީ ފާހަގަ ކުރައްވާފަ އެވެ.

ހ. ރަސްމާލެއިން ހިއްކާފައިވާ 500 ހެކްޓަރަށްވުރެ ބޮޑު ބިން، 99 އަހަރުގެ މުއްދަތަށް އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏަށް ވަނީ ދީފަ އެވެ.

ށ. މި ބިންތަކުގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ މަޞްލަޙަތުތައް އީގަލް ހިލްސްއަށް ދީފައިވަނީ، ބިން ކުއްޔަށް ހިފުމަށް ދައްކަންޖެހޭ އިކުއިޒިޝަން ކޮސްޓެއް ނުވަތަ ކުއްޔެއް ދެއްކުމަކާ ނުލަ އެވެ.

ނ. އެ ބިމުގައި ތަރައްޤީކުރާ ތަންތަނާ ގުޅޭގޮތުން، ތިންވަނަ ފަރާތްތަކަށް ދާއިމީކޮށް އާވަމުންދާ (ރޯލިންގ) ލީސް އެގްރީމަންޓްތައް ހެދުމުގެ ޙައްޤު އީގަލް ހިލްސްއަށް ވަނީ ދީފަ އެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 250 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، ދައުލަތުގެ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ދޫކޮށްލަންވާނީ ނުވަތަ ވިއްކަންވާނީ ނުވަތަ ކުއްޔަށް ދޭންވާނީ ނުވަތަ އެ ނޫންވެސް ގޮތަކަށް އޭގެ މިލްކުވެރިކަން ބަދަލުކުރަންވާނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ކަމަށެވެ.

ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި މި މައްސަލައިގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ، ދައުލަތުގެ މުދަލެއް ބޭރުގެ ފަރާތަކަށް 99 އަހަރުގެ މުއްދަތަށް އެއްފަހަރާ ކުއްޔަށް ދިނުމަށް ދައުލަތަށް ބާރުލިބޭ އެއްވެސް ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑެއް ރާއްޖޭގައި ނެތް ކަމަށެވެ. އަދި ޤާނޫނީ ބާރެއް ނެތި، ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް މިފަދަ ދިގު މުއްދަތަކަށް ބިން ކުއްޔަށް ދިނުމަށް އެކުލަވާލާ ކޮންމެ އެއްބަސްވުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 250 ވަނަ މާއްދާއާ ސީދާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށްވެސް މި މައްސަލައިގައި ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އެ ބިމުގެ މައްޗަށް ތިންވަނަ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް ދާއިމީކޮށް އުފެއްދުމުގެ ބާރު އީގަލް ހިލްސްއަށް ދިނުމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ހިމަނާފައިވާ މާއްދާތަކުގެ ޤާނޫނީ ޞައްޙަކަމާ މެދުވެސް މި މައްސަލައިގައި ސުވާލު އުފައްދާފައިވެ އެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 251 ވަނަ މާއްދާގައި، ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ރާއްޖޭގެ ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަން ނުވަތަ ކުލީގެ ޙައްޤު ދެވޭނެ އެންމެ ދިގު މުއްދަތަކީ 99 އަހަރު ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައި އޮތް ނަމަވެސް، މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން، ވަކި މުއްދަތެއް ނެތް ގޮތަށް (ދާއިމަށް) ރާއްޖޭގެ ބިމުގެ މައްޗަށް ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް މިލްކުވެރިކަމުގެ މަޞްލަޙަތުތައް ލިބިގެންދާނެ މަގެއް ފަހިވެގެންދާ ކަމަށް މައްސަލައިގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ.

އެހެންކަމުން، މި އެއްބަސްވުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 250 ވަނަ މާއްދާއާއި 251 ވަނަ މާއްދާއާ ސީދާ ޚިލާފު އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށްވާތީ، މިއީ ބާތިލު އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް މި މައްސަލައިގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި ވަނީ އެދިފަ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މި މައްސަލައިގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވަކި ގޮތެއް ނިންމަންދެން، އެއްބަސްވުމަށް އަމަލުކުރުން ފަސްކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރަކަށްވެސް ވަނީ އެދިފަ އެވެ.

ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދިފައިވަނީ، މި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއްގެ މަޞްލަޙަތަށްޓަކައި، ބިމުގެ މައްޗަށް ތިންވަނަ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތުތައް އުފެދުން ހުއްޓުވުމަށެވެ. މިކަމުގެ ބޭނުމަކީ ކޯޓުގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅިދާނެ ކަންކަން ނައްތާލުމާއި، އެއްބަސްވުމަށް އަމަލުކުރުމުގެ ސަބަބުން އުފެދިދާނެ ތިންވަނަ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް އަނބުރާ އިއާދަކުރަން ޖެހުމުން ދައުލަތަށް އުފުލަންޖެހިދާނެ ބޮޑެތި ބުރަތަކުންނާއި ލިބިދާނެ އިއާދަނުކުރެވޭނެ ގެއްލުންތަކުން ސަލާމަތްވުމެވެ.