ފޯޅަވަހީގެ ސިޔާދަތީ ބާރުގެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސް އާ ދެމެދު އޮތް ކަމެއް: އިނގިރޭސިވިލާތް
ފޯޅަވަހީގެ ސިޔާދަތީ ބާރު މޮރިޝަސްއަށް ބަދަލުކުރުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުން ނިންމި ނިންމުމާ މެދު ރައީސަ މުއިއްޒު އިއުތިރާޒުކޮށްފައި ވަނިކޮށް، އިނގިރޭސި ފޮރިން އޮފީހުން ހުކުރު ދުވަހު ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ، ފޯޅަވަހީގެ ސިޔާދަތީ ބާރުގެ މައްސަލަ އަކީ އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު އޮތް ކަމެއްކަން އެކި ކޯޓުތަކާއި، ނިންމުންތަކާއި އަދި މުއައްސަސާތަކުން ސާފުކޮށްދީފައިވާ ކަމަށް.
އިންޑިއާ ކަނޑުގައި އޮންނަ ޗާގޯސް އާކިޕެލާގޯ ނުވަތަ ފޯޅަވަހީގެ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު އަތޮޅަކީ ޑިއޭގޯ ގާސިއާ. މި ރަށް އޮންނަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދެކުނުން ގާތްގަނޑަކަށް 500 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި. | އާޓެމްޖޫ.އާރުޔޫ
ޗާގޯސް އައިލެންޑްސް ނުވަތަ ފޯޅަވަހީގެ ސިޔާދަތީ ބާރުގެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު އޮތް ކަމެއް ކަމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުން ބުނެފި އެވެ.
އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ހުކުރު ދުވަހު މިހެން ބުނީ ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލައިގައި އިޓްލޮސް އިން ނިންމާފައިވާ ނިންމުން ބަލައި ނުގަންނާނެ ކަން ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވިދާޅުވެފައިވަނިކޮށްނެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެ އިން ފާޅުކުރި އިއުތިރާޒުތަކާ ގުޅޭގޮތުން "އާނާޑޯލޫ" ނިއުސް އެޖެންސީން ކުރި ސުވާލަކަށް ޖަވާބު ދެމުން އިނގިރޭސި ފޮރިން އޮފީހުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ފޯޅަވަހީގެ ސިޔާދަތީ ބާރުގެ މައްސަލައަކީ އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު އޮތް ކަމެއްކަން އެކި ކޯޓުތަކާއި، ނިންމުންތަކާއި އަދި މުއައްސަސާތަކުން ސާފުކޮށްދީފައިވާ ކަމަށެވެ.
ފޯޅަވަހީގެ ސިޔާދަތީ ބާރު މޮރިޝަސްއަށް ބަދަލުކުރުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުން ނިންމި ނިންމުމާ މެދު އިއުތިރާޒު ކުރާކަން ދިވެހި ސަރުކާރުން ހާމަކުރީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު އެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ވިދާޅުވީ، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އެ ނިންމުން ގަބޫލުނުކުރާކަން ހާމަކޮށް، 2024 ނޮވެމްބަރު 8 އަދި 2025 ޖެނުއަރީ 18 ގައި ރަސްމީކޮށް އިނގިރޭސި ސަރުކާރަށް އިއުތިރާޒު ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އިނގިރޭސި ފޮރިން އޮފީހުން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ފޯޅަވަހީގެ ޑިއޭގޯ ގާސިއާގައި އޮންނަ އަސްކަރީ މަރުކަޒަށް އެއްވެސް ބުރުލެއް ނާރާނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، އެ ރަށާ ގުޅޭ މުއާހަދާގައި ސަލާމަތީ ގޮތުން ވަރުގަދަ މާއްދާތަކެއް ހިމަނާފައިވެ އެވެ.
މީގެ އިތުރުން އެ އޮފީހުން ބުނީ، މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ކުރިއަށް އޮތް ޖީލުތަކަށް އެ އަސްކަރީ މަރުކަޒު ރައްކާތެރިކުރެވި، ކުރިމަތިވެދާނެ އެކި ބާވަތުގެ ނުރައްކާތަކާ ކުރިމަތިލުމަށް ބޭނުންވާ މުހިންމު ގާބިލުކަން އިނގިރޭސިވިލާތަށް ދެމެހެއްޓޭނެ ކަމަށެވެ.
