ލަންކާގައި ދިން ބޮމުގެ ހަމަލާ: ހުރިހާ ތުރާލެއް މުސްލިމުންނަށް

ސްރީލަންކާގެ މުސްލިމުން އެ ގައުމުގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް ބަހާލެވިފައިވިޔަސް، ގައުމުގެ އާބާދީގައި މުސްލިމުންގެ އަދަދަކީ 9.7 ޕަސެންޓެވެ. ލަންކާގެ ގިނަ މުސްލިމުންނަކީ ސުންނީ މުސްލިމުންނަށް ވިޔަސް އެހެނިހެން މަޒްހަބްތަކަށް ތަބާވާ މުސްލިމުން ވެސް މަދެއް ނޫނެވެ. ގިނަ މުސްލިމުންގެ މާދަރީ ބަހަކީ ތަމަޅައެވެ.

ލަންކާގެ ފަތްފުތްތަކުންނާއި ކުރީގެ ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގޭ ގޮތުން އެ ގައުމުގައި މުސްލިމުން ވަޒަންވެރިވީ، އިހުގެ މެދު އިރުމަތީގެ ވިޔަފާރިވެރިން ދެކުނު އިންޑިއާގައި ވިޔަފާރި ކުރަން ފެށި ހިސާބުންނެވެ. އެގޮތުން ވިޔަފާރި ފުޅާކުރުމުގެ ވިސްނުމުގައި އިންޑިއާގައި ވަޒަންވެރިވި މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ލަންކާގައި ވަޒަންވެރިވިއެވެ.

އަދި މި ވިޔަފާރިވެރިންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ވަނީ ލަންކާގައި އުޅޭ ސިންހަޅައިންނާއި ތަމަޅައިންނާއި ކައިވެނި ކުރުމަށްފަހު އިރުމަތީގެ ބަޓިކަލޯއާ އަމްޕާރާގައި ވަޒަންވެރިވެފައެވެ. ސޯޅަވަނަ ގަރުނުގައި ލަންކާ ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުން ދިޔަ ޕޯޗުގީޒުން ލަންކާގެ މުސްލިމުންނަށް މުހާތަބު ކުރަމުން ދިޔައީ ''މުއާރ''ގެ ނަމުންނެވެ. އެ ނަން ''މޫރިޝް'' އަށް ބަދަލުވެ އިނގިރޭސިންގެ އިސްތިއުމާރުގެ ދަށުގައި ''ސިލޯން މުއަރ''ގެ ނަމުން މުސްލިމުންނަށް މުހާތަބުކުރެވުނެވެ. ސިލޯންގެ ނަން ލަންކާ އަށް ބަދަލުވެ މިހާރު އެމީހުންނަށް ކިޔާ އުޅެނީ ''ސިރީލަންކަން މުއަރ''އެވެ.

ހޮޅިންގެ އިސްތިއުމާރުގެ ދަށުގައި 18 އަދި 19 ވަނަ ގަރުނުގައި އިންޑޮނޭޝިއާ އަދި މެލޭޝިއާ އިން މަސައްކަތް ކުރުމަށް މީހުން ލަންކާ އަށް ގެނެވުނެވެ. އެމީހުންނަކީ މެލޭ މުސްލިމުންނެވެ. ޕާކިސްތާނުންނާއި ދެކުނު އިންޑިއާ އިން މުސްލިމުން ލަންކާ އަށް ހިޖުރަކޮށްފައިވަނީ 19 އަދި 20 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައެވެ.

ސްރީލަންކާގައި ދިރިއުޅޭ މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން އެންމެ އާބާދީ ބޮޑީ ''ސްރީލަންކަން މުއާރސް''އެވެ. އަރަބި ވިޔަފާރިވެރިންގެ ދަރިފަސްކޮޅުން އައި "މުއާރސް''އަކީ މިއަދު ވެސް ލަންކާގެ ވިޔަފާރީގައި ބޮޑު ހިއްސާއެއް އަދާކުރާ ބައެކެވެ. ސައިފަތް ދަނޑު ތަކާއި، ރަން ރިހީގެ ވިޔަފާރީ އަކީ މުސްލިމުން ކޮންޓްރޯލް ކުރާ ވިޔަފާރިތަކެވެ. ވެރިރަށް ކޮޅުނބުގައި ރަން ރިހީގެ ވިޔަފާރި ހިންގާ ގިނަ މީހުންނަކީ މުސްލިމުންނެވެ. ދެހިވަލަ، މަރްދާނަ، ޑެމަޓަގޮޑަ، ޕެޓާ އަދި ކިރުލައްޕަނަގެ އިތުރުން ބޮރެއްލަ ސަރަހައްދުތަކަކީ މުސްލިމުންގެ ވިޔަފާރިތައް ވަރަށް ފުޅާކޮށް ހިންގާ ސަރަހައްދުތަކެވެ. ގައުމުގެ މައިނޯރިޓީ ބަޔަކަށް މުސްލިމުންވާއިރު އެހެން ދީންތަކުގެ ފަރާތުން މުސްލިމުންނަށް ކުރިމަތިވާ އުދަނގޫތަކާއި ދުއްތުރާތައް މަދެއް ނޫނެވެ. ލަންކާގެ ދާހިލީ ހަނގުރާމަ ދުވަސްވަރު ވެސް މުސްލިމުން ވަނީ އެކަންތައްތައް އެކި ގޮތްގޮތަށް ތަހައްމަލު ކޮށްފައެވެ. މުސްލިމުންގެ ދަރިފަސްކޮޅު ފުހެލުމަށް ތަމަޅަ ޓައިގަރުން އެތައް ކަމެއް ކޮށް އެމީހުންގެ ގެދޮރުން ފައްސާލިއެވެ. އެ ދުއްތުރާތަކަށް ކެތް ނުވެގެން 72،000 މުސްލިމުން ވަނީ އެހެން ހިސާބުތަކަށް ހިޖުރަ ކޮށްފައެވެ. އޭގެ ކުރިން 1990 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓު މަހުގެ ތިން ވަނަ ދުވަހު ކަތަންކުޑިގެ މިސްކިތެއްގައި އިޝާ ނަމާދު ކުރަން ތިބި 300 މީހަކަށް ތަމަޅަ ޓައިގަރުންވަނީ ހަމަލާދީ މަރާލާފައެވެ.

