އެންމެ ގާތް އެކުވެރިންގެ ތެރޭގައި ހިމެނުނު މަދޫރޯ ހައްޔަރު ކޮށްގެން ދިޔަ އިރު ޕުޓިން ހަނު ހުންނެވީ ކީއްވެ؟
6 ޖެނުއަރީ 2026 | އަންގާރަ 18:55ވެނެޒުއޭލާގެ ރައީސް މަދޫރޯ އެމެރިކާ އިން ހައްޔަރުކުރުމުން ރަޝިޔާގެ ރައީސް ޕުޓިން ހަނު ހުންނެވުމުން، މިއީ އެތައް ސުވާލެއް އުފެދޭ ކަމެއް ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ދެކޭ.
މޮސްކޯގައި އޮކްޓޯބަރު 4، 2017 ގައި ރަޝިޔާގެ ރައީސް ވްލަޑިމިއާ ޕޫޓިން ވެނެޒުއެލާގެ ރައީސް ނިކޮލަސް މަދޫރޯ އާ ބައްދަލު ކުރައްވަނީ | ގެޓީ އިމޭޖަސް
ވެނެޒުއޭލާ ގެ ރައީސް ނިކޮލަސް މަދޫރޯ އެމެރިކާގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެންދިޔަ ހާދިސާ އާ ގުޅިގެން ރަޝިޔާ ގެ ރައީސް ވުލަޑިމިއަރ ޕުޓިން ހަނު ހުންނަވަނީ ކީއްވެގެންތޯ ސުވާލު އުފެދިފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ރަޝިޔާގެ ސޯޝަލް މީޑިއާ ގައި ވަރުގަދަ މީމް އެއް ވަނީ އާންމުވެފަ އެވެ. އެ މީމް ގައި ވަނީ "އަހަރެމެންގެ މީހުން އަހަރެމެން ދޫކޮށްލާކަށް ނެތީމެވެ" މި ޢިބާރާތާ އެކު، ފެންނަނީ ޕުޓިން މީގެ ކުރިން "އެންމެ ގާތް އެކުވެރިން" ގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރެއްވި ލީޑަރުންގެ ފޮޓޯތަކެވެ.
އޭގެ ތެރޭގައި 2011 ވަނަ އަހަރު މަގާމުން ދުރުކޮށް އަވަހާރަކޮށްލި ލީބިޔާގެ މުއައްމަރުލް ގައްޒާފީ އާއި، 2024 ވަނަ އަހަރު ވެރިކަން ވެއްޓުމުން ރަޝިޔާ އަށް ފިލައިގެން ދިޔަ ސޫރިޔާގެ ބައްޝާރުލް އަސަދާއި، 2014 ވަނަ އަހަރު މަގާމުން ދުރުކުރުމުން މޮސްކޯ އިން ހިމާޔަތް ހޯދި ޔޫކްރެއިން ގެ ކުރީގެ ރައީސް ވިކްޓަރ ޔަނުކޮވިޗް ހިމެނެ އެވެ. އަދި އޭގެ އިތުރުން ހިމެނެނީ ހޮނިހިރު ދުވަހު އެމެރިކާގެ ޑެލްޓާ ފޯސް ކޮމާންޑޯ އިން، އަވަހާރަފުޅުލައްޕަވަން އޮންނަވަނިކޮށް ހައްޔަރުކޮށް، މިހާރު މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައެއް ގައި ނިއުޔޯކު ގައި ޝަރީއަތައް އިންތިޒާރުކުރަމުންދާ މަދޫރޯގެ ފޮޓޯ އެވެ.
މަދޫރޯ ހައްޔަރުކުރުމުގެ ކުރިން، އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާ އިން ވަނީ ރަޝިޔާ އިން ވެނެޒުއޭލާ އަށް ފޯރުކޮށްދީފައިވާ ވައިގެ ދިފާއީ ނިޒާމުތަކާއި ރާޑާރުތައް ހަލާކުކޮށްލާފަ އެވެ. ނަމަވެސް، ރަޝިޔާ އާއި ވެނެޒުއޭލާ އާ ދެމެދުގައި އޮތް އަސްކަރީ އެއްބަސްވުމުގައި، ބޭރުގެ ހަމަލާ އެއް ކުރިމަތިވާ ހިނދު ވަގުތުން އަސްކަރީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ލާޒިމުކޮށްފަ އެއް ނުވެ އެވެ. ރަޝިޔާގެ ޚާރިޖިއްޔާ އިން މި ހާދިސާ ކުށްވެރިކުރި ނަމަވެސް، ޕުޓިން މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ވިދާޅުވެފަ އެއް ނުވެ އެވެ.