އިންޑިއާ ކަނޑުގެ މި ޖަޒީރާ ރަށްތަކުގެ ސިޔާދަތީ ބާރު މޮރިޝަސް އަށް ބަދަލުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއިން ސޮއިކުރީ މިދިޔަ އަހަރުގެ މޭ މަހުގަ އެވެ. މި އެއްބަސްވުމާއެކު ފޯޅަވަހީގައި އޮތް 200 އަށްވުރެ ގިނަ އަހަރުވީ އިނގިރޭސި އިސްތިއުމާރީ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް އަންނާނެ އެވެ. އޭގެ ބަދަލެއްގެ ގޮތުން، ސްޓްރެޓީޖިކް ގޮތުން މުހިންމު ޑިއޭގޯ ގާސިއާ އަސްކަރީ މަރުކަޒު ކުރިއަށް އޮތް 99 އަހަރަށް ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުސަތު އެމެރިކާ އާއި އިނގިރޭސިވިލާތަށް ލިބިގެންދާނެ އެވެ.
މި އެއްބަސްވުމަށް އަމަލުކުރަން އަދި ފަށާފައި ނުވަނީ، ދެ ގައުމުގެ ދާޚިލީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެ އެއްބަސްވުން ތަސްދީގުކުރުމުގެ މަރުހަލާ ނުނިމޭތީ އެވެ.
ހަތް އަތޮޅެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ، އަދި 60 އަށްވުރެ ގިނަ ރަށް ހިމެނޭ ޗާގޯސް އާކިޕެލަގޯ ނުވަތަ ފޯޅަވައްސަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދެކުނުން ގާތްގަނޑަކަށް 500 ކިލޯމީޓަރު (310 މޭލު) ދުރުގައި އޮންނަ ސަރަހައްދެކެވެ.
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ތަޤުރީރު ކުރައްވަމުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ، ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން، ރާއްޖޭގެ ޚާއްޞަ އިޤްތިޞާދީ ސަރަޙައްދު (އެސް.އީ.ޒެޑް) ފުޅާކޮށް، މައްސަލަ އުފެދިފައިވާ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދު އޭގެ ތެރޭގައި ހިމަނުއްވާނެ ކަމަށެވެ. މިގޮތުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުތަކާ ބެހޭ ޤާނޫނަށް ގެންނަންޖެހޭ އިޞްލާޙުތައް މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅުއްވާނެ ކަމަށާއި، ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، ބޭސްލައިން ކަނޑައެޅުމުގެ އިތުރުން ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދާ ގުޅުންހުރި އެންމެހައި ކަންކަން ވިލަރެސްކުރުމަށް ޚާއްޞަ އިދާރާއެއް އުފައްދަވާނެ ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ.
މުއިއްޒުގެ މި ނިންމެވުމާއެކު އިޓްލޮސް އިން އިން މޮރިޝަސްގެ ސަރަހައްދުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅި ސަރަހައްދު ރާއްޖޭގެ އަސްކަރިއްޔާ އިން ބަލަހައްޓަން ފެށި ކަމަށް ވެސް ބުރާސްފަތި ދުވަހު ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެ އާއި ފޯޅަވަހި (ޗާގޯސް) އާ ދެމެދުގައިވާ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުގެ މައްސަލަ ފެންމަތިވީ، މޮރިޝަސްގެ ފަރާތުން އިންޓަރނޭޝަނަލް ޓްރައިބިއުނަލް ފޯ ދަ ލޯ އޮފް ދަ ސީ (އިޓްލޮސް) އަށް އެ މައްސަލަ ހުށަހެޅުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އޭޕްރީލް 2023 ގައި އިޓްލޮސްއިން ނިންމި ނިންމުމުގައި، ދެޤައުމުގެ ދެމެދުގައި ފުށުއަރާ 95,563 އަކަ ކިލޯމީޓަރުގެ ސަރަޙައްދު ބަހާލައި، ރާއްޖެއަށް 47,232 އަކަ ކިލޯމީޓަރު އަދި މޮރިޝަސްއަށް 45,331 އަކަ ކިލޯމީޓަރު ދިނުމަށް ވަނީ ކަނޑައަޅާފަ އެވެ.
މަސްދަރު: އާނާޑޯލޫ