މުސްލިމުންގެ އާބާދީ ބޮޑެތި ހިސާބުތަކަށްވާ ސަމަންތުރާއި ބެޓިކަލޯއާ ގައި ދިރިއުޅޭ މުސްލިމުންނަށް އަމާޒުކޮށް ތަމަޅައިން ވަނީ އެތައް ހަމަލާތައް ދީފައެވެ. ތަމަޅަ ޓައިގަރުންނަށް ވުރެ ކުރިން ބުޑިސްޓުންވެސް ވަނީ އެތައް މުސްލިމުންގެ ލޭއޮހޮރުވާލާފައެވެ. 1915 ވަނަ އަހަރު ބުޑިސްޓުންނާއި މުސްލިމުންނާ ދެމެދު ކުރިމަތިލުމެއް ހިނގުމަށްފަހު މުސްލިމުންނަށް ދޭ ހަމަލާތައް އިތުރުވިއެވެ. ހަރުކަށި ބުޑިސްޓުންގެ ޖަމާއަތެއް ކަމަށްވާ ބޮދު ބަލަސޭނަ ( ބީބީއެސް) ފަހަތުގައި އޮވެގެން މުސްލިމުންގެ ދިރިއުޅޭ ގެތަކަށާއި، މިސްކިތްތަކަށް ދެތެރެ ދޭތެރެއިން ހަމަލާދެއެވެ. ބީބީއެސް އިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުން ލަންކާގައި ދިރިއުޅެން ޖެހޭނީ ހަމައެކަނި ސިންހަޅަ ދަރިފަސްކޮޅުގެ މީހުންނެވެ. އެހެން ބަޔަކަށް އެގައުމުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ފުރުސަތެއް ދީގެން ނުވެއެވެ. މުސްލިމުންގެ ވިޔަފާރިތަކަށް ގެއްލުން ދިނުމަކީ ވެސް އާއްމު ކަމެކެވެ. ފާއިތުވި އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހު އަމްޕާރާ ޑިސްޓްރިކްޓްގައި މުސްލިމުންނާ ދެކޮޅަށް ދޭން ފެށި ހަމަލާތައް ކެންޑީއާ ހަމަޔަށް ދިގުލައިގެން ދިޔައެވެ. ބުޑިސްތުންގެ ދުއްތުރާތައް ދިމާވަމުން ދިޔައަސް އޭގެ ރައްދުގައި މުސްލިމުން މާބޮޑެތި ހަމަލާތަކެއް ދީފައެއްނުވެއެވެ. ލަންކާ އަށް ދިން ބޮންގޮއްވުމުގެ ހަމަލާއަށް ފަހު އަނެއްކާވެސް މުސްލިމުން ގަބޫލްކުރާ ގޮތުން އެމީހުންނަށް މި ވަނީ ބަނަ ދުވަސްތަކަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ.

ހަމަލާގައި ބައިވެރިވި އެންމެންނަކީ ވެސް ހަރުކަށި މުސްލިމުން ކަމަށްވެފައި ދެންތިބި އެހެން މުސްލިމުންނަށް ފުރުއްސާރަ ކުރުން އިތުރުވާން މިވަނީ ފަށާފައެވެ. މުސްލިމުން ގޯހެއް ހަދާތޯ ބަލަންވެގެން ފާރަލާއިގެން ތިބި ބުޑިސްތުންނަށް މުސްލިމުންނާ ދިމާލަށް އިނގިލި ދިއްކުރަށް ފަށައިފިއެވެ. އޭޕްރީލް މަހުގެ 21 ވަނަ ދުވަހު ދިން ހަމަލާއަށް ފަހު ބުޑިސްޓުން ވަނީ ބައެއް މިސްކިތްތަކަށް ގާއުކާ ގެއްލުންދީފައެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މުސްލިމުންނާ މެދު ނަފުރަތު އުފެދޭ ގޮތަށް މެސެޖްތައް ލިޔުމުން ވަނީ އާއްމުވެފައެވެ. މިހާރު ގިނަ މުސްލުމިންގެ ހިތު ތެރޭގައި އޮންނަ ސުވާލަކީ އެމީހުންނަށް ލަންކާ އަމާން ވެދާނެތޯއެވެ.