މިއަހަރަކީ ފެނުގެ އިދާރާއަށް 50 އަހަރުވީ ރަންޔޫބީލު އަހަރު!

ދިވެހިރާއްޖެއަކީ މާކަނޑުގެ ތެރޭގައި އުފެދިފައިވާ ކުދި ޖަޒީރާ ރަށްތަކެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވިފައިވާ ނާޒުކު ގައުމެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ހިކިފަސް ސަރަހައްދު، ރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދާ އަޅައިބަލާއިރު އެންމެ އިންސައްތައެއްވެސް ނުހިމެނެއެވެ. ނުވަދިހަ ނުވަ އިންސައްތައަކީ ކަނޑެވެ. ވީމާ، ފެނުގެ ގޮތުން ރާއްޖެއަކީ ތިޔާގި ގައުމެކެވެ.

ތާރީޚީގޮތުން ބަލާއިރު ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ޒަމާނުއްސުރެ ފެން ބޯން ކަނޑައެޅިފައިވާ ފެންމީރު ވަޅުތަކެއް ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ. ގިނަފަހަރަށް އެއީ މިސްކިތްތަކުގެ ވަޅުތަކެވެ. ނުވަަތަ މިސްކިތްތަކުގެ ސަރަހައްދުގައި ހުރި ވަޅުތަކެކެވެ. އަދި މިނޫން ތަންތަނުގައި މީރުފެން ވަޅުވަޅު ހުއްޓެވެ. އަދި ފެންބަލައި ދިއުުމުގެ އާދަކާދަ ހިމެނިފައި ވަނީ، 1980ގެ އަހަރުތަކާ ހަމަޔަށް 1000 އަހަރު ވަންދެން ދިވެހި އަންހެނުންގެ ސަގާފީ އާދަކާދައެއް ކަމުގައެވެ. އިހުޒަމާނުގައި ކޮންމެ ގޯއްޗެއްގައި ވަޅެއް ނުހުރެއެވެ. ވީމާ، ފެންވަރާ ވަޅު، އިހުޒަމާނުގައި ބައެއް ގޭގެ ނުވަތަ ގޯތިގޯތިން ހިއްސާކުރިއެވެ. އަދި ބައެއް ރަށްރަށުގައި ރައްޔިތުން ފެންވަރާ ބޮޑު ވަޅުވެސް ހުރެއެވެ. ވެރިރަށް ފުރަމާލޭގައިވެސް ދަތުރުވެރީން ފެންވަރަން ޚާއްޞަ ވަޅުހުއްޓެވެ.

މީގެ 200 އަހަރުކުރިން، 1800ގެ އަހަރުތަކުގައި އިނގިރޭސީން ރާއްޖޭގެ ޗާޓު ކުރެހި ދުވަސްވަރު ކެޕްޓަން މޮރަސްބީ ވަނީ، ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގެ ތެރެއިން ފެން ރަނގަޅު ރަށްރަށް ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ. މީގެ 111 އަހަރުކުރިން 1911/1912ގެ ރާއްޖޭގެ ބޯހިމެނުމުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު ރާއްޖޭގައި ހުރީ 13781 (ތޭރަހާސް ހަތްސަތޭކަ އަށްޑިހަ އެކެއް) ގެއެވެ. ވީމާ، ފެންވަޅުގެ އަދަދު ގާތްގަނޑަކަށް 13000 ވަރެވެ. މިއީ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (3ވަނަ)އިގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. މާލޭގައި ބޮޑެތި ތާނގީތައް, ބަހައްޓައި ރައްޔިތުންނަށް އެއިރުގެ ހާލަަތަށް އެެކަށޭނަ ބޯފެން ލިބުމުގެ އިންތިޒާމު ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ހަމަޖެއްސެވީވެސް މި ރަސްކަމުގައެވެ. ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ފެނާބެހޭ ޚާއްޞަ އިދާރާއެެއް "މޯލްޑިވްސް ވޯޓަރ އެންޑް ސެނިޓޭޝަން އޮތޯރިޓީ" މިނަމުގައި އުފެދުނީ 28 ފެބުރުވަރީ 1973ގައެވެ. (ރައީސް އިބްރާހީމް ނާޞިރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަމުގައެވެ. އޮނަރަބްލް އަޙްމަދު ޒަކީގެ ބޮޑުވަޒީރު ކަމުގައެވެ.) މިއީ މެދުނުކެނޑި ހިނގަމުން މިދާ ފެނުގެ ކަންކަމުގެ ސަރުކާރުގެ އިދާރީ ނިޒާމުގެ ފެށުމެވެ! މިއީ މިއިދާރީ ނިޒާމަށް 50 އަހަރުވީ ރަންޔޫބީލް އަހަރެވެ!

ވެރިރަށް މާލޭގައި ބޯފެނުގެ އިސްކޫރުތަކެެއް 1980ގެ އަހަރުތަކުގައި ސަރުކާރުން ބެހެއްޓިއެވެ. އަދި ރަށްރަށުގެ ބައެއް ގޯތިތަކުގައި ވާރޭފެން ތާނގީ، މީސްމީހުން އަމިއްލަގޮތުން ބެހެއްޓުން 1980ގެ އަހަރުތަކުގައި އާންމުވާން ފެށިއެވެ. ޒަމާނުގެ ބަދަލުތަކުގެ ތެރެއިން، މާލޭގެ މީރު ފެންފަށަލަ 1980ގެ އަހަރުތަކަށް އައިއިރު ވަނީ ތަޣައްޔަރުވެފައެވެ. ވީމާ، މާލޭގެ ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ޚާއްޞަ މަޝްރޫއެއް 1980ގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ހިންގެވިއެވެ. މިމަޝްރޫއުގެ ނިމުން ފާހަގަކުރެވުނީ 1 އޮގަސްޓު 1988ގައެވެ. މިހާރުގެ ގާނޫނުއަސާސީ (7 އޮގަސްޓު 2008)ގައި، ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ޚިދުމަތް މިވަނީ ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ދޭންޖެހޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެގެންނެވެ. މިކަމަށްޓަކައި އެންމެބޮޑަށް މަސައްކަތްކުރައްވަނީ މިސަރުކާރުންނެވެ. ކޮވިޑުގެ ވަބާގައި ގައުމުގެ ކަންކަން ހުއްޓި, ލަސްވިޔަސް މިމުހިންމު ޒަރޫރީ ޚިދުމަތްތައް މިސަރުކާރުގެ ދައުރުގައި މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށަކަށް ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަކަށް ލިބޭނެއެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން އެންވަޔަރަމެންޓް މިނިސްޓްރީން ވަނީ ނިންމާފައެވެ. މި ބޮޑު މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތްތައް ވަނީ ހަވާލުކުރެވިފައެވެ. މަސައްކަތް ބާރަށް ކުރިޔަށް އެބަދެއެވެ. ދުޅަހެޔޮކަމާއި ރައްކާތެރި ވެށްޓެއް ކަށަވަރުވުމެެވެ. ފެނުގެ ހިތްފަސޭހަކަމެވެ. މީރުފެނުގެ ހިތްގައިމުކަމެވެ.