ދުނިޔޭގެ ކުރިމަތީގައި ޕުޓިންގެ ގަދަރު ކުޑަވެއްޖެ
މި ހާދިސާގެ ސަބަބުން ރަޝިޔާ އަށް ކުރިމަތިވާނެ ނަތީޖާތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަލްޖަޒީރާ އާ ވާހަކަދެއްކި މާހިރުން ބުނާ ގޮތުގައި، މިއީ ބައިނަލް އަގުވާމީ މައިދާނުގައި ރަޝިޔާގެ އަގުވެއްޓުމަކަށް ވީ ނަމަވެސް، ޔޫކްރެއިން އަދި މެދުތެރޭ އޭޝިއާގެ ސަރަހައްދުގައި ރަޝިޔާގެ ބާރު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ޕުޓިން ދުރު ރާސްތާއެއް ގައި މަންފާ ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި މިކަމުގެ ތެރެއަށް ފުންކޮށް ނުވެންނެވީ ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ.
ލަންޑަންގެ 'ސެންޓްރަލް އޭޝިއާ ޑިއު ޑިލިޖަންސް' ގެ ވެރިޔާ އެލީޝާ އިލްޚަމޯވް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ގާތް އެކުވެރިޔަކަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަށް ވުރެ ޕުޓިން އަށް މުހިންމީ އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ގާއިމު ކުރަމުންދާ ދުނިޔޭގެ އައު ނިޒާމު ދެނެގަތުމެވެ. މިއީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކަށް ވުރެ ބާރުގެ ބޭނުން ކުރުމަށް އިސްކަންދޭ ނިޒާމެކެވެ. ކުރިން ބައިނަލް އަގްވާމީ އިންތިޒާމުތައް ތަރުތީބު ވެފައި އޮންނަނީ ގާނޫނުގެ މައްޗަށެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް ޓްރަމްޕް ގެ އައު ނިޒާމުގައި ގާނޫނަށް ވުރެ މަތީގައި ވަނީ ބާރެވެ.
އެއް ނަޒަރިއްޔާއަކުން ބަލާއިރު، މަދޫރޯ އާ މެދުވެސް ރަޝިޔާ އިން ކަންކުރީ ސީރިއާގެ އަސަދު އާ މެދުވެސް ކަން ކުރި ގޮތަށެވެ. ސީރިއާ އަށް އިދިކޮޅު ހަނގުރާމަވެރިން އަތްގަދަ ކުރި އިރުވެސް ރަޝިޔާ އިން އަސްކަރީ ފިޔަވަޅެއް އަޅާފަ އެއް ނުވެ އެވެ. އަނެއް ވިސްނުމަކީ، ޓްރަމްޕާއި ޕުޓިން އެލަސްކާގައި ބޭއްވި ބައްދަލުވުމުގައި މަދޫރޯ އާ މެދު ގޮތްތަކެއް ނިންމާފައިވުން އެކަށީގެންވެ އެވެ. ބައެއް ދިރާސާވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި، މިއީ ޔޫކްރެއިންގެ މައްސަލައިގައި ޓްރަމްޕް ޕުޓިން އަށް ދޫދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، އެމެރިކާ އިން ގްރީންލޭންޑާއި އެހެނިހެން ސަރަހައްދުތަކުގެ މައްޗަށް ބާރުވެރިކަން ހޯދުމަށް ރަޝިޔާ އިން އެއްބަސްވީ އެއްބަސްވުމެއްގެ ބައެއް ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ.
ޕުޓިން އާއި ޓްރަމްޕްގެ ގުޅުން ބަދަހިވެގެން ނުދާނެ
އެހެން މާހިރަކު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މަދޫރޯ ގެއްލިގެން ދިއުމަކުން ޕުޓިން އަށް ޓްރަމްޕް އާ ގުޅުން ވަގުތުން ރަނގަޅުކުރެވިދާނެ ކަމެއް ކަމަކަށް ނުފެނެ އެވެ.
އޭގެ ބަދަލުގައި މި ވަގުތު ޕުޓިން އެންމެ ބޮޑަށް ބިރުގަންނަނީ މަދޫރޯގެ ގާތް މީހުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު އެމެރިކާ އަށް މައުލޫމާތު ދިން ފަދައިން، އޭނާ ގެ ވަށައިގެން ތިބި މީހުންގެ ފަރާތުން ވެސް އެފަދަ ކަމެއް ހިނގައިދާނެތީ އެވެ. މި ހާދިސާގެ ސަބަބުން ޕުޓިން އޭނާގެ އަމިއްލަ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް އިތުރަށް ވަރުގަދަކުރާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. ހަމަ އެއާއެކު ޔޫކްރެއިންގެ ރައީސް ޒެލެންސްކީ ހައްޔަރު ކުރުމުގެ ވިސްނުން ޕުޓިން އަށް އަތުވެދާނެ ކަމަށް ވެސް ތަޖުރިބާކާރުން ބުނެ އެވެ.
