ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސީންގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށުގައި އޮތީ 2 ޖަނަވަރީ 1889 އިން 26 ޖުލައި 1965 އަށް!

މިނިވަންދުވަސް ފާހަގަކޮށް ނިމިއްޖެއެވެ. ގިނަމީހުން ފާހަގަކުރީ 56ވަނަ މިނިވަންދުވަހެވެ. މަދުބަޔަކަށް 57ވަނަ މިނިވަން ދުވަހެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަކީ މިނިވަންކަމުގެ ތާރީޚުގައި މުޅިދުނިޔެއިންވެސް ފާހަގަކުރެވޭ ފަޚުރުވެރި 800 ނުވަތަ 900 އަހަރުގެ މިނިވަންކަމުގެ ޝަރަފުވެރި ތާރީޚެއް އޮތް ގައުމެކެވެ. ވީމާ، 56 އޭ 57 އޭ ލިޔުމުގެ ކިޔުމުގެ ބަދަލުގައި، މިނިވަން ދުވަސް 2021 ލިޔުން ނުވަތަ ކިޔުން، އެއީ އެންމެ ރަނގަޅުގޮތެވެ. އޭރުން އެއްވެސް އޮޅުމެއް ނޭރީހެވެ.

އެކަމަކު އެހެންނެއް ނުވިއެވެ. ދެން އޮތީ އެހެން މައްސަލައެކެވެ. އެއީ ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށަށް ދިޔައީ 16 ޑިސެންބަރު 1887ގައިތޯ އުފެދޭ ސުވާލެވެ. ވަރަށްގިނަ މުއައްރިޚުންނާއި ލިޔުންތެރިން ލިޔުއްވާފައި ވަނީ 16 ޑިސެންބަރު 1887ގައި އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީނުލް އައްވަލު (ކުޑަބަންޑާރައިން)ގެ ރަސްކަމުގައި ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޤާނޫނީގޮތުން ބުރަވެވެނީ 1889ގައި އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް ނޫރުއްދީން (ނޫރައްދީން ބަންޑާރައިން)ގެ ރަސްކަމުގައި ކަމަށެވެ.

"1889މިވަނަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީން 2ވަނަ ދުވަހު، މާތްވެގެންވާ އިނގިރޭސި ދައުލަތުން މާތްވެގެންވާ ކުއީން ވިކްޓޯރިޔާގެ ފަރާތްޕުޅުން މާތްވެގެންވާ ވައުދު ފޮނުއްވި ކަމަށެވެ" މިހެން އިހުގެ ރަސްމީ ލިޔުމެއްގައި ވެއެވެ.

24 އޭޕުރީލު 1948ގެ ދާޚިލީ މިނިވަންކަމުގެ އެއްބަސްވުމަށްފަހު، 1 ޖަނަވަރީ 1953ގައި އަމަލުކުރަން ފެށުނު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 3ވަނަ މާއްދާގައި ބުނަނީ މިހެންނެވެ. "ދިވެހިރާއްޖެއަކީ އިނގިރޭސީންގެ ޢިއްޒަތްތެރި ރާނީގެ ޙިމާޔަތްތެރިކަމުގެ ދަށުގައިވާ މިނިވަން ދައުލަތެކެވެ." އެދުވަހަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމުހޫރިއްޔާއާއި ޤައުމުގެ ރައީސް ސުމުއްވުލްއަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނުގެ ރިޔާސަތު ފެށުނު ދުވަހެވެ.

26 ޖުލައި 1965ގައި، ދިވެހިރާއްޖެއަށް ޚާރިޖީ ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ލިބުމަށްފަހު، 11 ނޮވެންބަރު 1968ގައި އަމަލުކުރަން ފެށުނު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދެވަނަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ، 2ވަނަ މާއްދާގައި ބުނަނީ މިހެންނެވެ. "ދިވެހިރާއްޖެއަކީ އަމިއްލަކަމާއި މިނިވަންކަން ފުރިހަމައަށް ލިބިގެންވާ ވެރިކަން ހިނގާ ދައުލަތެކެވެ. ދައުލަތުގެ ނަމަކީ ދިވެހިޖުމުހޫރިއްޔާއެވެ."

ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާއަކީ ހިނގަމުންމިދާ ޖުމުހޫރިއްޔާއެވެ. މި ޖުމްހޫރިއްޔާއާއި ރައީސް ސުމުއްވުލްއަމީރު އިބްރާހީމް ނާޞިރު ރަންނަބަނޑޭރިކިލެގެފާނު، ނިޝާން ޣާޒީގެ ޢިއްޒަތްތެރިވެރިޔާގެ ރިޔާސަތު ފެށުނު ދުވަހަކީ 1968 ގެ ނޮވެމްބަރު 11 އެވެ.

ޤާނޫނީގޮތުން ބަލާއިރު ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށުގައި އޮތީ 2 ޖަނަވަރީ 1889 އިން 26 ޖުލައި 1965 އަށެވެ. ވީމާ، 77 އަހަރެއް ނޫނެވެ. 75ވަރަކަށް އަހަރެވެ.