2000 ގެ ކުރީކޮޅު ޕޫޓިންގެ ވެރިކަމުގެ ފެށުނު ހިސާބުގައި، ރަޝިޔާގެ ސިޔާސީ މިސްރާބު ކަނާތު ފިޔައިގެ ގައުމީ ފިކުރަކަށް ބަދަލުވަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް، މަދޫރޯގެ ކުރިން ވެރިކަމުގައި ހުންނެވި ހޫގޯ ޗާވޭޒް އާއެކު ގާތް ގުޅުމެއް ބަދަހި ކުރެއްވި އެވެ.
ޗާވޭޒް ގެ ވެރިކަމުގައި ރަޝިޔާގައި އުފައްދާފައިވާ ޓޭންކު، ހެލިކޮޕްޓަރު، ހަނގުރާމަމަތީ މަތިންދާބޯޓު އަދި މިސައިލް ފަދަ ހަތިޔާރުތައް ގަތުމަށް ބިލިއަނުން ޚަރަދުކުރި އެވެ. އަދި ރަޝިޔާ އިން ވަނީ AK-47 މަރުކާގެ ބަޑި އުފައްދާ ކާރުޚާނާ އެއް ވެސް ވެނެޒުއޭލާގައި ހުޅުވާފައެވެ.
ވެނެޒުއޭލާގެ އިގްތިސާދުގެ މައިނާރު ކަމުގައިވާ، ބިމުގެ އަޑިން ނެގުމަށް އުނދަގޫ އަދި ބަރު ސާފުނުކުރާ ތެޔޮ އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތުގައި ރަޝިޔާގެ މާހިރުން މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރި އެވެ. ނަމަވެސް، ރަޝިޔާގެ ބާވެފައިވާ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސަބަބުން ވެނެޒުއޭލާގެ ތެޔޮ އުފެއްދުން ދަށަށް ދިއުން ހުއްޓުވޭ ގޮތެއް ނުވި އެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެތައް އަހަރަކަށް ދެމިގެން ދިޔަ އިގްތިސާދީ ބޮޑު އަޑިގަނޑަކާ ކުރިމަތިވެ، ތަކެތީގެ އަގު އިންތިހާ އަށް އުފުލި، ތެލާ ބެހޭ ދިރާސާކުރާ މާހިރުންނާއި އިންޖިނޭރުން ފަދަ ތެލުގެ ދާއިރާގެ ގާބިލް މީހުން ގައުމު ދޫކޮށް ދާންޖެހުނެވެ.
2013 ވަނަ އަހަރު މަދޫރޯ ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، ޕުޓިންއާ އެކު ދިހަވަރަކަށް ފަހަރު ބައްދަލުކުރެއްވި އެވެ. މޮސްކޯ އަށް އޭނާ ކުރެއްވި ކޮންމެ ދަތުރުފުޅަކީ ވެސް ރަތް ދޫލައިގެ މަރުހަބާއަކާ އެކު، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް "ދާއިމީ އެކުވެރިކަން" ރަމްޒުކޮށްދޭ ފަދަ ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތުތަކެއް ހިމެނޭ ދަތުރުފުޅުތަކެކެވެ.
ވޮޝިންޓަން ޕޯސްޓުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މިދިޔަ އޮކްޓޫބަރު މަހު މަދޫރޯ ވަނީ ޕުޓިންގެ ކިބައިން އަސްކަރީ އެހީތެރިކަމަށް އެދިވަޑައިގެންފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ރަޝިޔާ އިން ފޯރުކޮށްދީފައިވާ S-300 އެއާ ޑިފެންސް ސިސްޓަމްތަކަށް ބޭނުންވާ މިސައިލް ފޮނުވުމަށާއި، ރަޝިޔާގައި އުފައްދާފައިވާ ސުޚޯއީ Su-30 މަރުކާގެ ޖެޓްތައް މަރާމާތުކޮށްދިނުމަށާއި، ރާޑަރު ސިސްޓަމްތަކުގެ އިތުރުން އެހެނިހެން ލޮޖިސްޓިކް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން ހިމެނެ އެވެ.
މީގެ އިތުރުން، މާލީ އެހީތެރިކަމުގެ ޕްލޭނަކަށް ވެސް އޭނާ އެދިވަޑައިގެންފައިވާ ކަމަށް އެ ނޫހުން ބުނެފައިވެ އެވެ. ނަމަވެސް، މޮސްކޯ އިން މި ހުށަހެޅުންތަކަށް ޖަވާބެއް ދީފައިވާކަން ނުވަތަ ނޫންކަން އަދި ސާފެއް ނުވެއެވެ.
މިދަނޑިވަޅުގައި، ކްރެމްލިން އަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނަމުންދަނީ މަދޫރޯގެ ވެރިކަން ވެއްޓުމަކީ މޮސްކޯއާ ދެކޮޅަށް ރޭވިފައިވާ ރޭވުމެއްގެ ބައެއް ކަމަށާއި، އެ ރޭވުން ޔަގީނުން ވެސް ނާކާމިޔާބު ވާނެ ކަމަށެވެ.
